VLERAT E HAXHIT DHE UMRES

VLERAT E HAXHIT DHE UMRES


Thotė Allahu s.w.t ne librin e Tij Famelarte" Ēįķęć ĆóßśćóįśŹõ įóßõćś Ļöķäóßõćś ęóĆóŹśćó朏õ Śóįóķśßõćś äöŚśćóŹöķ ęóŃóÖöķŹõ įóßõćõ ĒįÅÓįĒć ĻöķäĒ  Sot pėrsosa pėr ju fenė tuaj, plotėsova ndaj jush dhuntinė Time, e Islamin e zgjodha fe pėr ju".{Maide3}

Ky ajet fisnik, ka zbritur ne Haxhin Lamtumirės, gjegjėsisht, ne Arafat, derisa Pejgamberi a.s ishte duke qėndruar aty. Qysh kur Allahu s.w.t urdhėroi te dashurin e Tij, Ibrahimin a.s, qe t'i thėrret njerėzit pėr ne  haxh , zemrat janė te uritura pėr kėtė shtėpi dhe atė vend, ndėrsa grupet e delegacionet nuk kane te ndalur, njeri pas tjetrit, nga ēdo vend i largėt, si pėrgjigje ftesės se Allahut s.w.t

Ibni Abbasi r.a transmeton se kur Ibrahimi a.s e pėrfundoi ndėrtimin e Qabese u urdhėrua qe t'i ftoj njerėzit pėr t'a vizituar atė! Tha: O Zot! Zėri im  nuk u arrin dot. Tha: Ti fto e Mua me mbetet kumtimi (i ftesės sate)! Thirri Ibrahimi a.s" O njerėz u ėshtė obliguar haxhi pėr ne shtėpinė e vjetėr pra bėjeni haxhin!". Zėrin e Ibrahimit a.s e dėgjuan ēka ka mes toke e qielli; a nuk po shihni sesi njerėzit vijnė prej vendeve me te largėta duke bere telbijje (lebbejke Allahumme lebbejke-te jemi pėrgjigjur o Zoti ynė te jemi pėrgjigjur ).

Haxhi si ibadet eshte obliguar nga Allahu s.w.t pėr robėrit e Tij vetėm njėherė ne jete, dhe kėtė, pėr atė qe ka mundėsi. Thotė Allahu s.w.t " ęóįöįųóåö Śóįóģ ĒįäųóĒÓö ĶöĢųõ ĒįśČóķśŹö ćóä ĒÓśŹóŲóĒŚ Åöįóķśåö ÓóČöķįĒ.. pėr hire te Allahut, vizita e shtėpisė (Qabese) ėshtė obligim pėr atė qe ka mundėsi udhėtimi te ajo…"{Ali Imran 97}.

Njohja e obligueshmerise se haxhit, ėshtė prej gjerave qe patjetėr ēdo musliman duhet t'i dije.

Ligji hyjnor pėr atė qe kryen kėtė obligim te ndershėm ka parapare shpėrblim te madh, i cili ia tėrheq njeriut vėmendjen, ia forcon bindjen dhe vendosmėrinė si dhe e bėn t'i qaset kėtij obligimi me zemėr te gjere dhe vendosmėri te plote. Ai shpreson shpėrblimin e Allahut s.w.t , mėshirėn e Tij dhe atė begati qe e ka pėrgatitur pėr haxhinjte e shtėpisė se Tij s.w.t

Andaj pėr hire te kėsaj, citatet hyjnore (kuranore dhe profetike) ne lidhje me vlerėn dhe begatitė e Haxhit dhe Umres janė te shumta,e ne inshaAllah do te cekim dic prej tyre:


1-Haxhi Shlyen Mėkatet Para Tij


Haxhi ėshtė prej shkaqeve me dominante ne shlyerjen e gabimeve dhe mėkateve. Kur njeriu t'ia arrije qėllimit final prej haxhit, e ai ėshtė te ketė haxh te pranuar, kthehet nga haxhi i tij, i pastėr nga mėkatet sikurse atė dite qe e ka lindur nena. Ebu Hurejre transmeton se Pejgamberi a.s ka thene" ćä ĶĢ Żįć ķŃŻĖ ęįć ķŻÓŽ ŃĢŚ ßķęć ęįĻŹå Ććå Kush bėn haxhin e nuk i afrohet gruas (pėr marrėdhėnie intime gjate kohės se caktuar) e as nuk neperkembe dispozitat e sheriatit , kthehet (i pastėr nga mėkatet) sikurse ditėn, qe e ka linde nena e tij".{Buhariu}

