HAXHI DHE KATER LLOJET E NJEREZVE


Autor: Nida Ebu AHMED

Pėrshtati nė shqip: Sedat G. ISLAMI

Titulli: El-haxh-xhu ve esnafu’n nasi’l erbeah

Burimi: http://www.saaid.net/book/8/1326.doc

Data: 30-11-2007, e xhuma, Vushtrri, Kosovė

(Version i shkurtuar)

Falėnderimet i takojnė Allahut ndėrsa pėrshėndetjet qofshin mbi Muhammedin, familjen, shokėt dhe pasuesit e tij!

Allahu ka caktuar kohė dhe stinė pėr falje dhe shpėrblime tė mėdha. I lumtur ėshtė ai qė shfrytėzon kėto kohė dhe afrohet tek Zoti i vet me shpresė se do ta arrijė lumturinė pas sė cilės nuk do tė dėshpėrohet mė kurrė. Prej kohėve tė tilla janė edhe dhjetė ditėt e para tė muajit Dhu’l Hixh-xheh, tė cilat janė ditėt mė tė mira tė dynjasė; nė to ėshtė ligjėsuar kryerja e haxhit, njėrit prej pesė kushteve tė Islamit. Haxhi ėshtė prej adhurimeve mė tė mira, prej riteve mė tė pėrsosura, ėshtė adhurim jetėsor, pėrmbyllje e veprės, plotėsim i fesė dhe pėrsosje e saj. Tė gjithė njerėzit u ndalėn nė njė vend dhe dėgjuan fjalėn e Allahut:

„ ęóöįįųåö Śóįóģ ĒįäųóĒÓö ĶöĢ ĒśįČóķśŹö ćóäö ĒÓśŹóŲóĒŚó Åöóįķśåö ÓóČöķįĒš ęóćóä ßóŻóŃó ŻóÅöäųó Ēįįå Ūóäöķųń Śóäö ĒśįŚóĒóįćöķäó

...Pėr hir tė All-llahut, vizita e shtėpisė (Qabes) ėshtė obligim pėr atė qė ka mundėsi udhėtimi te ajo, e kush nuk e beson (ai nuk e viziton); All-llahu nuk ėshtė i nevojshėm pėr (ibadetin qė e bėjnė) njerėzit“. ([1])

„ęóĆóöŹćęĒś ĒśįĶóĢųó ęóĒśįŚõćśŃóÉó įįųåö

E kryeni haxhin dhe umren pėr hir tė All-llahut...“. ([2])

Njerėzimi dėgjuan fjalėn e Muhammedit, alejhi’s selam kur tha se: “Islami ėshtė ngritur mbi pesė (shtylla): dėshminė se nuk ka hyjni  tjetėr pėrveē All-lla­hut dhe se Muhammedi ėshtė i dėrguar i All-llahut, kryerjen e namazit, dhėnien e zekatit, vizitėn Ka'bes dhe agjėrimin e Ramazanit”. ([3])

Nga Ebu Hurejre transmetohet se ka thėnė: I Dėrguari i All-llahut na ka mbajtur njė hutbe, me ē'rast ka thėnė: “O njerėz!, vėrtet All-llahu ua ka bėrė obligim juve haxhxhin, prandaj kryjeni...”. ([4])

Po ashtu degjuan hadithin kur u pyet:

„Ćķųõ ĒįŚćį ĆŻÖį æ ŽĒį : ÅķćĒä ČĒįįå ęŃÓęįå ” Žķį : Ėć ćĒŠĒ æ  ŽĒį : ĒįĢåĒĻ Żķ ÓČķį Ēįįå ” Žķį : Ėć ćĒŠĒ æ ŽĒį : ĶĢ ćČŃęŃ

Cila vepėr ėshtė mė e vlefshme? Ka thėnė: “Besimi nė All-llahun dhe nė tė Dėrguarin e Tij”. I ėshtė thėnė: “Pastaj cila ėshtė?” Ka thėnė. “Xhihadi nė rrugėn e All-llahut”. I ėshtė thėnė: “Pastaj cila ėshtė?” Ka thėnė: “Haxhxhi i pranuar”. ([5])

Njerėzit, nė raport me haxhin, ndahen nė katėr grupe, dhe ti shiko se nė cilin grup bėn pjesė.


1. Njerėz qė kanė pasuri dhe qė kryejnė haxhin


Kėta janė njerėz qė kanė veshur ihramin, kanė mėsyer Qabenė, dhe horizontin kanė mbushur me madhėrim pėr Allahun: Lebbejke Allahumme lebbejke, lebbejke la sherike leke lebbejke, inne’l hamde ve’n ni’mete leke ve’l mulke la sherike leke!

- Lum pėr kėta njerėz, si jo kur mundi i tyre paguhet dhe mėkati i tyre falet. Kush mėsyen Qabenė i falen mėkatet e mėparshme. Imam Muslimi transmeton nga Amr b. el-Asi se:

„įćĒ ĢŚį Ēįįå ĒįÅÓįĒć Żķ ŽįČķ ĆŹķŹõ ĒįäČķó r ŻŽįŹõ: ķĒ ŃÓęį Ēįįå ĆČÓŲ ķćķäß įĆõČĒķŚß ŻČÓŲ ķćķäå ŽĒį : ŻŽČÖŹõ ķĻķ ŻŽĒį: ćĒįß ķĒ ŚćŃę æ ŽįŹ : ĆŃĻŹ Ćä ĒŌŹŃŲ ŽĒį : ŹŌŹŃŲ ČćĒŠĒ æ ŽĒį : Ćä ķõŪŻŃ įķ ŽĒį ĒįäČķ r : ĆćĒ ŚįćŹ Ćä ĒįÅÓįĒć ķåĻć ćĒ ßĒä ŽČįå æ ” ęĆä ĒįåĢŃÉ ŹåĻć ćĒ ßĒä ŽČįåĒ æ ” ęĆä ĒįĶĢ ķåĻć ćĒ ßĒä ŽČįåæ

Kur All-llahu e vendosi Islamin nė zemrėn time, shkova te Pejgamberi dhe i thashė: “Shtrije dorėn e djathtė qė tė betohem (zotohem)”. Ai e shtriu dorėn e tij tė djathtė, ndėrsa unė e tėrhoqa dorėn time. Pej­gam­be­ri s.a.v.s. tha: “C'ke o Amr?” Unė pastaj i thashė: “Dua tė tė kushtėzoj!” Pejgamberi u pėrgjigj: “Kushtėzo ē'tė duash!” Unė pastaj i thashė: “Dua qė tė mė falen gabimet!” Pejgamberi tha: “A nuk e di se Islami rrėnon (shlyen) ēdo gjė qė ka qenė mė parė? A nuk e di ti se hixhreti rrėnon ēdo gjė qė ka qenė mė parė? A nuk e di se ha­xhxhi rrėnon ēdo gjė qė ka qenė mė parė?” “.

Buhariu dhe Muslimi transmetojnė nga Ebu Hurejre, i cili ka dėgjuar Pejgamberin, alejhi’s selam duke thėnė:

„ćä ĶĢ įįå Żįć ķŃŻĖ ęįć ķŻÓŽ ŃĢŚ ßķęć ęįĻŹå Ććå

Kush bėn haxhin pa bėrė marrėdhėnie seksuale (me gruan gjate kohės sa ėshtė ndalesa nė fuqi) dhe pa shkelur normat juridike, ai kthehet prej tij i pastėr nga mėkatet sikur atė ditė kur e ka lindur e ėma“.

