HUTBEJA E DITES BOTERORE TE DUHANIT!

Falënderimi i takon All-llahut. Atë e falënderojmë dhe prej Tij falje dhe ndihmë kërkojmë. Kërkojmë mbrojtje nga All-llahu prej të këqijave të vetvetes dhe të veprave tona. Kë e udhëzon All-llahu s'ka kush e lajthit dhe kë e largon nga rruga e vërtetë, s'ka kush e udhëzon. Dëshmoj se s'ka hyjni tjetër përveç All-llahut , i Cili është Një dhe dëshmoj se Muhammedi është rob dhe i dërguar i Tij.

Vëllezër besimtarë!

“31 maji- Dita Botërore e Duhanit”, edhe pse ndoshta shënohet si ditë kundër konsumimit të duhanit, ajo prapë, edhe në këtë formë, paraqet turpin dhe injorancën moderne të botës sonë. Jemi dëshmitarë të përpjekjeve (lexo: të dështuara) të botës për nisma, që në shikim të parë na duken të mbara, atraktive, por që në esencë janë shumë djallëzore. Më besoni, janë të tilla, ngase shumica e vendeve që shënojnë këtë datë janë prej prodhuesve (më) të mëdhenj të duhanit. Mu për këtë, derisa po përpiloja këtë hutbe, caktova moto të saj thënien e mbretit Xhejms([1]): “Duhani është zbulim i djallit”, por për shkak se vet ai kishte ndërruar mendimin e vet dhe kishte kontribuar në industrinë e duhanit dhe përhapjen e tij([2]), duke shkelur kështu një fjalë të madhe, e pamë të pavend t’ia japim një tretman të tillë një fjale të vërtetë të cilësuar si të gabuar nga vet thanësi i saj. Kështu, mbishkrimet “Duhani dëmton shëndetin seriozisht”, tashmë moto apo maksimë e prodhuesve të duhanit, që krijojnë iluzionin se, kinse, këta prodhues janë humanistë, janë njerëz që synojnë shëndetin e njeriut dhe pastërtinë e ambientit, ma përkujtojnë moton e djajve që njerëzve duke ua mësuar magjinë, e cila të nxjerr prej feje sikur qimja që del prej tëlyeni, iu thoshin:

“...Ne jemi vetëm sprovë, pra mos u bën i pa fé!" E, mësonin (njerëzit) prej atyre dyve atë (magji) me çka ndanin burrin prej gruas së vet...”. ([3])

Ndaj, mos më keqkuptoni nëse them se kjo ditë nuk do te duhej shënuar prej muslimanëve ngase ne, siç na ka mësuar Pejgamberi, alejhi’s selam, nuk thumbohemi dy herë nga e njëjta vrimë([4]), dhe parulla jonë kundër duhanit është online 24 orë në ditë, 7 ditë ne javë, 12 muaj dhe 365 ditë në vit.

Mjaft më me fjalë! Nuk na duhen fjalë, na duhen vendime që mbyllin ato fabrika famëkëqija të prodhimit të duhanit.

Cka lejon e çka ndalon Allahu?

Allahu i Madhëruar është Krijuesi i njeriut, i Cili ia lejoi të mirat dhe ia ndaloi të dëmshmet.

“Të pyesin ty (Muhammed), çka u është lejuar atyre? Thuaju: "U janë lejuar të gjitha ushqimet e mira...”. ([5])

Ebu Hurejre përcjell se i dërguari i Allahut ka thënë:

“Vërtet All-llahu i madhëruar është i mirë dhe nuk pranon përveç mirë, dhe vërtet All-llahu u ka urdhëruar besimtarëve atë që u ka urdhëruar të dërguarve. I Madhëruari ka thënë: 'O ju të dërguar, hani gjërat e mira dhe punoni mirë.' I Madhëruari ka thënë: 'O ju besimdrejtë, hani gjërat e mira me të cilat u kemi furnizuar.' Pastaj e përmendi njeriun, i cili ka udhëtuar gjatë me flokë të shpupuritura dhe të pluhurosura dhe i cili i shtriu duart e tij kah qielli: 'O Krijues, o Krijues!' Kurse ushqimi i tij është haram, dhe pija e tij haram, dhe veshmbathja e tij haram, dhe është ushqyer me haram. E si do t'i pranohet lutja e tij!”. ([6])

Misionin e të dërguarit të Tij, Muhammed Mustafasë, e përshkroi me po këto tipare:

