ARGUMENTUESHMERIA
E SUNNETIT
Ēka
d.t.th.: Argumentueshmeria e Sunnetit?
أنها
دليل على حكم الله عز و جل يفيدنا العلم أو الظن به و يظهره و يكشفه لنا، فإذا
علمنا أو ظننا الحكم بواسطته (الدليل) وجب علينا امتثاله و العمل به، فلذلك قالوا:
معنى حجية السنة وجوب العمل بمقتضاها. فالمعنى الحقيقي للحجية هو: الإظهار و الكشف
و الدلالة و يلزم هذا وجوبُ العمل بالمدلول، حيث إنه حكم الله عز و جل
Argumentueshmeria
d.t.th., se Sunneti ėshtė dėshmi e dispozitės sė Allahut, e cila na jep bindje
tė prerė (jekin) ose tė njė niveli pak mė tė ulėt (dhann), te cilėn gjė e zbulon
dhe qet ne shesh pėr ne. Kur neve te na behet e qarte definitivisht (jekin) ose
te kemi njė bindje me te dobėt (dhann) pėr dispozitėn nėpėrmjet argumentit
(sunnetit) atėherė neve e kemi obligim zbatimin e tij dhe veprimin sipas tij.
Mu
pėr kėtė kane thėnė: Domethėnia e argumentueshmėrisė se Sunnetit ėshtė
veprimi sipas asaj qe pėrcakton ai. Pra, domethėnia reale e
argumentueshmėrisė se sunnetit ėshtė: Zbulim, qartėsim dhe dėshmim, e kjo
obligon veprimin sipas asaj qe ėshtė dėshmuar meqė ėshtė dispozite e Allahut te
Madhėruar ([1]).
Sunneti,
pas Kuranit Fisnik, radhitet ne pozitėn e dyte burimore pėr fenė islame.
Kurani pėrfshin bazat dhe rregullat themelore dhe esenciale pėr fenė islame,
si: bazat e besimit, adhurimeve, moralit, jetės se pėrditshme, ndėrsa Sunneti
sqaron teorikisht dhe praktikisht Kuranin. Pikėrisht pėr kėtė gjė duhet pasuar
Sunnetin dhe duhet vepruar sipas tij, dhe Pejgamberin, alejhis salatu ves
selam duhet respektuar ne te ashtu sikurse e respektojmė dhe i zėmė bese ne
ajetet-versetet e Kuranit, te cilat ai na i kumtoi nga Allahu i
Madhėruar([2]), madje vet Pejgamberi, alejhis salatu ves selam hidhėrohej kur
dinte se disa nga shokėt e tij nuk e kishin pasuar ne ndonjė gjė ([3]), siē kemi rastin, te cilin e ka shėnuar Imam Muslimi([4]).
Faktet
mbi argumentueshmėrinė e Sunnetit
Ekzistojnė
fakte dhe dėshmi te shumta nga Kurani Fisnik dhe Sunneti i Pastėr, tė cilat
vėrtetojnė kėtė gjė, ndėrsa ne, nė kėtė rast, do te pėrmendim disa sosh prej
tyre:
Sė
pari: Faktet nga Kurani:
Nė Kuran janė pėrmendur versete te shumta, te cilat flasin pėr kėtė, dhe atė nė
forma e mėnyra te ndryshe, prej te cilave ne do te
veēonim:
Ü
Obligimi
pėr te besuar ne te, siē thotė Allahu:
يا
أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا آَمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي
نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ
يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآَخِرِ
فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا
O
ju qė besuat, besoni vazhdimisht All-llahut, tė dėrguarit tė Tij, librit qė
gradualisht ia shpalli tė dėrguarit tė Tij dhe librit qė e pat zbritur mė parė.
Kush nuk i beson All-llahut, engjėjve tė Tij, librave tė Tij, tė dėguarve tė Tij
dhe botės tjetėr, ai ka humbur tepėr larg.