Teksti sipėrfaqėsor i hadithit  shpreh faljen e mėkateve ne pėrgjithėsi, te mėdhatė e te voglat. Kėtė e mbėshtet edhe Ibni Haxheri. Por ajo qe duhet kushtuar vėmendje kėtu ėshtė se kjo falje ėshtė e kushtėzuar me gjerat qe i ceku hadithi (ruajtja nga marrėdhėniet intime me gruan dhe mos neperkembja e dispozitave).

Muslimi r.a ne sahihun e tij transmeton se Amr bin el Asi erdhi te Pejgamberi a.s qe ta pranoje Islamin por deshi qe t'ia kushtėzojė kėtė Pejgamberit a.s me faljen e mėkateve te meparshme te tij. Pejgamberi a.s ia ceku tri gjera qe secila prej tyre fshin mėkatet e mėparshme. Tregon Amr ibn Asi "Kur Allahu s.w.t e vendosi Islamin ne zemrėn time shkova tek Pejgamberi a,s e i thashė: Shtrije dorėn tė tė besatohem. E shtriu por unė e tėrhoqa. Me tha: Cfarė dėshiron o Amr? Thashė: Kushtėzim. Tha : Cfarė kushtėzon? Thashė qe te me falen mėkatet. Tha: A nuk e din se Islami shlyen (mėkatet) para tij, hixhreti shkatėrron atė (mėkatet) para tij si dhe haxhi anulon atė qe ka qene para tij".


2-Haxhi I Pranuar Shpėrblim Ka Xhennetin


Allahu s.w t u premtoi robėrve te Vet se do t'i shpėrblejė pėr ibadetin e tyre, e ne kėtė kontest, shpėrblimin e haxhit e definoi me xhennet. Transmeton Ebu Hurejre r.a, i cili thote: E kam dėgjuar te dėrguarin e Allahut duke thėnė" ĒįŚćŃÉ Åįģ ĒįŚćŃÉ ßŻĒŃÉ įćĒ ČķäåćĒ” ęĒįĶĢ ĒįćČŃęŃ įķÓ įå ĢŅĒĮ ÅįĒ ĒįĢäÉ Umreja deri ne umre shlyen mėkatet (e periudhės) mes tyre, ndėrsa pėr haxhin e pranuar nuk ka shpėrblim tjetėr pėrveē xhennetit"{Muttefekun alejhi}

Ky shpėrblim ėshtė i kushtėzuar me haxh te pranuar sepse shpėrblimi i ēdo haxhi nuk ėshtė xhenneti por shpėrblimi me xhennet mbetet i kushtėzuar me haxh te pranuar.

Haxhi i pranuar ėshtė haxhi, i cili kryhet ne pėrputhshmėri me sheriatin, ne rite e besim, te cilin (besim) nuk e turbullon ndonjė njolle shirku, mėkati a hipokrizie.

Prej shenjave te haxhit te pranuar ėshtė qe gjendje e njeriut te jete dukshėm me mire pas haxhit sesa para tij. Argument pėr kėtė ėshtė ajeti kur'anor" ęóĒįųóŠöķäó ĒåśŹóĻóęśĒ ŅóĒĻóåõćś åõĻģš ęóĀŹóĒåõćś ŹóŽśęóĒåõć Kurse ata qe gjeten rrugėn e drejte, Ai (Allahu s.w.t) atyre ua shton edhe me udhėzimin ne rrugėn e drejte dhe u ofron mundėsi te jene edhe me te matur"{Muhammed 17}

Hasan el Basriu thotė" Haxhi i pranuar llogaritet ai qe, haxhiun e kthen zahid (asket) ne dunja e lakmitar ne ahiret". Me njė fjale, pėr haxhin e pranuar mund te themi  ashtu siē tha edhe Kurtubiu" Haxhi i pranuar ėshtė ai, qe i janė pėrfillė e zbatuar dispozitat (ne pėrpikėri) si dhe ėshtė kryer ne formėn me te pėrsosur, mu ashtu siē i kėrkohet te obliguarit (mukel-lefit).


