Pasqyrë e shkurtër rreth rrënjëve historike të projektit të shoqërisë njerëzore

Emine A. VEZAJ

Bashkësia e parë njerëzore

Formimi i bashkësisë së parë njerëzore

Sa herë flitet për Ademin a.s dhe krijimin e tij, gjithherë duhet pasur parasysh faktin e krijimit të tij si krijim specifik dhe të veçantë karshi të gjitha krijesave tjera që vijnë pas tij. Kjo, pikërisht për faktin se krijimi i tij është specifik dhe nuk është i ngjashëm me asnjë krijesë tjetër njerëzore. Pa dashur të zgjerohem shumë në këtë temë, do të mundohem të përkufizojë rrënjët dhe projektin e shoqërisë njerëzore në pika shumë të shkurtra mirëpo, vet fakti që është krijesë më një krijim të jashtëzakonshë m dhe më ndryshe nga krijesat tjera, detyrimisht lind ideja e një përpilimi më të gjerë argumentesh se si erdhi deri te faza e krijimit dhe mënyra specifike që e dallon këtë krijesë të parë.

Ademi a.s është krijuar drejtpërsëdrejti me dorën (përkujdesjen) e Allahut xh.sh “...dhe kur ta kem përsosur atë dhe t’i kem dhënë nga ana Ime shpirt”.[1] ndërsa pasardhësit e tij janë krijuar me ligj të rregullt përmes lidhjes bashkëshortore që është edhe rrjedhojë e vazhdimit të racës njerëzore. Sipas disa mufesirëve e historianëve si Ibën Kethiri, Nesefiu, Ibën Xheriri dhe Ibën Is’haku, nëna jonë Havva, bashkëshortja e Ademit a.s ka lindur njëzet herë. Sipas disa llogarive të bëra, bashkësia e parë njerëzore ka numëruar dyzet e dy anëtarë. Këto lindje kanë qenë specifike, nga çdo shtatzëni kanë lindur binjakë, njëri mashkull tjetri femër. Është specifik fakti, se pa bashkimin e dy gjinive të kundërta në rrjedhën e jetës bashkëshortore nuk mund të vije deri të formimi i shoqërisë njerëzore, pra nevojitet martesa apo bashkimi i tyre.[2] Që nga paraardhësit e parë fëmijët mes vete ishin vëllezër e motra dhe martesa midis tyre qysh prej asaj kohe ishte e ndaluar. Ademi a.s, i cili mendonte se si ta zgjidhë këtë çështje, Allahu i shpalli që çdo fëmijë femër të një barku ta martojë me fëmijën mashkull të barkut tjetër. Duke ditur se Pejgamberët e Allahut si të zgjedhur të Tij janë përulur para çdo urdhri të Allahut xh.sh, edhe këtij urdhri Ademi a.s iu përul pa asnjë dilemë. Ai veproi sipas porosive kuranore. Ç’është e vërteta në këtë mes, binjakja e Kabilit, që quhej Aklima, ishte shumë më e bukur se binjakja e Habilit, dhe Kabili nuk pajtohej të martohej me të dytën, por me motrën me të cilën kishte lindur mirëpo, kjo kërkesë e tij kundërshtonte sheriati e Allahut xh.sh, dhe derisa bëhet edhe rast për konflikti e parë të bashkësisë së parë njerëzore. Sa për ilustrim korrekt në këtë punim, shoh shumë me vend të sjellë edhe ajetin kuranor në të cilin Allahu xh.sh na paraqet këtë ngjarje në detaje. Në suren El-Maide: 27-31, Allahu xh.sh thotë: “Dhe rrëfeu atyre rrëfimin e vërtet rreth dy bijve të Ademit, kur të dy kishin prerë kurbane, dhe kur nga njëri prej tyre u pranua e nga tjetri jo, ky i dyti tha: ‘Gjithsesi se do të mbys’-Ai tha: ‘Me të vërtetë Allahu pranon vetëm nga të devotshmit. Nëse ti zgjat dorën tënde në mua të më mbysësh, unë nuk zgjati mbi ty të të mbys sepse i frikohem Allahut, Zotit të botëve. Unë dua që ti ta bartsh edhe mëkatin tim edhe tëndin dhe të jesh banor i zjarrit. E ky pra është dënimi për të gjithë kriminelët”. Dhe epshi i tij e shtyri që ta mbys vëllanë e vet dhe e mbyti, kështu që u bë nga të humburit. Atëherë Zoti e dërgoi një sorrë të gërryej në tokë, që t’i tregojë atij se si ta mbulojë (varrosë) trupin e vdekur të vëllait të vet. Ai tha: Mjerë për mua, a nuk mund që edhe unë si kjo sorrë ta mbuloj (varros) trupin e vdekur të vëllait tim! Dhe u pendua’. Rrjedhimisht kuptohet së që në bashkësinë e parë njerëzore është nisur gabimi fillestar, pra edhe Ademit a.s, si dhe Kabili djalit i tij, gabuan dhe ranë në kurthin e shejtanit të mallkuar. Të parin e mashtroi shejtani dhe nga harresa e tij ra në kurthin e tij, ndërsa të dytin lakmia e tij ndaj asaj që e konsideronte të bukur dhe pjesë të tij.