Ka thėnė Ibni Haxher ne Fet’hu’l Bari: Sipėrfaqėsisht, ky hadith vėrteton faljen e tė gjitha mėkateve; tė voglave, tė mėdhave, dhe atyre veprave qė kanė fundin e keq.

Kėtė mendim e ndanė edhe xhumhuri (konsensusi) i dijetarėve. Disa prej tyre kėtė e pėrfituan nga mburrja e melaikeve me haxhilerėt pėr faktin se melaiket janė krijesa 100% tė pastra prej mėkateve dhe nuk iu takon atyre tė mburren pėrveēse me krijesa qė kanė kėtė pastėrti tė qind pėr qindtė.

Menavi ka thėnė nė Fejdu’l Kadir, 6/115, nė koment tė kėtij hadithi: “Kthehet i pastėr nga mėkatet e mėdha dhe nga veprat qė fundin e kanė tė hidhur”, mendim qė ėshtė pėrkrahur edhe nga Kurtubiu dhe Ijjadi.

Ndėrsa Taberiu i ka dhėnė njė koment tjetėr. Ai mendon se hadithi bėn fjale pėr ata qė kanė bėrė tė liga (zullumet-padrejtėsitė) e mė pas janė penduar por nuk kanė mundur t’ua kthejnė njerėzve haqet e tyre.

Tirmdhiu mban njė qėndrim tė kundėrt me kėtė dhe sjell njė shembull. Ai thotė se mėkatet qė janė ndėrmjet njeriut dhe Allahut falen ndėrsa ato qė janė ndemjet njeriut me njeri nuk falen. Ai thotė se obligimi parėsor nuk falet por falet diē qė ėshtė mė e lehtė. Si p.sh.: falet vonimi i namazit por nuk falet mėkati i mosfaljes fare tė namazit. 

- Nė kėtė stinė ibadeti, e nė veēanti Ditėn e Arafatit, djalli i mallkuar ėshtė mė i dobėt sė kurrė mė parė. Imam Maliku transmeton nga Talha b. Ubejdil-lahu se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ ćóĒ ŃõĘöķó ĒįŌųóķśŲóĒäõ ķóęśćšĒ åõęó Żöķåö ĆóÕśŪóŃõ ęóįóĒ ĆóĻśĶóŃõ ęóįóĒ ĆóĶśŽóŃõ ęóįóĒ ĆóŪśķóŁõ ćöäśåõ Żöķ ķóęśćö ŚóŃóŻóÉó ęóćóĒ ŠóĒßó ÅöįųóĒ įöćóĒ ŃóĆóģ ćöäś ŹóäóŅųõįö ĒįŃųóĶśćóÉö ęóŹóĢóĒęõŅö Ēįįųóåö Śóäś ĒįŠųõäõęČö ĒįśŚöŁóĒćö ÅöįųóĒ ćóĒ ĆõŃöķó ķóęśćó ČóĻśŃņ

Me pėrjashtim tė Ditės sė Bedrit, djalli kurrė nuk ėshtė dukur mė i poshtėruar, pėrzėnė, nėnēmuar dhe hidhėruar se sa Ditėn e Arafatit. Kjo jo pėr faktin se ai sheh zbritjen e mėshirės dhe faljen e mėkateve tė mėdha tė robėrve nga Allahu“.   

- Si tė mos pėrgėzojmė kėta njerėz, kėta haxhilerė kur ata janė delegacion pėr tek Allahu i Madhėruar. Ibni Maxheh dhe Ibni Hibbani transmetojnė njė hadith, tė cilin e ka verifikuar si autentik Shejh Albani nė Sahihu’l xhamii, 7074, nga Ibni Omeri se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

“ĒįŪĒŅķ Żķ ÓČķį Ēįįå ŚŅų ęĢįų ęĒįĶĒĢ ęĒįćõŚŹćŃ ęŻĻ Ēįįå ĻŚĒåć ŻĆĢĒČęå ęÓĆįęå ŻĆŚŲĒåć

Luftėtari nė rrugėn e Allahut tė Madhėruar, haxhiu dhe ai qė kryen urren, janė delegacion i Allahut; i thirri e iu pėrgjigjėn, e lutėn-kėrkuan prej Tij e Ai ua pėrmbushi kėrkesat e tyre”.

Mu pėr kėtė, Allahu ruan dhe siguron haxhilerėt. Transmeton Ebu Neimi nė el-Hiljeh nga Ebu Hurejre ndėrsa Shejh Albani kėtė hadith ne Sahihu’l xhamii e ka cilėsuar autentik se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ĖįĒĖÉ Żķ ÖćĒä Ēįįå ŚŅų ęĢįų : ŃĢį ĪŃĢ Åįķ ćÓĢĻ ćä ćÓĒĢĻ Ēįįå ” ęŃĢį ĪŃĢ ŪĒŅķĒš Żķ ÓČķį Ēįįå ” ęŃĢį ĪŃĢ ĶĒĢĒš

Tre njerėz (lloje njerėzish) janė nė sigurinė e Allahut tė Madhėruar: Njeriu i cili merr udhė pėr ta vizituar ndonjė xhami prej xhamive tė Allahut, njeriu qė del pėr tė luftuar pėr Allahun dhe njeriu qė merr udhėn e haxhit“.

- Si tė mos jete haxhi gėzim pėr besimtarin kur Allahu i Lartėsuar i ka pėrgėzuar me Xhennet. Taberaniu transmeton nė el-Eusat njė hadith nga Ebu Hurejre, qė Shejh Albani e ka cilėsuar tė mirė (hasen), se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćĒ Ćåį ćõåöįųń ŽŲ ęįĒ ßČŃ ćßČŃųö ŽŲ ÅįĒ ČõŌųöŃó ČĒįĢäÉ

Nuk ndodhė qė haxhiu tė bėj tehlil (tė thotė: La ilahe il-la Allah) dhe tekbir (Allahu ekber) e tė mos pėrgėzohet me Xhennet“.

- Natyrisht se haxhi mbjell gėzim e lumturi nė zemra ngase, krahas tjerash, njeriu edhe do tė pijė nga uji i zemzemit, tė cilin Muhammedi, alejhi’s selam e ka cilėsuar kėshtu:

„ŅćŅć ćČĒŃßÉ ÅäåĒ ŲŚĒć ŲŚć ęŌŻĒĮ ÓŽć

Zemzemi ėshtė i bekuar, ėshtė ushqim ngopės dhe bar shėrues“. ([6])

- Haxhilerėt duhet ta ndiejnė veten tė privilegjuar edhe pėr faktin se do tė falen nė xhaminė e Muhammedit, alejhi’s selam, xhami nė tė cilėn namazi vlen mė shumė se nė xhamitė tjera. Imam Muslimi transmeton se Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ÕįĒÉ Żķ ćÓĢĻķ åŠĒ ĆŻÖį ćä ĆįŻ ÕįĒÉ ŻķćĒ ÓęĒå ÅįĒ ĒįćÓĢĻ ĒįĶŃĒć

Njė namaz nė kėtė xhami timen ka mė shumė vlerė se 1000 namaze nė xhami tjera, me pėrjashtim tė Xhamisė sė Shenjtė (Qabesė)“.

