KUFOMA E JUSUFIT, ALEJHI'S SELAM
Se sa rėndėsi kanė dijetarėt njeriu kupton vetėm atėherė kur tė gjendet nė ndonjė udhėkryq dhe nuk di kah t'ia mban, apo kur tė bjerė nė konfuzion pėr diē, dhe zgjidhjen, si pėr tė parėn po ashtu edhe kėtu, e gjen tek sqarimet dhe komentet e dijetarėve. Ky artikull shumė i thjeshtė dhe modest, ėshtė njė falėnderim pėr Allahun qė na ka dhuruar dijetarėt, sė pari, dhe mirėnjohje e respekt pėr dijetarėt, sė dyti.
Derisa isha duke hulumtuar pėr hixhretin e pejgamberėve, alejhimu's selam, mė rastisi tė gjej njė koment tė shkėlqyer tė Nasiruddin Albanit, hadithologut shqiptar, rreth "Kufomės sė Jusufit, alejhi's selam" nė librin Kasasu'l kur'an- durusun ve iber tė Sa'd Jusuf Ebu Aziz( ).
Edhe pse nuk ėshtė ndonjė ēėshtje tepėr me rėndėsi nė fe, ngase plotėsimi apo mangėsimi i besimit nuk lidhen pėr saj, megjithatė si pyetje shtrohet shpesh nga studentėt, dhe atė sa herė qė pėrmendet hadithi pėrkatės pėr kėtė, i cili siē paragjykohet nga dikush, bie ndesh me hadithin e vėrtetė kur potencohet se trupat e pejgamberėve, alejhimu's selam nuk i kalb dheu. Hadithi, pėrkitazi me kufomėn e Jusufit, alejhi's selam, ėshtė:
"Åä ćęÓģ Ķķä ĆŃĒĻ Ćä ķÓķŃ ČČäķ ÅÓŃĒĘķį Öį Śäå ĒįŲŃķŽ ŻŽĒį įČäķ ÅÓŃĒĘķį ćĒ åŠĒ æ ŽĒį : ŻŽĒį įå ŚįćĒĮ Čäķ ÅÓŃĒĘķį : Åä ķęÓŻ Śįķå ĒįÓįĒć Ķķä ĶÖŃå ĒįćęŹ ĆĪŠ ŚįķäĒ ćęĖŽĒ ćä Ēįįå Ćä įĒ äĪŃĢ ćä ćÕŃ ĶŹģ ŹäŽį ŚŁĒćå ćŚäĒ . ŻŽĒį ćęÓģ : Ćķßć ķĻŃķ Ćķä ŽČŃ ķęÓŻ æ ŻŽĒį ŚįćĒĮ Čäķ ÅÓŃĒĘķį ćĒ ķŚįć ĆĶĻ ćßĒä ŽČŃå ÅįĒ ŚĢęŅ įČäķ ÅÓŃĒĘķį ŻĆŃÓį ÅįķåĒ ćęÓģ ŻŽĒį : ĻįķäĒ Śįģ ŽČŃ ķęÓŻ ŽĒįŹ : įĒ ęĒįįå ĶŹģ ŹŚŲķäķ Ķßćķ . ŻŽĒį įåĒ : ćĒ Ķßćß æ ŽĒįŹ : Ķßćķ Ćä Ćßęä ćŚß Żķ ĒįĢäÉ . ŻßĆäå ßŃå Šįß ŽĒį : ŻŽķį įå ĆŚŲåĒ ĶßćåĒ ” ŻĆŚŲĒåĒ ĶßćåĒ ŻĒäŲįŽŹ Čåć Åįģ ČĶķŃÉ ćÓŹäŽŚÉ ćĒĮ ” ŻŽĒįŹ įåć ĆäÖČęĒ åŠĒ ĒįćĒĮ . ŻįćĒ ĆäÖČęĒ ŽĒįŹ įåć : ĒĶŻŃęĒ ŻĶŻŃęĒ ŻĒÓŹĪŃĢęĒ ŚŁĒć ķęÓŻ ŻįćĒ Ćä ĆŽįęå ćä ĒįĆŃÖ ÅŠ ĒįŲŃķŽ ćĖį ÖęĮ ĒįäåĒŃ
Kur Musai, alejhi's selam deshi te vazhdonte rrugėn me izraelitėt, ata e humbėn rrugėn.
?'ėshtė kjo? - pyeti Musai.
Dijetarėt izraelitė thanė: Kur Jusufi, alejhi's selam deshi tė vdiste mori besėn e Allahut prej nesh qė nuk do ta lesojmė Misrin (Egjiptin) pa bartur eshtrat e tij me vete.
E kush e di prej jush se ku ėshtė varri i Jusufit, alejhi's selam? -pyeti Musai, alejhi's selam.
Askush, pėrveē njė plake izraelite nuk e di atė- u pėrgjigjen dijetarėt.
Musai, alejhi's selam dėrgoi ca njerėz te ajo plakė. Plaka erdhi ndėrsa Musai, alejhi's selam i tha: Na trego varrin e Jusufit, alejhi's selam!