Gabimi i parë i bashkësisë së parë njerëzore

Ndjej të dobishme dhe shumë më interes që në këtë punim të shqyrtoj edhe pikëpamjet krishtere ndaj Ademit a.s, si dhe gabimin e tij të parë.

“Në kopshtin e qetë të Edenit, një armik endej fshehurazi. Ai ishte satani. Fillimisht edhe satani ishte një nga engjëjt e Perëndisë në qiell, por për shkak të mendjemadhësisë së tij, ai ngriti krye kundër Perëndisë...satani e dinte se dy njerëzit që ishin në tokë, mund të gëzonin lumturinë, vetëm në qoftë se besonin dhe i bindeshin Perëndisë. Satani do të mundohej që t’i shpinte në rrugë të gabuar, dhe ndoshta edhe mund t’i shpinte drejt mosbindjes. Gjarpri, që është kafsha më dinake nga të gjitha, ishte një vegël e mirë, për tu përdorur në duart e satanit. Një ditë, gruaja po shkonte vetëm në mes të kopshtit, gjarpri i afrohet dhe miqësisht e pyet:- shiko sa pemë të bukura ka këtu në kopsht, a është e vërtet se ti e ke të ndaluar të shijosh frutat e tyre? Gruaja iu përgjigj aty për aty; - Kjo nuk është e vërtetë, ne mund të provojmë frutat e çdo peme këtu në kopsht, përveç kësaj peme këtu. Perëndia na urdhëroi që të mos i prekim frutat e saj. Ai na ka thënë, se po t’i mos i bindemi urdhrit të Tij, do të vdesim...”dhe derisa dëgjonte gjarprin gruaja mendonte se sa të shijshme ishin frytet e asaj peme, dhe pa një pa dy, ajo zgjati dorën dhe provoi pak nga njëri frutë. “...ajo takoi Adamin dhe i tregoi, se ç’i kishte ngjarë, por nuk i tha se sa e frikësuar dhe e mërzitur ishte. Ajo e mashtroi të shoqin në të njëjtën mënyrë që ishte mashtruar edhe vetë, duke përsëritur mashtrimin e gjarprit dhe i tregoi frytin, që e kishte këputur nga pema e ndaluar”.[3] Sipas doktrinës krishtere, Adami pas këtij gabimi, pa marrë parasysh se ishte tepër pishman për atë që bëri, nuk u pendua. Edhe nëse supozojmë se u pendua, ajo nuk sillte ndonjë dobi. Duke u bazuar në mëkatin e parë që bëri Adami, të gjithë fëmijët e tij u konsideruan mëkatar dhe kështu lindi “mëkati i njerëzisë”. Por, sipas kësaj doktrine (asaj krishtere), njëri nga atributet e Zotit është “dashuria”, kështu që në librat e shenjtë hasim në shprehje të tipit “Zoti është dashuria”. Dashuria e Zotit shprehet përmes udhëzimit të njerëzve rrugës së shpëtimit. Mëkati i parë që e bëri Adami, shkaktoi zbritjen e tij dhe fëmijëve të tij në sipërfaqe të Tokës dhe pas kësaj njeriu vecmë në mënyrë të prerë është larguar nga Zoti, por Zoti nga atributi i Tij i lartë i dashurisë, dëshiroi që ta afrojë njeriun nga Vetja dhe për këtë arsye për t’i shpëtuar njerëzit, e dërgoi në këtë botë “birin e Tij të vetëm” Jezusin (Isaun a.s).