Buhariu dhe Muslimi transmetojnė se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćĒ Čķä ČķŹķ ęćäČŃķ ŃęÖÉ ćä ŃķĒÖ ĒįĢäÉ

Pjesa nė mes shtėpisė sime dhe minberit tim ėshtė kopsht prej kopshteve tė Xhennetit“.

- Jo vetėm kaq, haxhilerėt do ta kenė rastin tė falin namaz edhe nė Qabe, namaz pėr vlerėn e tė cilit ka thėnė Muhammed Mustafaja, paqja dhe mėshira e Allahut qofshin mbi tė:

„ÕįĒÉ Żķ ćÓĢĻķ åŠĒ ĆŻÖį ćä ĆįŻ ÕįĒÉ ŻķćĒ ÓęĒå ÅįĒ ĒįćÓĢĻ ĒįĶŃĒć ęÕįĒÉ Żķ ĒįćÓĢĻ ĒįĶŃĒć ĆŻÖį ćä ćĒĘÉ ĆįŻ ŻķćĒ ÓęĒå

Njė namaz nė xhaminė time kap vlerėn e 1000 namazeve jashtė saj nė xhamitė tjera, me pėrjashtim tė xhamisė sė shenjtė ngase namazi nė tė ėshtė mė me vlerė se 100.000 namaze jashtė saj nė xhamitė tjera“. ([7])

- Lum pėr kėta njerėz qė kanė rastin ta puthin gurin e zi, haxheru’l esvedin, qė ka vlerėn e pėrmendur nė kėtė hadith tė Tirmidhiut, Nesaiut dhe Taberaniut nga Ubejd b. Umejri se:

„Ćóäųó ĒČśäó ŚõćóŃó ßóĒäó ķõŅóĒĶöćõ Śóįóģ ĒįŃųõßśäóķśäö ŅöĶóĒćšĒ ćóĒ ŃóĆóķśŹõ ĆóĶóĻšĒ ćöäś ĆóÕśĶóĒČö ĒįäųóČöķųö Õóįųóģ Ēįįųóåõ Śóįóķśåö ęóÓóįųóćó ķ󯜌óįõåõ ŻóŽõįśŹõ ķóĒ ĆóČóĒ ŚóČśĻö ĒįŃųóĶśćóäö Åöäųóßó ŹõŅóĒĶöćõ Śóįóģ ĒįŃųõßśäóķśäö ŅöĶóĒćšĒ ćóĒ ŃóĆóķśŹõ ĆóĶóĻšĒ ćöäś ĆóÕśĶóĒČö ĒįäųóČöķųö Õóįųóģ Ēįįųóåõ Śóįóķśåö ęóÓóįųóćó ķõŅóĒĶöćõ Śóįóķśåö ŻóŽóĒįó Åöäś Ć󯜌óįś ŻóÅöäųöķ ÓóćöŚśŹõ ŃóÓõęįó Ēįįųóåö Õóįųóģ Ēįįųóåõ Śóįóķśåö ęóÓóįųóćó ķóŽõęįõ Åöäųó ćóÓśĶóåõćóĒ ßóŻųóĒŃóÉń įöįśĪóŲóĒķóĒ ęóÓóćöŚśŹõåõ ķóŽõęįõ ćóäś ŲóĒŻó ČöåóŠóĒ ĒįśČóķśŹö ĆõÓśČõꌚĒ ŻóĆóĶśÕóĒåõ ßóĒäó ßóŚöŹśŽö ŃóŽóČóÉņ ęóÓóćöŚśŹõåõ ķóŽõęįõ įóĒ ķóÖóŚõ ŽóĻóćšĒ ęóįóĒ ķóŃśŻóŚõ ĆõĪśŃóģ ÅöįųóĒ ĶóŲųó Ēįįųóåõ Śóäśåõ ĪóŲöķĘóÉš ęóßóŹóČó įóåõ ČöåóĒ ĶóÓóäóÉš

Ibni Omeri shtyhej me njerėz tek dy ruknet (guri i zi dhe rukni i jemanit) qė nuk kam parė askėnd tjetėr prej shokėve tė Muhammedit, alejhi’s selam ta ketė bėrė atė gjė. E pyeta pėr kėtė gjė ndėrsa ai mė tha: Nėse e bėj kėtė  nuk qortohem pėr arsye se kam dėgjuar Muhammedin, alejhi’s selam duke thėnė: Prekja e tyre (gurit tė zi dhe ruknit tė jemanit) ėshtė fshirėse e mėkateve. E kam dėgjuar edhe duke thėnė: Kush bėn tavaf rreth kėsaj shtėpie njė jave duke e llogaritur (pa shtuar as mė shumė dhe pa munguar asnjė ditė) i llogaritet sikur ta ketė liruar njė rob nga robėria. E kam dėgjuar tė ketė thėnė: Haxhiu as nuk e vė por as nuk e ngrit kėmbėn nga toka e tė mos ia fal Allahu njė mėkat dhe t’ia shkruaj njė tė mirė“. ([8])

Ngjashėm me kėtė transmetojnė Imam Ahmedi dhe vet Tirmidhiu nga Ibni Omeri se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„Åä ćÓĶ ĒįĶĢŃ ĒįĆÓęĻ ęĒįŃßä Ēįķćäķ ķĶŲĒä ĒįĪŲĒķĒ ĶŲĒ

Prekja e gurit tė zi dhe ruknit jemenijj i shlyejnė mėkatet shumė“. ([9])

Bejhekiu transmeton nė Shuabu’l iman njė hadith qė vėrtet stimulon shume pėr haxheru’l esvedin. Ai pėrcjell fjalėt e Ibni Abbasit se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

“įķĆŹķä åŠĒ ĒįĶĢŃ ķęć ĒįŽķĒćÉ įå ŚķäĒä ķČÕŃ ČåćĒ ęįÓĒä ķäŲŽ Čå ķŌåĻ Śįģ ćä ĆÓŹįćå ČĶŽ

Do tė vijė ky guri nė Ditėn e Kiametit ndėrsa Allahu do t’ia krijoj dy sy me tė cilėt sheh dhe njė gjuhė me tė cilėn flet dhe do tė dėshmojė pėr tėrė ata qė e kanė puthur drejtė (pa bėrė shkelje tė rregullave fetare)”. ([10])

- Kush ėshtė si ti o haxhi i nderuar. Ndal pak e meditoje kėtė fjalė tė Muhammedit, alejhi’s selam e mė pas vlerėsoje veten se ēfarė ke arritur me Islam. Thotė Muhammedi, alejhi’s selam:

“ĆćĒ ĪŃęĢß ćä ČķŹß ŹÄć ĒįČķŹ ĒįĶŃĒć ŻÅä įß Čßį ęŲĆÉ ŹŲÄåĒ ŃĒĶįŹß ķßŹČ Ēįįå įß ČåĒ ĶÓäÉ ę ķćĶę Śäß ČåĒ ÓķĘÉ ; ę ĆćĒ ęŽęŻß ČŚŃŻÉ ŻÅä Ēįįå ŚŅ ę Ģį ķäŅį Åįģ ĒįÓćĒĮ ĒįĻäķĒ ŻķČĒåķ Čåć ĒįćįĒĘßÉ ŻķŽęį : åÄįĒĮ ŚČĒĻķ ĢĒĮęäķ ŌŚĖĒ ŪČŃĒ ćä ßį ŻĢ ŚćķŽ ķŃĢęä ŃĶćŹķ ę ķĪĒŻęä ŚŠĒČķ ę įć ķŃęäķ ŻßķŻ įę ŃĆęäķ æ Żįę ßĒä Śįķß ćĖį Ńćį ŚĒįĢ Ćę ćĖį ĆķĒć ĒįĻäķĒ Ćę ćĖį ŽŲŃ ĒįÓćĒĮ ŠäęČĒ ŪÓįåĒ Ēįįå Śäß ; ę ĆćĒ Ńćķß ĒįĢćĒŃ ŻÅäå ćĻĪęŃ įß ; ę ĆćĒ ĶįŽß ŃĆÓß ŻÅä įß Čßį ŌŚŃÉ ŹÓŽŲ ĶÓäÉ ŻÅŠĒ ŲŻŹ ČĒįČķŹ ĪŃĢŹ ćä ŠäęČß ßķęć ęįĻŹß Ććß

Ndėrsa sa i pėrket daljes sate nga shtėpia duke mėrsyer Qabenė, pėr ēdo hap qė bėn kafsha jote (mjeti udhėtues), Allahu ta shkruan njė tė mirė dhe ta fshin njė tė keqe. Ndėrsa sa i pėrket qėndrimit nė Arafat, Allahu i Madhėruar zbret nė qiellin e dynjasė ashtu siē i takon Atij dhe mburret me ta para melaikeve e thotė: Kėta janė robėrit e Mi, mė erdhėn flokėshprishur e tė pluhurosur nga ēdo vend i largėt duke shpresuar mėshirėn Time dhe duke u frikėsuar nga ndėshkimi Im edhe pse nuk mė kanė parė. E si do tė ishte puna me devotshmėrinė e tyre po tė me shihnin? Nėse ke mėkate sa rėra e Alixhit (vend nė shkretėtirėn arabe/rėrė e shumtė)” apo sa ditėt e dynjasė apo sa pikat e (shiut tė) qiellit Allahu do t’i pastrojė (shlyejė) ato. Ndėrsa sa i pėrket gjuajtjes me gurė, ajo (shpėrblimi i saj) tė ruhet. Ndėrsa pėr rruarjen e kokės pėr ēdo qime qė bie nga koka ke njė shpėrblim-sevap ndėrsa kur tė sillesh rreth Qabesė zhveshėsh nga mėkatet dhe pastrohesh prej tyre sikur atė ditė qė tė lindi nėna jote. ([11])


Ibni Hibbani transmeton nė Sahihun e tij nga Ibni Omeri se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćĒ ŹŃŻŚ ÅČį ĒįĶĒĢ ŃĢįĒš ęįĒ ŹÖŚ ķĻĒš ÅįĒ ßŹČ Ēįįå įå ČåĒ ĶÓäÉ Ćę ćĶĒ Śäå ÓķĘÉ Ćę ŃŻŚå ČåĒ ĻŃĢÉ

Nuk ndodhė qė deveja e haxhiut tė bėj njė hap e Allahu tė mos ia shkruaje me tė nje tė mire apo t’ia fshijė njė mėkat apo t’ia lartėsoje gradėn“. ([12])

- Cfarė nderi ka mė tė madh pėr njeriun se ky qė Allahu e ka pėrgatitur pėr vizitorėt e shtėpisė sė Tij, pėr hanxhinjtė e Haremit tė Tij, pėr delegacionin qė ua lau mėkatet dhe pastroi zemrat si dhe i bekoi nė vepra, ua pranoi lutjet dhe u mburr me ta para melaikeve...Allahu nuk ka paraparė shpėrblim tjetėr pėr haxhiun mė pak se Xhenneti. Buhariu transmeton nga Ebu Hurejre se Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ĒįŚćŃÉ Åįģ ĒįŚćŃÉ ßŻĒŃÉń įćĒ ČķäåćĒ ęĒįĶĢ ĒįćČŃęŃ įķÓ įå ĢŅĒĮ ÅįĒ ĒįĢäÉ

Umreja deri nė umre shlyen mėkatet qė janė bėrė brenda kėsaj periudhe ndėrsa pėr haxhin e pranuar nuk ka shpėrblim tjetėr pėrveē Xhennetit“.

Tabreraniu transmeton me sened xhejjid-tė mirė nga Ebu Derdaja se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ĪćÓ ćä ĢĒĮ Čåä ćŚ ÅķćĒä ĻĪį ĒįĢäÉ ” ćä ĶĒŻŁ Śįģ ĒįÕįęĒŹ ĒįĪćÓ Śįģ ęÖęĘåä ęŃßęŚåä ęÓĢęĻåä ęćęĒŽķŹåä ” ęÕĒć ŃćÖĒä ” ęĶĢ ĒįČķŹ Åä ĒÓŹŲĒŚ Åįķå ÓČķįĒ ” ęĆŚŲģ ĒįŅßĒÉ ŲķČÉ ČåĒ äŻÓå

Kush i bėn pesė gjėra, duke patur natyrisht besimin, hyn nė Xhennet: Kush kujdeset pėr pesė namazet si dhe pėr abdesin, rukutė, sexhdet dhe kohėt e tyre, kush agjėron Ramazanin, bėn haxhin dhe jep zekatin me dashamirėsi “.

Imam Ahmedi dhe Tirmidhiu transmetojnė hadithin e Muadhit ku qėndron:

„ŽįŹ ķĒ ŃÓęį Ēįįå ĆĪČŃäķ ČŚćįņ ķĻĪįäķ ĒįĢäÉ ęķČĒŚĻäķ ćä ĒįäĒŃæŽĒį: įŽĻ ÓĆįŹ Śä ŚŁķć ęÅäå įķÓķŃ Śįģ ćä ķÓŃå Ēįįå ŹŚĒįģ Śįķå ” ŹŚČĻ Ēįįå įĒ ŹŌŃß Čå ŌķĘĒš ꏎķć ĒįÕįĒÉ ęŹÄŹķ ĒįŅßĒÉ ęŹÕęć ŃćÖĒä ęŹĶĢ ĒįČķŹ

Thashė: O i dėrguari i Allahut, mė mėso njė vepėr e cila mė fut nė Xhennet dhe mė largon nga Xhehennemi! Pejgamberi, alejhi’s selam tha: Vėrtet ke pyetur pėr njė gjė tė madhe por tė lehtė pėr atė qė Allahu ia lehtėson: Adhuroje Allahun dhe mos i bė shok, fale namazin, jepe zekatin, agjėroje Ramazanin dhe kryeje haxhin“.


2. Njerėz qė kanė para por nuk kryejnė haxhin


Njeriu qė nuk kryen haxhin ai kundėrshton urdhrin e Allahut dhe atė tė Muhammedit, alejhi’s selam meqė ėshtė vėrtetuar se ai, alejhi’s selam, ka thėnė:

„ķĒ ĆķåĒ ĒįäĒÓ Åä Ēįįå ŽĻ ŻŃÖ Śįķßć ĒįĶĢ ŻĶĢęĒ

O ju njerėz, Allahu ua ka obliguar haxhin andaj bėjeni atė“. ([13])

Mu pėr kėtė, Pejgamberi, alejhi’s selam ka porositur qė sa mė parė qė tė kemi mundėsi ta kryejmė kėtė rit. Imam Ahmedi dhe tė tjerė transmetojnė se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćä ĆŃĒĻ ĒįĶĢ ŻįķŹŚĢį ŻÅäå ŽĻ ķćŃÖ ĒįćŃķÖ” ęŹÖį ĒįÖĒįÉ (ĒįŃĒĶįÉ) ꏌŃÖ ĒįĶĒĢÉ

Kush dėshiron ta kryejė haxhin le tė nxitojė ngase vie sėmundja, humb mjeti udhėtues dhe lindin kėrkesa tė reja“.