(Nisa, 136),
"فَآَمِنُوا
بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنَا وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ
خَبِيرٌ
Atėherė
pra, pranojeni All-llahun, tė dėrguarin e Tij dhe dritėn qė e zbritėm Ne.
All-llahu ėshtė i njohur pėr atė qė veproni",
(Tegabun, 8),
"قُلْ
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ
مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ
فَآَمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ
بِاللَّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
Thuaj
(Muhammed): "O ju njerėz! Unė jam i dėrguari i All-llahut te tė gjithė ju.
All-llahut qė vetėm i Tij ėshtė sundimi i qiejve e i tokės, s'ka tė adhuruar
tjetėr pos Tij; Ai jep jetė dhe Ai jep vdekje, pra besoni All-llahun dhe tė
dėrguarin e Tij, pejgamberin e pashkolluar, qė beson All-llahun dhe shpalljet e
Tij, ndiqeni rrugėn e tij qė ta gjeni tė vėrtetėn".
(Araf, 158),
"إِنَّمَا
كَانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِيَحْكُمَ
بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
(51) وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَخْشَ اللَّهَ وَيَتَّقْهِ فَأُولَئِكَ
هُمُ الْفَائِزُونَ
51.
Kur thirren besimtarėt pėr gjykim ndėrmjet tyre te All-llahu dhe te i dėrguari i
Tij, e vetmja fjalė e tyre ėshtė tė thonė: "Dėgjuam dhe respektuam!" Tė tillėt
janė ata tė shpėtuarit.
52.
Kush respekton All-llahun dhe tė dėrguarin e Tij, ia ka frikėn All-llahut dhe i
pėrmbahet udhėzimit tė Tij, tė tillėt janė ata qė do ta arrijnė atė qė
dėshirojnė".
(Nur, 51-52),
"وَإِذَا
قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ
الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا
61.
Kur u thuhet atyre: "Ejani (pėr tė gjykuar) te ajo qė e zbriti All-llahu dhe te
i dėrguari!" i sheh se si dyfytyrėshit ta kthejnė shpinėn".
(Nisa, 61),
"لَيْسَ
عَلَى الضُّعَفَاءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضَى وَلَا عَلَى الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ
مَا يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُوا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ مَا عَلَى
الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Nuk
ėshtė ndonjė mėkat pėr tė dobėtit, as pėr tė sėmurėt, e as pėr ata qė nuk kanė
me ēka tė pėrgatiten, kur janė tė sinqertė ndaj All-llahut dhe tė dėrguarit tė
Tij, pra pėr tė mirėt nuk ka rrugė qortimi. All-llahu falė shumė, ėshtė
mėshirues".
(Tewbe, 91),
"إِنَّمَا
الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آَمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِذَا كَانُوا مَعَهُ
عَلَى أَمْرٍ جَامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ إِنَّ الَّذِينَ
يَسْتَأْذِنُونَكَ أُولَئِكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ فَإِذَا
اسْتَأْذَنُوكَ لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ فَأْذَنْ لِمَنْ شِئْتَ مِنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ
لَهُمُ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
Besimtarė
janė vetėm ata qė i besuan All-llahut dhe tė dėrguarit tė Tij, dhe kur janė me
tė (tė dėrguarin) pėr ndonjė ēėshtje tė pėrbashkėt (tė rėndėsishme), nuk
largohen pa i kėrkuar leje atij. S'ka dyshim se ata qė kėrkojnė leje prej teje,
ata i besojnė All-llahut dhe tė dėrguarit tė Tij. E kur tė kėrkojnė leje pėr
ndonjė punė tė tyre, lejo kė tė duash, e kėrkoi falje All-llahut pėr ata, se
vėrtet, All-llahu falė shumė dhe ėshtė mėshirues".
(Nur, 62),
" إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آَمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ
ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ
اللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
Besimtarė
janė vetėm ata qė i besuan All-llahut, tė dėrguarit e Tij, e mandej nuk dyshuan
dhe pėr hir tė All-llahut luftuan me pasurinė dhe me jetėn e tyre. Tė tillė janė
ata tė vėrtetit".