S’do mend se Islami, i cili nuk e pranon “mëkatin njerëzor”, kësaj teme i qaset me një studim më ndryshe dhe më cilësor nga ajo që pamë deri tani. Ajetet kuranore që flasin lidhje me këtë subjekt, janë shumë më ndryshe krahas bindjeve dhe koncepteve të doktrinës krishtere. Në njërin nga ajetet ceket se shejtani ishte shkak kryesor që Ademi a.s të pësoj disfatë nga shejtani, dhe nuk flitet për ndonjë sjellje rebeluese të Ademit a.s ndaj Allahut xh.sh. në ajetin në vijim do të shohim edhe qasjen e kuranit në këtë drejtim. “Dhe ne thamë: O Adem, jetoni ti dhe gruaja yte në xhenet, dhe hani në të sa të doni dhe nga të doni, por mos iu afroni këtij druri, sepse do t’i bëni padrejtësi vetvetes. Dhe shejtani i shtyri që të (t’ju) rrëshqasin (këmbët) për shkak të drurit dhe i nxori nga andej ku ishin. Dhe thamë zbritni, do të jeni armiq të njëri-tjetrit, do të qëndroni në tokë dhe do të jetoni deri në afatin e caktuar. Dhe Ademi pranoi disa fjalë nga Zoti tij, dhe Ai ia fali. Ai me të vërtet pranon pendimin, Ai është i mëshirshëm”.[4]

Duke kaluar nga dy këto skena të kësaj ngjarje të asaj krishtere dhe Islame, mund të arrijmë te një analizë dhe të shohim se në të parën, pra, sipas doktrinës krishtere, natyrën e gabimit të Adamit e paraqesin edhe si rrjedhojë të pandërprerë që vazhdon dhe përsëritet në çdo gjeneratë në brezat e ardhshëm. Kurse në të dytën, ndryshe nga kjo Kurani, flet se Ademi a.s pasi bëri gabimin, iu lut Zotit, pranoi prej Tij disa fjalë dhe Zoti ia pranoi pendimin. Sipas kësaj (besimit Islam), nuk mund që për shkak të gabimit të Ademit/Adamit përgjegjës dhe mëkatar t’i konsiderojmë fëmijët e tij. Me këtë formim të idesë (besimit krishterë) se njeriu në veten e vet e ka të vulosur mëkatin e paraardhësve të vet, Adamit dhe Evës, krijon perceptimin se njeriu i tanishëm është larg nga mundësia për të qenë i përkryer dhe ideal. E nëse, nuk mund të jetë ideal, atëherë nuk ka fort rëndësi nëse edhe bën gabime dhe mëkate të tjera gjatë jetës, sepse mëkati rezulton i ligjësuar si natyrë e tij dhe është aktiv brenda tij. Në thelb kjo doktrinë krishtere refuzohet nga logjika e shëndoshë, sepse parimisht logjika nuk pranon që për shkak të mëkateve dhe gabimeve të dikujt, të përgjigjet dikush tjetër. Fëmijëve të Ademit a.s u është treguar rruga e vërtet dhe rregullat të cilave duhet tu përmbahen. Allahu xh.sh thotë: “Thamë: Zbritni nga ai të gjithë! Do t’u vijë prej Meje udhëzimi, dhe ata që do ta ndjekin udhëzimin Tim, nuk do të kenë frikë nga asgjë dhe nuk do të jenë për asgjë të dëshpëruar. E ata që nuk besojnë dhe që i mohojnë librat Tona- do të jenë banor të xhehenemit, aty do të mbesin përgjithmonë”.[5]