3- Haxhi Eshtė Prej Veprave Me Te Mira


Besimtari nga vet natyrshmėria e tij ėshtė lakmitar i hajrit si dhe nxitues pėr respektin ndaj Allahut. Ai afrohet tek Allahu s.w.t me veprat me te dashura, te cilave u jep pėrparėsi ndaj atyre, qe kane me pak sevap.  Pejgamberi a.s kėto vepra i radhiti sipas gradave kur u pyet nga njė sahabi, siē shėnon Ebu Hurejre, se "Cila vepėr ėshtė me e mira? Tha: Besimi ne Allahun. Pastaj  cila – u pyet? Tha: Xhihadi ne rrugėn e Allahut. Pastaj cila?  Tha: Haxhi i pranuar"{Muttefekun alejhi}.

Njeri prej selefit (gjeneratave te para) thotė duke e sqaruar shkakun e favorizimit te haxhit ndaj ibadeteve tjera dhe radhitjen e tij ne kėtė zinxhir te veprave me te zgjedhura: Shiqova ne (studiova) veprat e mira kur ja pashe se namazi ishte pėrpjekje trupore e jo shfrytėzim i pasurisė. Zekati poashtu (ishte dhėnie e pasurisė ndėrsa jo mundit trupor). Ndėrsa haxhi demonstronte me te dyja dhe vėrejta se ishte me i mire. Pra haxhi na qenka ibadet trupor e material!


4-Haxhi Eshtė Xhihad


Xhihadi ėshtė lloje e grada. Prej tij ka xhihad me pasuri  e me shpirt, xhihad me gjuhe e fjale, xhihad te epshit pėr neneshtrueshmeri ndaj ibadetit te Allahut s.w.t, ndėrsa ne haxh, lloji i fundit shprehet qarte, meqė ne te ka mundime e lodhje trupore si dhe shpenzim pasurie.

Allahu s.w.t e ligjėsoi haxhin si xhihad pėr ēdo te dobėt, qe nuk ka mundėsi te luftoje ne rrugėn e Allahut s.w.t. Transmetohet se Aisheja (nena e besimtareve)se ajo i kishte thėnė Pejgamberit,Alejhi selam "Ne po e shohim xhihadin si veprėn me te mire, e te mos luftojmė? Tha: Por xhihadi me  i mire ėshtė haxhi i pranuar".{Buhariu}.

Thote Omeri r.a" Kur t'i vendosni shalat (mbi kafshe) atėherė merrni udhėtim pėr ne haxh se ai ėshtė njeri prej dy llojeve te xhihadit. Ibni Mes'udi r.a thotė "Ai (xhihadi) ėshtė shale (pėrgatitje) dhe udhėtim. Shala (pėrgatitja me pajisjet e nevojshme) ėshtė pėr ne rrugėn e Allahut ndėrsa udhėtimi pėr haxh.

Kėta dhe tjerėt, udhėzojnė ne rendėsin dhe pozitėn e kėtij obligimi ne jetėn e muslimanit.


5- Haxhi Si Shkak Pėr Pasuri Dhe Shumėfishim Te Saj


Ndonjėherė njeriu mendon se paratė qe i shpenzon ne kryerjen e haxhit apo umres ia pakėsojnė pasurinė dhe e bėjnė te varfėr. Pejgamberi a.s deshi qe ta zhduke ketė frike e keqkuptim keshtuqe sqaroi se pasuria e shpenzuar pėr haxh e umre ėshtė shkak i sjelljes se rizkut  dhe largimit te varfėrisė nga njeriu me emrin e Allahut s.w.t

Ibni Mes'udi transmeton se Pejgamberi a.s ka thene " ŹĒČŚęĒ Čķä ĒįĶĢ ęĒįŚćŃÉ ŻÅäåćĒ ķäŻķĒä ĒįŻŽŃ ęĒįŠäęČ ßćĒ ķäŻķ ĒįßķŃ ĪČĖ ĒįĶĻķĻ ęĒįŠåČ ęĒįŻÖÉ  Pasoni haxhin e umren (bėjini njėrin pas tjetrit) sepse ato shlyejne varfėrinė dhe mėkatet sikurse qe kiri (mjeti i farkėtarit ose zejtarit) largon ndryshkun (te keqtit) nga hekuri, ari e argjendi "{Imam Ahmedi }