Nė Sahihu’l xhamii, 2957, transmetohet nga Ibni Abbasi se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ŹŚĢįęĒ Åįķ ĒįĶĢ ŻÅä ĆĶĻßć įĒ ķĻŃķ ćĒ ķŚŃÖ įå

Nxitoni ta kryeni haxhin ngase dikush nuk di se ēfarė kėrkesash tė reja i lindin“.

Derisa kėtu porosit pėr nxitim nė kryerjen e Haxhit, Muhammedi, alejhi’s selam nė anėn tjetėr kėrcėnon ashpėr ata qė nuk e kryejnė kėtė rit. Imam Ahmedi transmeton se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćä įć ŹĶČÓå ćŃÖ Ćę ĶĒĢÉ ŁĒåŃÉ Ćę ÓįŲĒä ĢĒĘŃ Żįć ķĶĢ ŻįķćŹ Åä ŌĒĮ ķåęĻķĒš ęÅä ŌĒĮ äÕŃĒäķĒš

Atė qė nuk e pengon sėmundja, ndonjė nevojė e qartė (arsyeshme) apo prijėsi i padrejtė dhe nuk e kryen haxhin le tė vdes nė dashtė ēifut nė dashtė krishterė“. ([14])

Ndoshta bazuar nė kėtė disa nga selefi nuk merrnin pjese nė faljen e namazit tė xhenazes sė atyre qė nuk kryenin kėtė rit. Seid b. Xhubejri rrėfen se: Vdiq njėri nga fqinjėt e mi i cili ishte i pasur por nuk kreu haxhin kėshtu qė unė nuk ia fala namazin e xhenazes.

Vėlla musliman! Nxito para se tė vjen vdekja e tė pendohesh pėrse nuk e kreve haxhin. Thotė Allahu:

„ŃóČųö ĒŃśĢöŚõęäö óįŚóįųöķ ĆóŚśćóįõ ÕóĒįöĶšĒ ŻöķćóĒ ŹóŃóßśŹõ

...O Zoti im, mė kthe, 100. Qė tė bėj vepra tė mira e ta kompensoj atė qė lėshova!...“. ([15])

„Ćóęś ŹóŽõęįó Ķöķäó ŹóŃóģ ĒįśŚóŠóĒČó įóęś Ćóäųó įöķ ßóŃųóÉš ŻóĆóßõęäó ćöäó ĒįśćõĶśÓöäöķäó

Apo, kur ta shohė dėnimin tė thotė: "Sikur tė isha kthyer edhe njė herė e tė isha bėrė prej atyre bamirėsve!“. ([16])

„ęóĆóäŻöŽõęĒ ćöä ćųóĒ ŃóŅóŽśäóĒßõć ćųöä ŽóČśįö Ćóä ķóĆśŹöķó ĆóĶóĻóßõćõ Ēįśćó꜏õ ŻóķóŽõęįó ŃóČųö įóęśįóĒ ĆóĪųóŃśŹóäöķ Åöįóģ ĆóĢóįņ ŽóŃöķČņ ŻóĆóÕųóĻųóŽó ęóĆóßõä ćųöäó ĒįÕųóĒįöĶöķäó (10) ęóįóä ķõÄóĪųöŃó Ēįįųóåõ äóŻśÓšĒ ÅöŠóĒ ĢóĒĮ ĆóĢóįõåóĒ ęóĒįįųóåõ ĪóČöķŃń ČöćóĒ ŹóŚśćóįõęäó

Dhe jepni nga ajo qė Ne u kemi dhėnė juve, para se ndonjėrit prej jush t'i vijė vdekja, e atėherė tė thotė: "O Zoti im, pėrse nuk mė shtyve edhe pak afatin (e vdekjes), qė tė jepja lėmoshė e tė bėhesha prej tė mirėve! 11. Po, All-llahu kurrsesi askė nuk e shtyn pėr mė vonė, kur atij t'i vijė afati i vet. All-llahu hollėsisht ėshtė i njohur me atė qė ju punoni“. ([17])

Porosia ime pėr ty janė fjalėt e Mustafasė, alejhi’s selam, i cili kur pati kėshilluar njė musliman i tha:

“ĆŪŹäć ĪćÓĒš ŽČį ĪćÓ ŌČĒČß ŽČį åŃćß ęÕĶŹß ŽČį ÓŽćß ” ęŪäĒß ŽČį ŻŽŃß ” ęŻŃĒŪß ŽČį ŌŪįß ęĶķĒŹß ŽČį ćęŹß

Shfrytėzoji pesė para se tė vijnė pesė tė tjera: rininė para pleqėrisė, shėndetin para sėmundjes, pasurinė para varfėrisė, kohėn e lirė para zėnies me punė dhe jetėn para vdekjes”. ([18])


3. Njerėz qė nuk kanė pasuri por nuk kanė as dėshirė ta kryejnė haxhin


Kėta njerėz tė mjerė pėrveē qė kanė xhepat e zbrazur kanė edhe zemrat e tyre. Kėta janė qė refuzojnė shpėrblimin e haxhit edhe nėse nuk e kryejnė atė. Kėta janė njerėz qė nuk kanė nijjete tė mira nė shpirtrat e tyre. Ndoshta, tė mjerėt, mendojnė se po tė kishin para do tė shkonin nė filan detin e filan pushimoren. Kėta njerėz janė ata qė refuzojnė ndihmėn e Allahut. Transmeton Tirmidhiu se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ĖóįóĒĖóÉń ĶóŽųń Śóįóģ Ēįįųóåö Śóęśäõåõćś ĒįśćõĢóĒåöĻõ Żöķ ÓóČöķįö Ēįįųóåö ęóĒįśćõßóĒŹóČõ ĒįųóŠöķ ķõŃöķĻõ ĒįśĆóĻóĒĮó ęóĒįäųóĒßöĶõ ĒįųóŠöķ ķõŃöķĻõ ĒįśŚóŻóĒŻó

Tre vetave Allahu ka caktuar t’iu ndihmoj: luftėtarit nė rrugėn e Allahut, robit qė ka lidhur kontratėn pėr lirim dhe dėshiron ta pėrmbush si dhe atij qė dėshiron tė martohet pėr ta ruajtur nderin“. ([19])

Mjafton qė tė kesh nijjet tė mirė e tė shpėrblehesh tek Allahu pėr veprėn edhe nėse nuk ke mundėsi ta kryesh atė. Le ta sheh Allahu sinqeritetin nė zemrėn tėnde dhe dėshirėn e mundin pėr ta kryer atė vepėr.