Pas gabimit të Ademit a.s për pasardhësit e tij me rëndësi është qëndrimi që ata do të marrin ndaj udhëzimeve kuranore. Por assesi të hamendemi me doktrinën krishtere e cila aspiron të ketë më të drejtë konceptin e saj lidhje me këtë gabim, dhe përsëritjen e gabimit në brezat e rinj. Për ilustrim të kësaj bindje krishtere mund të sjellim edhe faktin se, “nëse e shohim sjelljen dhe natyrën e fëmijës derisa ai është i vogël dhe jashtë ndikimit të ideve se është i lindur me mëkatin fillestarë të paraardhësve, shohim se fëmija aspiron të jetë ideal, i dashur për të gjithë, i dëshiruar nga të gjithë dhe i dhënë pas të gjithë njerëzve të rrethit të vet. Bile edhe fakti që ai e dëshiron dhe e kërkon më së shumti pranin e nënës së tij, është provë e aspiratës së të qenurit ideal...dashuria e diferencuar qartë e fëmijës për nënë e vet e ka burimin te pastërtia me të cilën lind krijesa njerëzore, e cila edhe në atë fazë të jetës, e ka të programuar në shpirtin e vet, që ta njoh atë që e ka më afër...dhe po të lindte me mëkatin fillestar (sipas doktrinës krishtere), të paraardhësve, fëmija do të duhej ta kishte të programuar në veten e tij që ta urrente më së shumti atë që e ka lindur, sepse do t’i rezultonte që ajo është shkaktare e ardhjes së tij në këtë botë me barrën e mëkatit dhe rrezikun që të ngarkohet gjatë jetës dhe me shumë mëkate dhe të përfundojë në humbje të plotë në të dy botët”.[6] Por, sidoqoftë, sikur të ishte vetëm ky fakt, e rrëzon tezën krishtere sipas të cilës e keqja është brenda njeriut, natyrë e tij ose pjesë thelbësore e natyrës së tij.

Së këndejmi, shihet shumë qartë në këtë temë, se dallimet midis besimit Islam dhe ati Krishterë në këtë botkutim rreth mëkatit të parë dhe përsëritjes në gjeneratat e mëvonshme është tepër i madh, dhe larg njëri tjetrit. Përderisa krishterimi tërë njerëzimin e konsideron përgjegjës për një mëkat të një njeriu, Islami e kundërshton këtë botëkuptim të tyre me argumentin se njerëzit para Zotit janë përgjegjës vetëm në bazë të respektimit apo mosrespektimit të urdhrave apo ndalesave të Allahut xh.sh.

Më tutje, të kthehemi te rasti i Kabilit dhe Habilit i cili rast, në rrafshin shoqëror konsiderohet konflikti i parë njerëzor. Dy bijtë e Ademit a.s Habili dhe Kabili për shkak të martesës kishin rënë në konflikt dhe si pasoj e këtij konflikti vije deri të mbytja e Habilit. Këtë e dëshmon edhe thënia kuranore ku Allahu xh.sh qartë tregon për këtë ndodhi: “Tha; Gjithsesi do të mbys. Ai tha: Allahu pranon vetëm nga të devotshmit”. Këtu shihet edhe konflikti parë njerëzor, por më tutje, kemi edhe rastin tjetër që është me rëndësi të përmendet në këtë punim, se kur Allahu lajmëroi melekët se do të krijon një mëkëmbës në sipërfaqen e tokës, melekët këtë vendim të Tij e pranuan duke thënë: “A po krijon një (njeri) i cili do të bëjë fesat (trazira) dhe gjakderdhje?” . Po Allahu iu drejtua atyre më fjalën e Tij: “Gjithsesi se Unë di atë që ju nuk e dini”. Rrjedhimisht, vrasja e Habilit nga ana e Kabilit tregon se frika e melekëve ka qenë me vend, sepse, siç pamë, konflikti në të cilin hynë dy vëllezërit për këtë apo për atë shkak, rezultoi më gjakderdhje.

Nga kjo lind edhe përgjigja se që nga fillimi i gjinisë njerëzore rezultuan gabimet dhe gjakderdhja. Gabimi i Ademit a.s. është i atillë sepse shkeli një ndalesë të Allahut xh.sh dhe u bë pishman dhe u pendua, ndërsa në anën tjetër në rastin e Kabilit, përmendet se ai vetëm është bërë pishman, por jo edhe të kërkojë falje apo të pendohet për mëkatin e bërë.