“... u lejon ushqimet e këndshme dhe u ndalon ato të pakëndshmet...”. ([7])

Madje, ikja nga këto të mira, jo vetëm që nuk konsiderohet adhurim por nuk konsiderohet as mençuri. Allahu shumë qartë ka thënë:

“Thuaj: "Kush i ndaloi bukuritë dhe ushqimet e mira që All-llahu i krijoi për robtë e vet?" Thuaj: "Ato janë në këtë botë për ata që besuan, e në ditën e kijametit janë të posaçme për ta. Kështu ia sqarojmë argumentet një populli që kupton”. ([8])

Gjykimin për duhanin këtu nuk do e jap unë. Ju, të nderuar muslimanë, gjykoni se a bën pjesë duhani në mesin e këtyre të mirave që Allahu paska lejuar apo bën pjesë në rangun e gjërave të këqija, që Allahu i ka ndaluar. Por...

Askujt nuk i është dhënë e drejta e lejimit dhe ndalimit

Gjykimi ynë për duhanin duhet të jetë neutral. Neve nuk e kemi të drejtën që ta lejojmë atë për shkak se e konsumojmë apo ta cilësojmë si të ndaluar për arsye se neve nuk jemi konsumues të tij. Jo, me një gjë të tillë është i veçuar vetëm Allahu. Allahu përshkruan si rrenacakë ata që lejojnë e ndalojnë gjëra sipas qejfit të tyre.

“Mos i thuani asaj rrenës së gjuhve tuaja: "Kjo është hallall e kjo është haram" e të shpifni ndaj All-llahut rrenën. Vërtet, ata që shpifin rrenën ndaj All-llahut, nuk kanë shpëtim”. ([9])

Xhematlinjë të dashur!

Sot bashkërisht do e zhvleftësojmë edhe një qëndrim të gabuar se “Po nuk pati ajet nga Kur’ani” unë nuk e braktisi dot atë gjë. Për t’iu përgjigjur epshit, arsyet e tyre i rreshtojnë përballë së vërtetës gjithmonë. Po dështoi njëra, sjellin tjetrën. Diskutimi se a ka apo nuk ka ajet për duhanin, është shumë i pavlerë. Kur’ani, të mençurve, iu jep shumë më shumë se sa rreshtat e tij. Ibni Mes’udi siç përmend Ibni Haxher el-Askalani, gruas, e cila ndukte vetullat dhe e arsyetonte këtë me faktin se nuk ka ajet adekuat që ndalon këtë, ia përkujtoi një gjë të tillë duke i thënë se: Sikur ta kishe lexuar Kur’anin do ta gjeje atë ajet. Ai, Allahu qoftë i kënaqur me të, ia përmendi ajetin:

“Cka t'ju japë Pejgamberi, atë merrnie, e çka t'ju ndalojë...”. ([10])

Neve nuk do të dëshmojmë me këtë ajet, por me një ajet që cituam pak më lartë:

“... u lejon ushqimet e këndshme dhe u ndalon ato të pakëndshmet...”. ([11])

Ja, ky është ajeti kur’anor që shkurton në rrënjë arsyetimet e pabaza. Për të shtuar bindjen edhe më, sjellim edhe dëshmi tjera:

Thotë Allahu:

“...dhe mos mbytni veten tuaj (duke mbytur njëri-tjetrin). Vërtet, All-llahu është i mëshirueshëm për ju”. ([12])

Pejgamberi, alejhi’s selam ka thënë:

“Ai që konsumon helm dhe e mbyt veten, atë helm do ta ketë në dorë dhe do ta konsumoj në Xhehennem duke qëndruar përjetë e mot aty”. ([13])

Dëshmi tjera për ndalimin e duhanit

Dëshmi tjera për ndalimin e duhanit kemi raportet mjekësore përkitazi me duhanin. Përkthimin më të mirë që ia kanë bërë duhanit është “Miku që të vret ngadalë”. Këtu, për të mos e zgjatur shumë, do të ofrojmë vetëm dy aspekte të dëmeve:

a) Përbërja e duhanit. Duhani përbëhet nga diku 4000 lëndë helmuese, në krye të të cilave qëndron nikotina, monoksidi i karbonit, katrani, lëndet kancerogjene, etj. Mashtrimet që prodhuesit i bëjnë duke shkruar në pako se përmban kaq e kaq nikotinë apo katran, janë trillime që për synim kanë vetëm shitjen dhe përhapjen sa më të madhe të duhanit. “Këto janë cigare të lehta” nuk ka asnjë teori në botën e duhanit. Mjekët zvicerane kanë vërtetuar se kalimi nga duhani i rëndë në atë të lehtin vetëm sa shton rrezikun e sëmurjes me kancer në enë të gjakut.