Transmetohet nga Ebu Abdull-llah Xhabir ibn Abdull-llah el-Ensarijj r.a., qė thotė: “Nė njė betejė ishim me tė Dėrguarin e All-llahut (s.a.v.s) me ē'rast na tha: “Vėrtet nė Medine ka burra tė cilėt kanė qenė me ju, qoftė kur keni ecur nėpėr kodra, qoftė nėpėr lugina. Ata i ka penguar sėmundja”. Sipas njė transmetimi tjetėr: “Ata janė pjesėmarrės me ju nė shpėrblim”. ([20])

Kurse sipas transmetimit tė Buhariut, hadithi i transmetuar nga Enesi r.a. thotė: “Ne u kthyem nga beteja e Tebukut me Tė Dėrguarin e All-llahut (s.a.v.s) i cili tha: “Vėrtet ka njerėz tė cilėt kanė mbetur nė Medine pas nesh, e tė cilėt janė me ne kudo qė tė shkojmė; nė kodra apo nė lugina, ata i ka penguar sėmundja”.

Transmetohet nga Ebu-l-Ab­bas Abdull-llah ibn Abbas ibn Ab­dul-Mutalib r.a., nga i Dėrguari i All-llahut s.a.v.s., se All-llahu i Madhėrishėm ka thėnė: “Vėrtet All-llahu i ka pėrcaktuar cilat janė veprat e mira e cilat tė kėqija, pastaj i ka sqaruar ato: Kush dėshiron me zemėr tė bėjė njė vepėr tė mirė por nuk mund ta kryejė, All-llahu nė tėrėsi do t'ia shkruajė atė vepėr si tė kryer, kurse nėse dėshiron tė bėjė njė vepėr tė mirė dhe e kryen, All-llahu do t'ia shkruajė dhjetė deri nė shtatėqindherė mė tepėr. Por nėse dėshi­ron tė bėjė ndonjė vepėr tė keqe e nuk e kryen, All-llahu do t'i shkr­uajė njė vepėr tė mirė nė tėrėsi, kurse nėse dėshiron dhe kryen njė vepėr tė keqe, atėherė All-llahu ia shėnon vetėm njė vepėr tė keqe”. ([21])

Nesaiu transmeton nga Ebu Derdaja se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćóäś ĆóŹóģ ŻöŃóĒŌóåõ ęóåõęó ķóäśęöķ Ćóäś ķóŽõęćó ķõÕóįųöķ ćöäś Ēįįųóķśįö ŻóŪóįóČóŹśåõ ŚóķśäóĒåõ ĶóŹųóģ ĆóÕśČóĶó ßõŹöČó įóåõ ćóĒ äóęóģ ęóßóĒäó äóęśćõåõ ÕóĻóŽóÉš Śóįóķśåö ćöäś ŃóČųöåö ŚóŅųó ęóĢóįųó

Kush shtrihet nė shtrat por me nijjet qė tė ngritėt natėn pėr tė falė namaz nate por e zė gjumi deri nė mėngjes, atij i shkruhet shpėrblimi i nijetit ndėrsa gjumi ėshtė lėmoshė e Allahut pėr tė“. ([22])

Imam Muslimi transmeton se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćä ÓĆį Ēįįå ĒįŌåĒĻÉ ČÕĻŽ ČįŪóå Ēįįå ćäĒŅį ĒįŌåĻĒĮ ęÅä ćĒŹ Śįģ ŻöŃĒŌå

Kush e lut Allahun pėr shehidllėk (rėnie dėshmor) me sinqeritet, Allahu do t’ia mundėsoje arritjen e gradave tė dėshmorėve edhe nėse vdes nė shtrat“.


4. Njerėz qė nuk kanė mundėsi materiale pėr haxh por qė shpirti i tyre digjet valė nga dėshira pėr vizitėn e Qabesė dhe kryerjen e kėtij riti


Kėta janė njerėz qė sa herė tė vijė stina e haxhit sytė e tyre mbushen me lot dhe zemrat e tyre me pikėllim. Sa herė qė tė pėrmendet vizita e Qabesė ata ndiejnė nje mallėngjim pėr tė. Shembulli i tyre ėshtė sikur shembulli i shokėve tė Muhammedit, alejhi’s selam, pėr tė cilėt ka thėnė Allahu:

“ęóįĒó Śóįóģ ĒįųóŠöķäó ÅöŠóĒ ćóĒ ĆóŹóęśßó įöŹóĶśćöįóåõćś ŽõįśŹó įĒó ĆóĢöĻõ ćóĒ ĆóĶśćöįõßõćś Śóįóķśåö ŹóęóįųóęĒś ęųóĆóŚśķõäõåõćś ŹóŻöķÖõ ćöäó ĒįĻųó朌ö ĶóŅóäšĒ ĆóįĒųó ķóĢöĻõęĒś ćóĒ ķõäŻöŽõęäó

(Nuk ka qortim) Dhe as pėr ata qė kur erdhėn te ti pėr t'i bartur me kafshė, u the: "Nuk kam me ēka t'ju bartė. Ata u kthyen, e prej pikėllimit pse nuk kishin me ēka tė pėrgatiteshin, nga sytė e tyre u rridhnin lot”. ([23])

Allahu i Madhėruar flladiti zemrat e kėtyre besimtarėve me vepra, tė cilat shuajnė zjarrin e mallėngjimit pėr vizitėn e kėsaj shtėpie. Kėto vepra kanė shpėrblim sikurse tė haxhilerėve dhe atyre qė kryejnė umren. Ato janė sikurse uji i freskėt pėr etje, janė sikurse ilaē dhe bar pėr shėrim tė zemrave tė ndezura flakė mallėngjyese pėr tė parė Qabenė, atė shtėpi tė lashtė. Ja disa nga kėto vepra:

1. Qėndrimi nė xhami pas faljes sė namazit tė sabahut derisa tė lind dielli e pastaj fal dy rekate. Transmeton Tirmidhiu nga Ebu Umame se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćä Õįģ ĒįŻĢŃ Żķ ĢćĒŚÉ Ėć ĢįÓ ķŠßŃ Ēįįå ŚŅųó ęĢį ĶŹģ ŹŲįŚ ĒįŌćÓõ Ėć ŽĒć ŻÕįģ ŃߌŹķä ßŹČ įå ĆĢŃ ĶöĢÉ ęŚćŃÉ ŹĒćÉ ŹĒćÉ ŹĒćÉ

Kush fal sabahun me xhemat pastaj ulet dhe e pėrkujton Allahun derisa tė lind dielli e pastaj ngritėt dhe fal dy rekate arrin shpėrblimin e njė haxhi dhe umreje tė plot, tė plotė, tė plotė“.

Meqė nuk ėshtė me rėndėsi tė kryhet vetėm haxhi por edhe tė pranohet, Pejgamberi, alejhi’s selam na ka treguar se pikėrisht kjo vepėr tė mundėson shpėrblim tė haxhit tė pranuar. Taberaniu transmeton nė el-Eusat nga Ibni Omeri, hadith tė cilin Albani e ka cilėsuar tė mirė-hasen, se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ßĒä ŃÓęį Ēįįå r ÅŠĒ Õįķ ĒįŻĢŃ įć ķŽć ćä ćĢįÓå ĶŹģ Źćßäå ĒįÕįĒÉ ęŽĒį:ćä Õįģ ĒįÕČĶ Ėć ĢįÓ Żķ ćĢįÓå ĶŹģ Źćßäå ĒįÕįĒÉ ßĒä ČćäŅįÉ ŚćŃÉ ęĶĢÉ ćŹŽČįŹķä

Pejgamberi, alejhi’s selam kur falte sabahun nuk ngrihej nga ndeja e tij derisa tė lind dielli dhe tė ngjitet pak nė horizont. Thoshte: Kush e falė sabahun e pastaj ulet nė vendin e vet derisa tė vijė koha e namazit (tė lind dielli dhe tė ngritet pak e jo menjėherė pas lindjes sė tij) ai ka shpėrblimin e njė umreje dhe haxhi tė pranuar“.

