Fetwa
E DREJTA E PERKUJDESJES PER FEMIJET PAS SHKUROREZIMIT

Problematika e divorcit dhe shkurorėzimit kohėve tė fundit ka marrė pėrmasa tė mėdha. Ndoshta kjo si shkak i lidhjes sė martesės nė mėnyrė tė ngutshme dhe pa pėrfilljen e porosive fetare. Martesa ėshtė njė akt i madh nė Islam, ėshtė njė lidhje e fortė andaj kur tė lidhet duhet tė lidhet pėrgjithmonė. Megjithatė nėse vie deri tek problemet e shumta qė pamundėsojnė lirshėm zhvillimin e jetės bashkėshortore, atėherė Islami ka paraparė shkurorėzimin si mjetin mė tė duhur dhe mė adekuat pėr atė rast.
Paraprakisht njė njohuri tė thjeshtė pėrkitazi me gruan e lėshuar: Pritja e saj (ideti nė gjuhėn fetare) pas ndarjes ėshtė siē vijon:
?   Asaj qė i vdes burri pret 4 muaj e dhjetė ditė,
?   Ajo qė ka burrin e gjallė dhe ėshtė nė gjendje normale pret pastrimin nga tri cikle tė menstruacioneve,
?   Ajo qė ėshtė lėshuar me barrė, kur tė lind kryhet ideti (pritja) i saj.
Pėr kėtė problematikė kanė folur dijetarėt gjerė e gjatė. Unė me kėtė rast po shkėpus vetėm ajkėn e atyre mendimeve dhe fetwawe:
- Nėna ka mė shumė pėrparėsi nė edukimin-pėrkujdesjen e fėmijėve deri nė moshėn shtatė vjeēare me kusht qė tė mos martohet gjatė kėsaj periudhe. Imam Amedi dhe Ebu Davudi transmetojnė nga Amri se njė grua kishte ardhur tek Pejgamberi, alejhi’s selam dhe i kishte thėnė:
„Åöäųó ĒČśäöķ åóŠóĒ ßóĒäó ČóŲśäöķ įóåõ ęöŚóĒĮš ęóĖóĻśķöķ įóåõ ÓöŽóĒĮš ęóĶöĢśŃöķ įóåõ ĶöęóĒĮš ęóÅöäųó ĆóČóĒåõ ŲóįųóŽóäöķ ęóĆóŃóĒĻó Ćóäś ķó䜏óŅöŚóåõ ćöäųöķ ŻóŽóĒįó įóåóĒ ŃóÓõęįõ Ēįįųóåö Õóįųóģ Ēįįųóåõ Śóįóķśåö ęóÓóįųóćó Ćó䜏ö ĆóĶóŽųõ Čöåö ćóĒ įóćś ŹóäśßöĶöķ
O i dėrguari i Allahut, ky ėshtė djali im, qė barku im pėr tė ishte mbulojė, gjiri im pėr tė ishte pije, prehri im pėr tė ishte strehim dhe ruajtje. Babai i tij mė ka lėshuar dhe tash dėshiron ta merr atė prej meje. Pejgamberi, alejhi’s selam i tha: Ti ke mė shumė tė drejtė nė tė pėrderisa tė mos martohesh“. Albani kėtė hadith e ka cilėsuar hasen-tė mirė.
- Babai i fėmijėve nuk mund tė privohet nga e drejta e shikimit tė fėmijėve pa marrė parasysh se a janė nė pėrkujdesje tė gruas apo tjetėrkujt.
- Kanė polemizuar se nėse gruaja martohet atėherė pėrkujdesja pėr ta kalon tek kush? Disa kanė thėnė se kalon tek nėna e gruas, gjyshja e fėmijėve, ndėrsa Ibni Tejmije ka kundėrshtuar kėtė dhe ka konstatuar se kjo e drejtė kthehet tek babai i tyre. Madje, nėse nėna e fėmijėve ėshtė jomuslimane, edhe ata qė thanė se kjo e drejtė pėrcillet tek gjyshja, pohojnė se pėrkujdesja kalon automatikisht tek babai.
- Nuk ka ndonjė ajet kur’anor qė pėrcakton pėrparėsinė e ndonjėrit prej prindėrve nė pėrkujdesje tė fėmijėve( ) por ka hadithe dhe muslimanit i mjafton kjo, siē thotė Allahu:
„ęóćóĒ ĀŹóĒßõćõ ĒįŃųóÓõęįõ ŻóĪõŠõęåõ ęóćóĒ äóåóĒßõćś Śóäśåõ ŻóĒ䜏óåõęĒ ęóĒŹųóŽõęĒ Ēįįųóåó Åöäųó Ēįįųóåó ŌóĻöķĻõ ĒįśŚöŽóĒČö
...Cka t'ju japė Pejgamberi, atė merrnie, e ēka t'ju ndalojė, pėrmbanju dhe kini frikė All-llahun, se All-llahu ėshtė ndėshkues i ashpėr“. (el-Hashr, 7)
Pas pėrfundimit tė kėsaj periudhe fillon periudha e re, periudha kur fėmija pavarėsohet nga nėna. Kjo periudhe ėshtė kur fėmija mund tė hajė, pijė dhe pastrohet vetėm. Dijetarėt kanė dhėnė mendime tė ndryshme se e drejta mbi ta kujt i takon:
a. Malikitė dhe dhahiritė mendojnė se nėna ka mė shumė tė drejtė nė pėrkujdesjen pėr fėmijėt (kefalen), djem apo vajza qofshin.
b. Hanbelitėt mendojnė se duhen lėnė tė zgjidhin fėmijėt nėse janė meshkuj ndėrsa nėse janė vajza atėherė tė drejtėn e tyre e merr pėrsipėr babai. Ky mendim cilėsohet si mė i arsyeshmi.
c. Hanefitėt mendojnė se babai ka mė shumė tė drejtė nė fėmijėt djem ndėrsa nėna nė fėmijėt vajza( ).
Mirėpo nėse nėna nuk ėshtė muslimane, atėherė pas ndarjes nga burri musliman, qoftė me vdekjen e tij qoftė me divorcin prej tij, pėrkujdesjen pėr ta e marrin tė afėrmit e burrit musliman ngase, siē kanė thėnė Maliku dhe Shafiu, nuk ka pėrkujdesje tė jomuslimanit pėr fėmijėt muslimanė. Madje prej kushteve tė atij qė merr pėrsipėr pėrkujdesjen e fėmijės janė:
1. Islami, kjo e drejtė nuk i takon jomuslimanit. Ibnu’l Kajjimi pėrmend dy arsye se pėrse jomuslimanit nuk i takon kjo e drejtė: Pėr arsye se ai qė merr nė pėrkujdes dikė mundohet qė ta edukojė nė frymėn e fesė sė tij. Besimtarėt janė miq tė njėrit tjetrit ndėrsa pabesimtarėt janė miq ndemjet vete ndėrsa Allahu ka shkėputur kėtė lidhje nė mes muslimanit dhe jomuslimanit.
2. Tė jetė i menēur ngase tė ēmendurit nuk i njihet kjo e drejtė.
3. Pjekuria ngase tė miturit nuk i jepet nė pėrkujdesje fėmija.
4. Morali i mirė ngase tė shthururit nuk i jepet nė pėrkujdesja fėmija( ).
Allahu e di mė sė miri!
Pėrshtati dhe pėrgatiti nė shqip: Sedat G. ISLAMI
4-12-2007, e martė
Vushtrri, Kosovė