b) Dëmet shëndetësore. Duhani është një nga shkaktarët kryesorë të shumë sëmundjeve të mushkërive, kancerit, gjakut etj. Pirja e duhanit mund të sjellë mundësinë për të pasur:

Kancerin e prostatës. Po ashtu burrat në moshë të mesme që pinë duhan në mënyrë të tepruar kanë mundësinë për të pasur forma më të ndërlikuara të kancerit të prostatës. Meshkujt që nuk pinë duhan e reduktojnë në 50 për qind rrezikun e kancerit të prostatës. Sipas studimeve të bëra mbi pirjen e duhanit, cigaret “kanë në dorë” vdekjen në moshë të hershme të shumë duhanpirësve([14]).
Shtimin e rrahjeve të zemrës si dhe rrudhja e arterieve ku gjinden edhe arteriet e zemrës.
Infsima: Sëmundje e cila prishë ndërtimin e mushkërive.
Ndikon në të menduar, kujtesë dhe njëkohësisht zvogëlon zellin.
Dhimbja e kokës, marramendja dhe dobësimi i nervave.
Goditja nga iluzionet, vesveset dhe mendimet shqetësuese.
Vdekshmëria shtohet me rritjen e numrit të cigareve, të cilat i thithë duhanxhiu për çdo ditë.
Një cigare e vetme mjafton për mbytjen e njeriut nëse ajo i epet përmes gjilpërës në venë.([15])

Dënimi për duhanin!

Ndoshta ende dikush dyshon se është apo jo i ndaluar duhani, dhe rrjedhimisht, i duket i paqartë nëse përmendet ndonjë dënim fetar për të. Ne do të përmendim vetëm disa prej dënimeve të aplikuara ne vende te dnrzshe te botes ne te kaluaren per te pare se si do të duhej të ishin ashpërsuar këto dënime tani. Papa urban VIII i ka dënuar në shekullin 17 me përjashtim nga kisha, inkuizicion me ndezje në turrë të druve; Sulltan Murati i IV me të rrasur në hu; perandori rus Mihailo me rrahje me shkop. Michael Feodorovich, nga familja e pare e Romanovëve, e deklaroi përdorimin e duhanit si një mëkat vdekjeprurës në Rusi dhe e ndaloi me çdo kusht mbajtjen e tij. Zakonisht përdoruesve ose u priteshin buzët, ose u goditeshin për vdekje. Rodrigo de Jerez ishte duhanpirësi i parë në Evrope. Një nga shokët e Christopher Columbos, ai i mësoi botes së Re versionin e cigareve Kubane. Kur u kthye në vendin e vet ai bëri një gabim të madh dhe ndezi një cigare në publik, për këtë veprim e futën tre vjet në burg, duke u bërë kështu viktima e parë në botë nga lobi anti duhan ([16]).

Nëse këto dënime aplikoheshin në të kaluarën, që duhani ishte më pak i përhapur, tani, kur ai ka marrë përmasa shumë të mëdha, dhe vetëm në Kosovë që numëron mbi 700.00 klient ndërsa nga rinia([17]) (nxënësit e shkollave të mesme) 23.5 %, sigurisht se shumëfish do të duhej të rritej.

Duhani sfidues burrërie

Ndonëse besimtari tërë jetën e tij duhet ta dirigjojë nga parimet islame, megjithatë epshi i tij, i cili sipas një hadithi([18]), edhe pse i dobët në send, do të duhej të ishte konform traditës profetike, e humb. Nga këtu, e sheh burrin e madh, të shkolluar, të edukuar, tek pëson disfatë në dyluftim me duhanin. Ajo që në vijim do t’ua përcjell, është një dëshmi e zbuluar nga shkencëtarë të ndryshëm. “Gomari prej bimëve vetëm bimën e duhanit nuk e han”. Me këtë nuk dua ta konsideroj besimtarin që konsumon duhan me gomarin, Allahu na ruajt, larg asaj, besimtari edhe nëse bën mëkate, ai prapë mbetet i dashur tek ne. Ne ia urrejmë mëkatin por jo edhe atë. Andaj, do të kishte qenë mirë që t’i themi stop duhanit njëherë e përgjithmonë.