2. Prezantimi nė ndeja shkencore-diturie. Taberaniu dhe Hakimi transmetojnė nga Ebu Umame se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

“ćä ŪĻĒ Åįģ ĒįćÓĢĻ įĒ ķŃķĻ ÅįĒ Ćä ķŹŚįć ĪķŃĒš Ćę ķŚįćå ßĒä ßĆĢŃ ĶĒĢ ŹĒćĒš ĶĢŹå

Kush shkon nė xhami me qėllim qė ta mėsojė tė mirėn apo t’ua mėsojė tė tjerėve, ai ka shpėrblimin e plotė tė haxhit”.

3. Falja e namazit farz nė xhami. Imam Ahmedi transmeton nga Ebu Umame se Pejgamberi, alejhis selam ka thėnė:

„ćä ćŌģ Åįģ ÕįĒÉ ćߏęČÉ Żķ ĒįĢćĒŚÉ Żåķ ßĶĢÉ ęćä ćŌģ Åįģ ÕįĒÉ ŹŲęŚ ( Ćķ ÕįĒÉ ĒįÖĶģ ) Żåķ ߌćŃÉ äĒŻįÉ

Kush shkon pėr ta falur namazin obligativ me xhemat ai ka vlerėn e njė haxhi ndėrsa kush shkon pėr ta falur namazin fakultativ, namazin e duhasė, ai ka shpėrblimin e nje umreje vullnetare“. ([24])

Ebu Davudi transmeton nga ky sahabi, pra nga Ebu Umameja, se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćóäś ĪóŃóĢó ćöäś ČóķśŹöåö ćõŹóŲóåųöŃšĒ Åöįóģ ÕóįóĒÉņ ćóßśŹõęČóÉņ ŻóĆóĢśŃõåõ ßóĆóĢśŃö ĒįśĶóĒĢųö ĒįśćõĶśŃöćö ęóćóäś ĪóŃóĢó Åöįóģ ŹóÓśČöķĶö ĒįÖųõĶóģ įóĒ ķóäśÕöČõåõ ÅöįųóĒ ÅöķųóĒåõ ŻóĆóĢśŃõåõ ßóĆóĢśŃö ĒįśćõŚśŹóćöŃö ęóÕóįóĒÉń Śóįóģ ĆóĖóŃö ÕóįóĒÉņ įóĒ įóŪśęó ČóķśäóåõćóĒ ßöŹóĒČń Żöķ Śöįųöķųöķäó

Kush del nga shtėpia e tij pėr namazet e obliguara (pėr ti falur nė xhami), shpėrblimi i tij ėshtė sikurse haxhiu muhrim dhe kush del pėr nė tesbihun (namazin) e duhasė duke mos u preokupuar me asgjė tjetėr, shpėrblimi i tij ėshtė sikurse i atij qė e kryen umren“. ([25])

4. Falja e jacisė dhe sabahut me xhemat. Imam Muslimi transmeton nga Ebu Dherri se Pejgamberi, alejhi’s selam iu kishte thėnė disa shokėve tė tij tė cilit ishin ankuar se nuk mund tė bėnin mirė sa disa sahabe tjerė qė kishin pasuri:

„Ćę įķÓ ŽĻ ĢŚį Ēįįå įßć ÕįĒÉ ĒįŚŌĒĮ Żķ ĢćĒŚÉ ŹŚĻį ĶĢÉ ” ęÕįĒÉ ĒįŪĻÉ Żķ ĢćĒŚÉ ŹŚĻį ŚćŃÉ

...A nuk ua ka caktuar Allahu namazin e jacisė me xhemat si diē qė kap vlerėn e njė haxhi dhe namazin e sabahut me xhemat si diē qė kap vlerėn e njė umreje?“.

5. Lutjet pas namazet. Buhariu dhe Muslimi transmetojnė nga Ebu Hurejre se Pejgamberit, alejhi’s selam ka thėnė i ishin ankuar muhaxhirėt e varfėr se pasanikėt ua kishin kaluar me vepra tė mira, se ata jepnin sadaka, luftonin, falnin namaz...Pejgamberi, alejhi’s selam si alternativė pėr arritjen e tė mirave kishte ofruar kėtė:

“ĆįĒ ĆŚįćßć ŌķĘĒš ŹĻŃßęä Čå ćä ÓČŽßć ęŹÓČŽęä Čå ćä ČŚĻßć ęįĒ ķßęä ĆĶĻń ĆŻÖį ćäßć ÅįĒ ćä ÕäŚ ćĖį ćĒ ÕäŚŹć ŽĒįęĒ : Čįģ ķĒ ŃÓęį Ēįįå ŽĒį: ŹÓČĶęä ęŹĶćĻęä ęŹßČŃęä ĪįŻ ßį ÕįĒÉ ĖįĒĖĒš ęĖįĒĖķä

A t’iu mėsoj diē qė me tė arrini ata qė ua kane kaluar dhe ua kaloni atyre qė vinė pas jush dhe askush nuk mund tė bėhet mė i mirė se ju pėrveē atyre qė bėn kėtė si ju? Patjetėr, o i dėrguari i Allahut!- qe pėrgjigja e sahabeve. Pas ēdo namazi nga 33 herė thuani subhanallah, elhamdulilah dhe Allahu ekber”.

6. Umreja nė Ramazan. Nėse nuk ke mundėsi ta kryesh haxhin gjatė kohės sė tij atėherė kryeje umren nė Ramazan, nėse pėr kėtė ke mundėsi. Ibni Abbasi, siē transmetojnė Buhariu dhe Muslimi, rrėfen se Pejgamberi, alejhi’s selam njė gruaje prej ensarėve e cila thirrej Ummu Sinan, e cila nuk kishte mundur ta kryejė haxhin me Muhammedin, alejhi’s selam ia kishte ofruar kėtė opion:

“ŻŚćŃÉ Żķ ŃćÖĒä ŹŽÖķ ĶĢÉ Ćę ĶĢÉ ćŚķ

...Atėherė njė umre nė Ramazan kompenson - ėshtė e barabartė me njė haxh ose njė haxh me mua (nė vlerė e jo se umreja shlyen obligimin e haxhit)”.

7. Bamirėsia ndaj prindėrve. Ebu Ja’la transmeton me sened xhejjid-tė mirė se njė njeri kishte ardhur tek Pejgamberi, alejhi’s selam dhe ka thėnė:

“Åäķ ĒŌŹåķ ĒįĢåĒĻ ęįĒ ĆŽĻŃ Śįķå ” ŽĒį: åį ČŽģ ćä ęĒįĻķß ĆĶĻæ ŽĒį: Ććķ  ” ŽĒį: ŽĒČį Ēįįå Żķ ČŃųöåĒ ŻÅŠĒ ŻŚįŹ ŻĆäŹ ĶĒĢ ę挏ćŃ ęćĢĒåĻ

Unė dua ta bėj xhihadin por nuk kam mundėsi. A e ke ndonjėrin prej prindėrve gjallė?- pyeti Muhammedi, alejhi’s selam. Po, nėnėn- tha njeriu. Takoje Allahun duke qenė i kujdesshėm ndaj saj e kėshtu do tė arrish gradėn e haxhiut, atij qė kryen urren dhe luftėtarit”.