Burimet njohëse të bashkësisë së parë njerëzore

Faktin se si erdhi deri te burimet njohëse bashkësia e parë, është njëra ndër çështjet që edhe sot e kësaj dite diskutohet. Bazuar në bindjet perëndimore, në të shumtën e rasteve prej tyre pohohet se njeriu njohurit e para i ka marrë nga natyra, i ka përfituar edhe nga objektet, sendet të cilat i ka përdorur për t’i mësuar disa nevoja të reja. Është e pamundshme të thuhet se në këto supozime nuk ka aspak sasi të vërtetësisë, sepse me të vërtet burimi i disa njohurive të njeriut është rrethi ku jeton dhe kushtet e këtij rrethi të cilat vazhdimisht ndryshojnë. Njeriu përmes potencialeve që i janë dhënë i zbulon këto njohuri, i zhvillon dhe duke i kompozuar me njohurit e vjetra përfiton njohuri të reja. Kjo është e vërtet. Por gabim është të thuhet se burime të njohurive të njeriut janë vetëm këto. Mendimi perëndimor njohurisë i jep një dimension krejtësisht njerëzor, atë e kupton si aktivitet, si përfitim specifik vetëm për njeriun. Ja, kjo pra është mangësia dhe gabimi.[7] Shkuar më tutje, Kurani temën e njohurisë diturisë e shqyrton paralel me temën e krijimit dhe na lajmëron se me krijimin e njeriut të parë lindi edhe çështja e njohurisë. Njohuria në këtë drejtim mund të sqarohet se ka kaluar në tri faza themelore:

1. njohurit e mësuara nga dikush

2. njohuri të zbritura

3. njohurit e mësuara vetë

1. Njohurit e mësuara nga dikush

Pasi Allahu xh.sh e krijoi Ademin a.s, atij ia mësoi edhe emrat e sendeve, realitetin e tyre, veçorit që të jetojë në tokë dhe që të ketë dobi reale. Sipas mendimeve të përbashkëta që i hasim në librat e tefsirit me fjalët “emrat e mësuar”, nënkuptojmë, emrat e ekzistencave si p.sh. qielli, toka, malet, detet, lumenjtë, drunjtë, erërat, zjarri etj. Në disa tefsire përmenden edhe emrat si pjatë, enë e dheut etj. Disa thonë se ia ka mësuar emrat e melekëve, derisa të tjerët thonë se emrat e pasardhësve të Ademit. Siç shihet dijetarët kanë mospajtime se cilët emra ia mësoi Allahu xh.sh, Ademit a.s . pastaj se cilët emra ia ka mësuar Allahu xh.sh Ademit a.s argumentohet edhe me hadithin që transmetohet nga Enes Ibën Maliku ku njerëzit në Ditën e Kiametit do të shkojnë te Ademi për të kërkua ndërmjetësimin e tij dhe do t’i thonë: Ti je baba i njerëzimit, Allahu xh.sh të ka krijuar me dorën e Tij, Melaqet i kanë bërë sexhde, dhe t’i ka mësuar emrat e të gjitha sendeve...[8] Ademi a.s si një qenie e krijuar nga toka dhe të cilit iu fry shpirti, nuk posedonte kurrfarë njohurish rreth gjërave. Nëse dërgohej në këtë gjendje në sipërfaqe të tokës, sa rëndë, sa probleme do të kishte. Dërgimi i tij në tokë në këtë gjendje kundërshton urtësinë e krijimit sepse Allahu xh.sh i cili krijoi njeriun e parë, synonte që atë ta bëjë mëkëmbës të Vetin në sipërfaqe të tokës, ta ngarkojë me disa obligime dhe prej tij të kërkojë që të veprojë, të sillet sipas një sistemi të caktuar. Pra, ka qenë Allahu xh.sh Ai që ka mësuar njeriun e parë, por edhe Pejgamberët tjerë kohë pas kohe për ndonjë nevojë përkatëse. Rasti i tillë mund të përmendet rasti i Davudit dhe Sylejmanit a.s. thotë Allahu xh.sh “...po çdonjërit prej tyre (Davudit dhe Sylejmanit) u patëm dhënë urtësi dhe dije”.[9] Ngjashëm me këtë përmendim edhe rastin e Davudit a.s se si Allahu xh.sh e kishte mësuar se si të ndërtojë teknika me të cilat mund të mbrohej prej armiqve. “Ne i mësuam atij (Davudit) mbarimin e rrobave (të hekurta)...”[10]mund të thuhet se aktivitete e para të anije ndërtimtarisë, zdrukthëtarisë , rrobaqepësisë, farkëtarisë dhe bujqësisë, si dhe teknikat tjera janë të realizuara në këtë mënyrë. Kjo e tëra mund të përkufizohet edhe si njohuri të mara nga dikush tjetër.