(Huxhurat, 15),
"وَمَنْ
لَمْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ فَإِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ
سَعِيرًا
13.
E kush nuk i besoi All-llahut dhe tė dėrguarit tė Tij, Ne pra, pėr jobesimtarėt
kemi pėrgatitur zjarr shumė tė fortė".
(Feth, 13),
"وَمَا
كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ
يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ
فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا
36.
Kur All-llahu ka vendosur pėr njė ēėshtje, ose i dėrguari i Tij, nuk i takon
(nuk i lejohet) asnjė besimtari dhe asnjė besimtareje qė nė atė ēėshtje tė tyre
personale tė bėjnė ndonjė zgjidhje tjetėrfare. E kush e kundėrshton All-llahun
dhe tė dėrguarin e Tij, ai ėshtė larguar shumė larg sė vėrtetės".
(Ahzab, 36 )
Ü
Sqarimi
se Pejgamberi, alejhis salatu ves selam ėshtė sqarues dhe shpjegues zyrtar i
Kuranit nga Allahu i Madhėruar, dhe se ai, ummetit te tij ia mėson Hikmen
(urtėsinė), e cila ne fjalorin e Kuranit pėrdoret ekskluzivisht pėr Sunnetin,
siē ka pohuar Imam Shafiu([5]), Allahu e mėshiroftė. Thotė Allahu:
وَلَوْلَا
فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ
يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ
وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ
تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا
113.
E sikur tė mos ishte dhuntia e All-llahut dhe mėshira e Tij ndaj teje, njė grup
prej tyre do tė humbte ty, por ata nuk humbin tjetėr, pos vetes sė tyre. Ty nuk
mund tė dėmtojnė asgjė. All-llahu tė shpalli ty, librin dhe sheriatin, tė mėsoi
ēka nuk dije. Dhuntia e All-llahut ndaj teje ėshtė shumė e madhe.
(Nisa, 113),
"وَإِذَا
طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ
سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا وَمَنْ
يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلَا تَتَّخِذُوا آَيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا
وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ
الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ
اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
231.
E kur t'i keni lėshuar gratė dhe ato i afrohen afatit tė tyre, atėherė ose mbani
si duhet ose i lėni si duhet (tė kryejnė afatin), e mos i mbani sa pėr t'i
dėmtuar, e tė bėheni tė padrejtė. E kush bėn atė, ai e ka dėmtuar vetveten.
Dispozitat e All-llahut mos i merrni pėr shaka. Pėrkujtoni tė mirat e All-llahut
ndaj jush edhe atė qė ua shpalli Kur'anin dhe dispozitat e sheriatit me tė cilat
ju udhėzon, dhe keni frikė All-llahun e dijeni se All-llahu ėshtė i
gjithėdijshėm pėr ēdo send".
(Bekare, 231),
"هُوَ
الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آَيَاتِهِ
وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ
قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
2.
Ai ėshtė qė arabėve tė pashkolluar u dėrgoi Pejgamberin nga mesi i tyre qė t'ua
lexojė ajetet e Tij, t'i pastrojė ata, t'ua mėsojė librin dhe sheriatin, edhe
pse mė parė ata ishin nė njė humbje tė dukshme".
(Xhumuah, 2),
"لَقَدْ
مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ
أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آَيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ
الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ
مُبِينٍ
164.
Ėshtė e vėrtetė se All-llahu u dha dhuratė tė madhe besimtarėve, kur ndėr ta nga
mesi i tyre dėrgoi tė dėrguar qė atyre t'u lexojė shpalljen e Tij, t'i pastrojė
ata, t'ua mėsojė Kur'anin dhe sheriatin, edhe pse, mė parė ata ishin krejtėsisht
tė humbur".
(Ali Imran, 164),
"كَمَا
أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آَيَاتِنَا
وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ
تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
151.