Besimtarë të nderuar!

Duhani dhe shpenzimet

Besimtari është urdhëruar qe edhe për të mirën kur të shpenzojë, të shpenzoje me maturi. Nuk është sinqeritet nëse ti shpenzon tërë pasurinë për fe e më pas shtrin dorën për lëmoshë. Allahu ka thënë:

“Dhe mos e bën dorën tënde të lidhur për qafe (mos u bë koprrac), e as mos e shtrij në tërësi, e të mbetesh i qortuar dhe duarthatë (nga shpenzimi i tepërt)”. ([19])

Mu për këtë, besimtaret e devotshme jane cilësuar:

“Edhe ata që kur shpenzojnë nuk e teprojnë e as nuk janë dorështrënguar, por mbajnë mesataren e janë të matur”. ([20])

Pejgamberi, alejhi’s selam, thotë:

“Nuk do ti lëvizin këmbët birit të Ademit në Ditën e Gjykimit derisa nuk pyetet për katër gjëra: për jetën ku e ka harxhuar, për rininë, ku e ka kaluar, për pasurinë, ku e ka fituar dhe ku e ka harxhuar dhe për diturinë, çka ka vepruar me të”. ([21])

Ta bëjmë një krahasim së bashku për të parë shpenzimet marramendëse të duhanit në Kosovë dhe botë. Tek ne në Kosovë kemi 700.000 klientë të duhanit([22]) x 1.5 € në ditë= 1.050.000 € x 365 (dite sa ka viti)= 383.250.000. A mendoni se sikur këto para t’iu dedikoheshin vetëm skamnorëve Kosova do të vuante nga varfëria?!

Apo, një familjar që konsumon 1 pako x 1 euro= 365 euro, ai po t’i ikte duhanit për tërë vitin veshmbathjen e dy fëmijëve dhe librat, të paktën, do t’ua hiqte.

Ju lutem, lëreni duhanin dhe Kosova më, të paktën, nuk do të vuaj për bukë dhe nuk do të ketë njerëz për social.

Ndërsa në nivel botëror, duhani ka autoritet të madh. Llogaritet se sot, gati çdo i dyti banorë i rruzullit tokësorë (të moshës madhore) e përdor duhanin. Më konkretisht, me shifra na del se 3 miliardë (njerëz që konsumojnë duhan) x 1.5 € (së paku një pako)= 4.5 miliardë €. Sikur bota vetëm duhanin ta linte, varfërinë do ta çrrënjoste nga jeta e saj.

Allahu na bekoftë për vepra të mira! O Zoti ynë! Na e dëfto të vërtetën të vërtetë dhe na beko me pasim të saj! Na e dëfto të kotën të kotë dhe na mundëso largim prej saj!

Sedat Islami, 30 maj 2008, e xhuma

Vushtrri, Kosovë

--------------------------------------------------------------------------------

[1] http://www.veriu.com/vp/forumi/index.php?showtopic=128

[2] Ibid.

[3] el-Bekare, 102

[4] Transmeton Buhariu se Pejgamberi, alejhi’s selam ka thënë: “ Besimtari nuk thumbohet nga vrima e njëjtë dy here”.

[5] el-Maide, 4

[6] Muslimi

[7] el-A’rafe, 157

[8] el-A’rafe, 32

[9] en-Nahl, 116

[10] el-Hashr, 7

[11] el-A’rafe, 157

[12] en-Nisa, 29

[13] Buhariu.

[14] http://www.tiranachat.net/index.php?name=Sections&op=viewarticle&artid=541

[15] www.ankebut.com

[16] http://www.veriu.com/vp/forumi/index.php?showtopic=128

[17] Gazeta kosovare “Kosova sot”, 30 maj 2008, f. 17

[18] “áÇ íÄãä ÃÍÏßã ÍÊì íßæä åæÇå ÊÈÚÇ áãÇ ÌÆÊ Èå Askush prej kush nuk ka besuar sinqerisht derisa edhe epshi i tij të mos jetë sipas asaj, qe unë e solla”. (Imam Neveviun këtë hadith ka cilësuar si te vërtet ne 40 hadithet e tij ndërsa Ibni Rexhebi e ka cilësuar si të dobët ne sened)

[19] el-Isra, 29

[20] el-Furkan, 67

[21] Transmeton imam Tirmidhiu dhe e vërteton shejh Albani.

[22] http://sq.oneworldsee.org/article/view/103939/1/4582