2. Njohurit e zbritura

Nisur nga ajeti kuranor “Ne nga gjiri juaj dërguam që t’ua lexojë ajetet Tona, t’ju pastrojë, t’ua mësojë Librin dhe urtësinë e edhe t’ua mësojë atë që nuk e dinit”.[11] Del në shesh fakti se pse këtë lloj njohurie e quajmë njohuri e zbritur. Karakteristik kryesore e kësaj njohurie është e vërteta se ajo deri te njeriu vije përmes pejgambereve. Rasti i Ademit a.s me mësimin e emrave nga ana e Allahut xh.sh, më pas pasi mësoi për vete ai, përcolli edhe fëmijëve të vet, respektivisht familjes së parë njerëzore. Pastaj, mësoi se si duhet të jetojnë, sipas cilave norma duhet ta rregullojnë jetën e vet, çka e kanë të lejuar e çka e kanë të ndaluar. Por, edhe në bazë të këtyre njohurive të mara njeriu ndien edhe përgjegjësin nga e cila edhe do të shpërblehet ose ndëshkohet.

3. Njohurit e mësuara vet

Dallimi ndërmjet dy llojeve të para dhe kësaj të tretës është i vështirë, sepse, është e dyshimtë që njeriu të dëshirojë të përdorë një gjë për të cilën nuk ka njohuri. Pa dyshim se njeriu qysh më parë kishte mësuar se zjarri është djegës, kishte mësuar për funksionin e ujit. Por, të vërtetën se mishi i pjekur mbi zjarr është më i shijshëm për ngrënie, ndoshta e ka mësuar më vonë përmes provave. Gjithashtu rasti i Kabilit i cili kishte vrarë vëllanë e vet, të vërtetën se si dhe ku duhet varrosur kufomën e vëllait e mësoi nga varrimi i një sorre një shpezë tjetër të mbytur. Thotë Allahu xh.sh. “Allahu pastaj dërgoi një sorrë që të gërryej në tokë, që t’i tregojë se si duhet që ta varrosë trupin e vëllait të vet”.[12] Ky është një rast me skenar hyjnor me qëllim që njeriu të pajiset ne dituri. S’do mend njeriu kur lind nuk zotëron kurrfarë njohurie në kuptimin abstrakt, por ai lind në një ambient shoqëror ku prej më parë ekziston një thesar i njohurive dhe shkathtësive dhe sipas kësaj ai e ka të lehtë t’i mësojë, e t’i përvetësoj ato.

Feja e bashkësisë së parë njerëzore

Pas krijimit të njeriut të parë, pas dhënies shpirt atij, pas krijimit të bashkëshortes tij, pas formimit të familjes së parë, pas gjitha atyre ngjarjeve që ndodhën në këtë bashkësi, detyrimisht shtrohet edhe pyetja shumë me interes në këtë punim, se vallë, cila ka qenë feja e bashkësisë së parë njerëzore? Ne pa ndonjë hamendje si deri edhe më tash në trajtimin korrekt të kësaj çështje edhe kësaj teme, metodën të cilën do të ndjekim në sqarim të drejtë, mbetet metoda e bazuar në thëniet kuranore, siç edhe ishte deri më tash rreth natyrës së këtij punimi. Gjithashtu, burmim më besnik korrekt dhe të saktë përpos kuranit nuk mund të ketë. Do të ishte vërtet naive sikur të diskutonim fenë e bashkësisë së parë njerëzore, meqë qartë është parë kjo deri më tani, që nga pendimi i Ademit a.s, pastaj prerja e kurbaneve nga djemtë e tij, pastaj falja e Ademit a.s nga ana e Allahut xh.sh. pra, që nga Ademi a.s e gjerë te Muhammedi a.s të gjithë Pejgamberët gjatë gjithë kohërave për fe të tyre e kanë pas fenë Islame, përkatësisht burimin e tij të artikuluar sipas karakteristikave të kohës dhe popullit të i cili është dërguar një Pejgamber.