Jo, pasha Allahun, nuk do ta bėj kėtė derisa nuk pėrmbushni kėrkesėn (apelin, thirrjen) time- tha plaka me ngulm.
E cila ėshtė kėrkesa jote?- pyeti Musai, alejhi's selam.
Tė jem me ty nė Xhennet- tha plaka.
Musai, alejhi's selam sikur nuk e pėlqeu kėtė por i thanė (sipas njė transmetimi i erdhi shpallja prej Allahut( )) qė ta pranonte atė dhe ai, alejhi's selam, ashtu bėri.
Plaka u nis me ta tek kah pellg (apo liqe), tek njė moēal me ujė, dhe iu tha: Largojeni ujin! Kur e larguan iu tha: Groponi kėtu dhe nxirrni eshtrat e Jusufit, alejhi's selam.
Kur e nxorėn mbi tokė rruga u ndriēua sikur tė ishte pika e ditės".
Rangu i hadithit
Kėtė hadith e transmeton Hakimi nė El-Mustedrek ala's sahihajn, pj. 9, f. 349, dhe Ebu Ja'la nė Musnedin e tij, pj. 15, f. 65, ndėrsa Albani nė es-Silsiletu's sahihah, 1/560, e ka cilėsuar autentik siē e ka cilėsuar edhe Imam Dhehebiu.
Problematika rreth hadithit
Ky hadith me tekstin e tij ka paraqitur njė konfuzion, mėdyshje dhe paqartėsi tek lexuesit, ngase aty potencohej fjala "eshtrat e Jusufit" qė nėnkuptonte se trupi i tij ėshtė kalbur derisa nė hadithe autentike ėshtė vėrtetuar e kundėrta, siē ėshtė hadithi:
"Åä Ēįįå ŚŅ ęĢį ĶŃć Śįģ ĒįĆŃÖ ĆĢÓĒĻ ĒįĆäČķĒĮ
Allahu i Madhėruar ia ka ndaluar tokės trupat e pejgamberėve (respektivisht ngrėnien dhe prishjen e tyre)". ( )
Nasiruddin Albani, Allahu pastė mėshirė mbi tė, ka zgjidhur kėtė problematikė dhe ka dhėnė njė shpjegim tė bukur e bindės. Le t'ia japim fjalėn vet atij:
"Nė tė kaluarėn fjala "Eshtrat e Jusufit" mė pati bezdisur ngase binte ndesh me hadithin e vėrtetė:
"Åä Ēįįå ŚŅ ęĢį ĶŃć Śįģ ĒįĆŃÖ ĆĢÓĒĻ ĒįĆäČķĒĮ
Allahu i Madhėruar ia ka ndaluar tokės trupat e pejgamberėve (respektivisht ngrėnien dhe prishjen e tyre)".
Kjo zgjati deri atėherė kur unė ndalova tek hadithi i Ibni Omerit, Allahu qoftė i kėnaqur me tė dy, se:
"Ćóäųó ĒįäųóČöķųó Õóįųóģ Ēįįųóåõ Śóįóķśåö ęóÓóįųóćó įóćųóĒ ČóĻųóäó ŽóĒįó įóåõ Źóćöķćń ĒįĻųóĒŃöķųõ ĆóįóĒ ĆóŹųóĪöŠõ įóßó ćöäśČóŃšĒ ķóĒ ŃóÓõęįó Ēįįųóåö ķóĢśćóŚõ Ćóęś ķóĶśćöįõ ŚöŁóĒćóßó ŽóĒįó Čóįóģ ŻóĒŹųóĪóŠó įóåõ ćöäśČóŃšĒ ćöŃśŽóĒŹóķśäö
Kur Pejgamberi, alejhi's selam u moshua, Temim Dariu i tha: O i dėrguari i Allahut, a ta punoj njė minber qė do ta tubonte apo barte ashtin (trupin) tėnd! Po, si jo, i qe pėrgjigjur Muhammedi, alejhi's selam. Ai ia punoi njė minder me dy shkallė". ( )
Nga ky hadith kuptova se fjalėn "eshtra" e kanė pėrdorur si sinonim tė "trupit", sipas rregullit pėr pėrdorimin e pjesės (njė pjesė tė ndonjė gjėje) me synim tė tėrėsisė (tė tėrė atij sendi), siē ėshtė pėrdorur edhe nė Kur'an, nė ajetin:
"ę ŽŃĀä ĒįŻĢŃ
dhe Kur'anin e sabahut", ( )
qė pėr qellim ėshtė namazi i sabahut por ėshtė pėrdorur vetėm njė pjesė e tij edhe pse pėr qellim ėshtė nė tėrėsi namazi. Kėshtu, falė ndihmės sė Allahut, konfuzioni rreth kėsaj ēėshtjeje u lagua prej kokės sime dhe shkrova kėtė si sqarim"- pėrfundon hoxha i nderuar, Allahu e mėshiroftė!
Pėrgatiti: Sedat G. ISLAMI
13-1-2008, e diele
Vushtrri, Kosovė