(Sikurse plotėsova mirėsinė Time ndaj jush) Ashtu siē dėrguam nga gjiu i juaj tė
dėrguar t'u lexojė ajetet Tona, t'ju pastrojė, e t'ju mėsojė librin dhe
traditėn, e edhe t'ju mėsojė atė qė nuk e dinit".
(Bekare, 151),
"بِالْبَيِّنَاتِ
وَالزُّبُرِ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ
إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
44.
(I patėm dėrguar) Me argumente e me libra tė shenjtė. Ty ta zbritėm Kur'anin qė
t'u shpjegosh njerėzve atė qė u ėshtė shpallur atyre, me shpresė se do ta
studiojnė (Kur'anin)". (Nahl, 44),
"وَمَا
أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا
فِيهِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
64.
Ne nuk ta shpallėm ty pėr tjetėr Kur'anin, vetėm qė t'u sqarosh atyre atė pėr
ēka u pėrēanė, e (ta zbritėm) qė tė jetė udhėzim e mėshirė pėr njerėzit qė
besojnė".
(Nahl, 64),
"وَاذْكُرْنَ
مَا يُتْلَى فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آَيَاتِ اللَّهِ وَالْحِكْمَةِ إِنَّ اللَّهَ
كَانَ لَطِيفًا خَبِيرًا
34.
E, pėrkujtojeni atė nga ajetet e All-llahut dhe rregullat e fesė qė po u lexohen
nė shtėpitė tuaja; vėrtet, All-llahu ėshtė i kujdesshėm dhe i njohur hollėsisht
pėr ēdo gjė".
(Ahzab, 34 )
Ü
Obligimi
pėr nėnshtrueshmėrinė dhe respektin pėr Pejgamberin, alejhis salatu ves selam
ne tere atė qe urdhėron apo ndalon, dhe se nėnshtrimi atij do te thotė nėnshtrim
Allahut te Madhėruar dhe vėrejtje e madhe pėr moskundėrshtimin e tij. Thotė
Allahu:
قُلْ
أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ
الْكَافِرِينَ
32.
Thuaj: "Bindjuni All-llahut dhe tė dėrguarit, e nėse ata refuzojnė, atėherė
All-llahu nuk i do pabesimtarė !.
(Ali Imran, 32),
"وَأَطِيعُوا
اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
132.
E bindjuni All-llahut dhe tė dėrguarit, ashtu qė tė mėshiroheni".
(Ali Imran, 132),
" يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ
وَلَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَأَنْتُمْ تَسْمَعُونَ (20) وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ
قَالُوا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ
20.
O ju qė besuat, respektojeni All-llahun dhe tė dėrguarin e Tij, e mos e
braktisni atė se ju po e dėgjoni (Kur'anin). 21. Dhe mos u bėni si ata qė thanė:
"Dėgjuam", e nė tė vėrtetė ata nuk dėgjojnė".
(Enfal, 20-21),
"وَأَطِيعُوا
اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ
وَاصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
46.
Dhe respektojeni All-llahun e tė dėrguarin e Tij, e mos u pėrēani mes vete, e tė
dobėsoheni e ta humbni fuqinė (luftarake). Tė jeni tė durueshėm se All-llahu
ėshtė me tė durueshmit".
(Enfal, 46),
"وَأَطِيعُوا
اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَاحْذَرُوا فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا
أَنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ
92.
Bindjuni All-llahut dhe bindjuni tė dėrguarit e kini kujdes (mos kundėrshtoni).
E nėse refuzoni, atėherė pra, dijeni se obligim i tė dėrguarit Tonė ėshtė vetėm
komunikimi i qartė".
(Maide, 92),
"يَا
أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَلَا
تُبْطِلُوا أَعْمَالَكُمْ
33.
O ju besimtarė, respektojeni All-llahun dhe respektojeni tė dėrguarin, e mos i
ēoni kot veprat tuaja!".
(Muhammed, 33),
"وَأَطِيعُوا
اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَإِنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا
الْبَلَاغُ الْمُبِينُ
12.