Kjo është vërtetuar në shumë citate kuranore ku Allahu xh.sh thotë: “Ne dërguam në çdo popull të dërguar që t’u thotë: ‘Adhuroni vetëm Allahun e largohu djajve (adhurimit të tyre)’.[13] Pastaj në ajetin tjetër në vijim, Allahu xh.sh thotë: ‘Ne nuk dërguam asnjë të dërguar para teje e të mos i kemi shpallur atij se: Nuk ka Zot tjetër përveç Meje, pra më adhuroni”.[14]

Që do të thotë se secili popull ka pas një udhërrëfyes që i ka ftuar për besim në një Zot. Prandaj, koha e Ademit a.s. pa dyshim nënkupton shoqërinë e parë njerëzore, popullin e parë në sipërfaqen e tokës, ndërsa vet Ademi a.s. ishte Pejgamber i tyre. Prej Ademit a.s deri te Muhammedi a.s ka vazhduar vija e njëjtë. Thelbi i kësaj feje (Islamit) është ky: Zoti është Një, nuk ka zot tjetër përveç Tij; njerëzit duhet ta adhurojnë vetëm Atë.

Por, edhe nga ajeti “E Ademi prej Zotit të vet pranoi disa fjalë (lutje), prandaj Ai ia fali (gabimin), Ai është mëshirues dhe pranues i pendimit”.[15]

Nga ky ajet i fundit dhe ajetet e sipërpërmendura shihet se Ademit a.s, drejtpërdrejt i është komunikuar shpallja, dhe kjo gjithashtu dëshmon edhe prezencën e Islamit i karakterizuar në këtë rast mbi bazën e Pejgamberit. Ndërsa në anën tjetër se Islami ishte fe prezentë që nga fillet e njerëzimit, pos dëshmisë që jep ngjarja e Ademit dhe Havës, një gjë të tillë e dëshmon edhe ngjarja e dy djemve të tij Habilit dhe Kabilit. Me këtë rast si dëshmi që argumenton prezencën e Islamit në shoqërinë Islame ishte edhe ajeti kuranor i sures Maide: 27-28 të cilin tashmë e kemi përmendur më lartë, nga ku Allahu xh.sh. tregon prerjen e kurbanit të të dy djemve dhe zgjidhjen e problemit të tyre. Pra, gjithashtu në këtë ajet prerja e kurbaneve është një lloj testimi i të drejtit krahas të padrejtit. Dhe krejt në fund, nga ajeti “...unë nuk e zgjas te ti dorën time për të mbytur; unë i frikësohem Allahut Zotit të botëve”, argumentohet besimi i pastër i Habilit dhe sinqeritetin e një myslimani të vërtetë. Si dhe bindjen e fortë në besimin e pastër Islam.

P.S. Publikuar në revistën “Dituria Islame” viti XXI, Nr. 208-209.

--------------------------------------------------------------------------------

[1] Kurani; Sad: 72

[2] Ali Bullaç Historia, shoqëria dhe tradita, Logos-A, Shkup, 2003. fq. 109.

[3]Anne De Vries, Libri i madh me tregime për historinë e Biblës, fq. 5-6.

[4] Kurani; El-Bekare: 35-37.

[5] Kurani; El-Bekare: 38-39.

[6]Dr. Milazim Krasniqi, Dhuna dhe qytetërimi perëndimor/ Islami si fillim i historisë/, Logos-A, Shkup, 2006. fq. 34-35.

[7] Ali Bullaç, Historia, shoqëria dhe tradita, Logos-A, Shkup, 2003. fq. 120.

[8] Sipas Tefsirul Kuran, Ibën Kethirit, V-I- fq. 101.

[9] Kurani; El-Enbija: 79.

[10] Kurani; El-Enbija: 80.

[11] Kurani; El-Bekare: 15.

[12] Kurani; El-Maide: 31.

[13] Kurani; Nahl: 36.

[14] Kurani; Enbija: 25.

[15] Kurani; El-Bekare: 37.