8. Nėse nuk ke mundėsi tė jesh prej tyre atėherė tė paktėn ngjasoju haxhilerėve. Imam Muslimi transmeton se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thėnė:

„ćä ßĒä įå ŠČĶ ķŠČĶå ŻÅŠĒ Ćåį åįĒį Šķ ĒįĶĢÉ ŻįĒ ķĆĪŠä ćä ŌŚŃå ęįĒ ćä ĆŁŻĒŃå ŌķĘĒ ĶŹģ ķÖĶķ

Kush ka vendosur tė therė kurban kur tė vjen dhjetėshi i parė i Dhu’l Hixh-xhes le tė mos pres flokėt dhe as thonjtė e tij derisa ta therė kurbanin (ditėn e bajramit)“.

9. Nėse nuk mund tė jesh prej atyre qė Allahu nė Ditėn e Arafatit mburret me ta para melaikeve, atėherė tė paktėn mos ngurro tė jesh prej atyre me tė cilėt Allahu mburret nė ndeja tė dhikrit-pėrkujtimit tė Allahut. Imam Muslimi transmeton nga Seid el-Hudrijj se:

„ĪŃĢ ćŚĒęķÉ Śįģ ĶįŽÉ Żķ ćÓĢĻ ŻŽĒį: ćĒ ĆĢįÓßć æ ” ŽĒįęĒ : ĢįÓäĒ äŠßŃ Ēįįå ŽĒį Āįįå ćĒ ĆĢįÓßć ÅįĒ ŠĒß æ ” ŽĒįęĒ : ęĒįįå ćĒ ĆĢįÓäĒ ÅįĒ ŠĒß ” ŽĒį: ŽĒį ĆćĒ Åäķ įć ĆÓŹĶįŻßć ŹåćÉ įßć ęćĒ ßĒä ĆĶĻ ČćäŅįŹķ ćä ŃÓęį Ēįįå r ĆŽį Śäå ĶĻķĖĒ ćäķ ęÅä ŃÓęį Ēįįå r ĪŃĢ Śįģ ĶįŽÉ ćä ĆÕĶĒČå ŻŽĒį ćĒ ĆĢįÓßć ŽĒįęĒ ĢįÓäĒ äŠßŃ Ēįįå ęäĶćĻå Śįģ ćĒ åĻĒäĒ įįÅÓįĒć ęćä Čå ŚįķäĒ ŽĒį Āįįå ćĒ ĆĢįÓßć ÅįĒ ŠĒß ŽĒįęĒ ęĒįįå ćĒ ĆĢįÓäĒ ÅįĒ ŠĒß ŽĒį ĆćĒ Åäķ įć ĆÓŹĶįŻßć ŹåćÉ įßć ęįßäå ĆŹĒäķ ĢČŃķį ŻĆĪČŃäķ Ćä Ēįįå ķČĒåķ Čßć ĒįćįĒĘßÉ

Muaviu kishte parė njė grup njerėzish tek qėndronin nė xhami dhe i pyeti: Cfarė ju bėn tė qėndroni kėtu? U ulėm ta pėrkujtojmė Allahun- thanė. A vetėm pėr kėtė gjė? – pyeti serish. Pasha Allahun, asgjė tjetėr nuk na bėri tė ulemi kėtu- u pėrgjigjėn. Unė nuk kėrkova qė tė betoheni pse dyshoj nė ju, jo, askush nė pozitėn qė kam patur me Pejgamberin, alejhi’s selam nuk ka transmetuar mė pak se unė hadithe. Pejgamberi, alejhi’s selam doli njė ditė dhe pa njė tubim tė shokėve tė tij e i pyeti: Pėrse jeni mbledhur kėtu? U ulėm ta pėrkujtojmė Allahun pėr udhėzimin qė na bėri nė Islam dhe dhuntitė tjera qė na ka dhėnė- sqaruan. Unė, thotė Pejgamberi, alejhi’s selam, nuk kėrkova sqarime pse dyshova nė ju, jo, por Xhibrili mė erdhi dhe mė tha se Allahu mburret me ju para melaikeve“.

Mjafton nder pėr dhikrin se Allahu me ithtarėt e tij mburret para melaikeve ashtu siē mburret me haxhinj.

10. Nėse nuk mund tė jesh prej haxhilerėve atėherė mos hezito qė bėsh vepra tė mira nė dhjetėshin e parė tė Dhu’l Hixh-xhes, pėr vlerėn e tė cilave ditė ka thėnė Muhammedi, alejhi’s selam:

” ćĒ ĒįŚćį Żķ ĆķĒć ĆŻÖį ćä åŠå ĒįŚŌŃ" ŽĒįęĒ: ęįĒ ĒįĢåĒĻæ ŽĒį: "ęįĒ ĒįĢåĒĻ ÅįĒ ŃĢįń ĪŃĢ ķĪĒŲŃ ČäŻÓå ęćĒįå Żįć ķŃĢŚ ČŌķĮ

Nuk ka ditė ku punėt e mira janė mė tė dashura tek All-llahu sesa kėto ditė, dhjetė ditėt e Dhul Hixhxhes, i thanė: E xhihadi ja Resulull-llah!? Tha: As xhihadi, pos atij i cili ka dalur vetė dhe me pasurinė e tij nė rrugė tė All-llahut dhe nuk ėshtė kthyer me gjė”. ([26])






--------------------------------------------------------------------------------

[1] Ali Imran, 97

[2] el-Bekare, 196

[3] Muttefekun alejhi

[4] Muslimi

[5] Muttefekun alejhi

[6] Transmetojnė Ibni Ebi Shejbe dhe Bezzari ndėrsa Albani e ka cilėsuar autentik.

[7] Transmeton Imam Ahmedi me sened autentik

[8] Shejh Albani kėtė hadith nė Sahihu ve daifu suneni’t Tirmidhijj, e ka cilėsuar autentik

[9] Albani kėtė hadith e ka cilėsuar autentik

[10] Albani nė Sahihu’l xhamii, 5222, e ka cilėsuar autentik

[11] Albani nė Sahihu’l xhamii, 1360, e ka cilėsuar tė mirė-hasen

[12] Albani e ka cilėsuar autentik kėtė hadith

[13] Muslimi

[14] Ky hadith ka sened tė dobėt por ka rrugė tjera transmetimi qė njėra pėrforcon tjetrėn dhe pėrgjithėsisht ai ngritėt nė shkallen e hadithit hasen li gajrihi me tė cilin dėshmohet tek shumica e dijetarėve

[15] el-Mu’minune, 99-100

[16] ez-Zumer, 58

[17] el-Munafikune, 10-11

[18] Transmeton Hakimi

[19] Albani kėtė hadith e ka cilėsuar tė mirė-hasen. Shih: Sahihu ve daifu suneni’t Tirmidhijj, 1655

[20] Muslimi

[21] Muttefekun alejhi

[22] Albani kėtė hadith e ka cilėsuar autentik. Shih: El-irva, 454

[23] et-Teube, 92

[24] Kėtė hadith Albani e ka cilėsuar tė mirė-hasen. Shih: Sahihu’l xhamii, 6556

[25] Albani kėtė hadith e ka cilėsuar tė mirė-hasen. Shih: Sahihu ve daifu suneni Ebi Davud, 558

[26] Transmeton Buhariu