Sikur qe Allahu s.w.t i premtoi robit pėr t'ia kthyer atė qe shpenzoi ne dunja dhe pėr t'ia zgjeruar rizkun poashtu premtoi edhe shumėfishim te kėtij shpenzimi tek Ai s.w.t, sikurse qe shumėfishohet shpenzimi ne rrugėn e Allahut s.w.t. Nga Burejde r.a transmetohet se Pejgamberi a.s ka thėnė" ĒįäŻŽÉ Żķ ĒįĶĢ ßĒįäŻŽÉ Żķ ÓČķį Ēįįå ČÓČŚćĒĘÉ ÖŚŻ  Shpenzimi ne haxh ėshtė sikurse shpenzimi ne rrugėn e Allahut; i shumėfishuar 700 sosh"{Imam Ahmedi me sened te mire}


6-Haxhiu Eshtė Ne Sigurinė Dhe Mbrojtjen E Allahut s.w.t


Meqė haxhi tėrheq vėmendjen pėr rreziqet dhe friken qe e godasin njeriun , madje e bėjnė edhe ta anuloje haxhin, Allahu s.w.t siguroi atij, qe ia mesyen shtėpisė (Qabese) pėr ta bere haxhin, ruajtje dhe pėrkujdesje ne kėtė dhe boten tjetėr. Ne dunja, nese kthehet ne shtėpi tek familja kthehet me shpėrblim e sevap ndėrsa ne ahiret (nėse vdes), ringjallet ne gjendjen ne te cilėn vdiq, e ai, me te cilin ėshtė Allahu s.w.t le te mos kėtė frike !

Ebu Hurejre rrėfen se Pejgamberi a.s ka thėnė" ĖįĒĖÉ Żķ ÖćĒä Ēįįå ŚŅ ęĢį: ŃĢį ĪŃĢ Åįģ ćÓĢĻ ćä ćÓĒĢĻ Ēįįå” ęŃĢį ĪŃĢ ŪĒŅķĒ Żķ ÓČķį Ēįįå ŹŚĒįģ” ęŃĢį ĪŃĢ ĶĒĢšĒ Tre njerėzve, Allahu s.w.t , u premton siguri:

-         Njeriu qe mesyen xhami prej xhamive te Allahut s.w.t,

-         luftėtarit ne rrugėn e Allahut s.w.t, dhe

-         Atij, qe mesyen haxhin ".{Transmeton Ebu Neim, ndėrsa shejh Albani e ka bere sahih}.

Ibni Abbasi r.a rrėfen se Pejgamberi,Alejhi selam, tha pėr atė, te cilin e mbyti kafsha e tij" ĒŪÓįęå ČćĒĮ ęÓĻŃ” ę߯äęå ČĖęČķå” ęįĒ ŹĪćŃęĒ ŃĆÓå ęįĒ ŹĶäŲęå” ŻÅäå ķČŚĖ ķęć ĒįŽķĒćÉ ćįČķšĒ  Pastrojeni me ujė dhe me lotus (lloj bime, qe i thahet fleta e pėrdoret pėr pastrim) dhe qefinoseni me dy rrobat e tij (te ihramit) (por) mos ia mbuloni fytyrėn e as mos e parfymosni sepse ky do te ringjallet Ditėn e Gjykimit duke bere telbijje".{Buhariu&Muslimi}.


7-Haxhinjte Dhe Umrebėrėsit Janė Delegacion Pėr Tek  Allahut s.w.t


Ibni Omeri r.a transmeton se Pejgamberi a.s ka thėnė" ĒįŪĒŅķ Żķ ÓČķį Ēįįå ęĒįĶĒĢ ęĒį挏ćŃ ęŻĻ Ēįįå” ĻŚĒåć ŻĆĢĒČęå” ęÓĆįęå ŻĆŚŲĒåć Luftėtari ne rrugėn e Allahut s.w.t, haxhiu dhe umrebėrėsi janė delegacion pėr tek Allahu s.w.t; i thirri e iu pėrgjigjen, e luten e ua dha (plotėsoi duanė)". {Transmeton ibni Maxheh ndėrsa shejh Albani e ke bere sahih}.

Cili nder e respekt krahasohet me nderin, te cilin e disponon njeriu ne mikpritje te Allahut s.w.t dhe se ēfarė nderi mund te krahasohet me nderin e plotėsimit te duasė se robit nga ana e Allahut s.w.t???


Pėrktheu dhe pėrshtati: Sedat Gani Islami

Brunei Darussalam

7/1/2004,e mėrkurė

marre nga www.islamweb.net