Pra, respektojeni All-llahun dhe respektojeni tė dėrguarin, po nėse nuk
respektoni, atėherė detyrė e tė dėrguarit tonė ėshtė vetėm kumtimi i
qartė".
(Tegabun, 12),
"يَا
أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي
الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ
وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآَخِرِ ذَلِكَ
خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا
59.
O ju qė besuat, bindjuni All-llahut, respektoni tė dėrguarin dhe pėrgjegjėsit
nga ju. Nėse nuk pajtoheni pėr ndonjė ēėshtje, atėherė parashtrojeni atė te
All-llahu (te libri i Tij) dhe te i dėrguari, po qe se i besoni All-llahut dhe
ditės sė fundit. Kjo ėshtė mė e dobishmja dhe pėrfundimi mė i
mirė".
(Nisa, 59),
"وَمَا
أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ
ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ
الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا
64.
Ne nuk dėrguam asnjė tė dėrguar vetėm qė me urdhėrin e All-llahut t'i bėhet
respekt (nga njerėzit) atij. E sikur tė vinin ata te ti, pasi qė ta kenė dėmtuar
veten e tyre (nuk kanė pranuar gjykimin tėnd), e tė kėrkonin ata vetė ndjesė te
All-llahu, e edhe i dėrguari tė kėrkojė ndjesė pėr ta, ata do tė kuptonin se
All-llahu pranon pendimin dhe ėshtė mėshirues".
(Nisa, 64),
"وَمَنْ
يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ
عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ
وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا
69.
E kush do qė i bindet All-llahut dhe tė dėrguarit, tė tillėt do tė jenė sė
bashku me ata qė All-llahu i shpėrbleu: (me) pejgamberėt, besnikėt e dalluar,
dėshmorėt dhe me tė mirėt. Sa shokė tė mirė janė ata!".
(Nisa, 69),
"يَا
أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا (70)
يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ
اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا
70.
O ju besimtarė, pėmbajuni mėsimeve tė All-llahut dhe thuani fjalė tė
drejta.
71.
Ai (All-llahu) iu mundėson tė bėni vepra tė mira, ju shlyen juve mėkatet tuaja,
e kush respekton All-llahun dhe tė dėrguarin e Tij, ai ka arritur njė sukses tė
madh".
(Ahzab, 70-71),
" مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى
فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ
السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ وَمَا
آَتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا
اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ
7.
Atė qė All-llahu nga banorėt e vendeve (jobesimtare) ia dha pa luftė tė
dėrguarit tė vet, ajo i takon All-llahut, tė dėrguarit tė afėrmve, jetimėve, tė
varfėrve, kurbetēinjve. (Kėshtu veprohet) Qė ajo tė mos ndahet ndėrmjet
pasanikėve tuaj. اka
t'ju japė Pejgamberi, atė merrnie, e ēka t'ju ndalojė, pėrmbanju dhe kini frikė
All-llahun, se All-llahu ėshtė ndėshkues i ashpėr".
(Hashr, 7),
"إِنَّ
الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ
أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّمَا يَنْكُثُ عَلَى نَفْسِهِ وَمَنْ أَوْفَى
بِمَا عَاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا
10.
Ata qė tė zotohen ty, nė tė vėrtetė ata i zotohen All-llahut, se dora e
All-llahut ėshtė mbi duart e tyre. E kush e thyen (zotimin), ai e thyen vetėm nė
dėm tė vetin, e kush e zbaton atė qė i ėshtė zotuar All-llahut, Ai do t'i japė
atij shpėrblim tė madh".
(Feth, 10),
"تِلْكَ
حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي
مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (13)
وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا
خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ
13.
Kėto janė (dispozita) tė caktuara prej All-llahut. Kush i bindet All-llahut,
(urdhėrave tė Tij) dhe tė dėrguarit tė Tij, atė e dėrgon nė xhennete nėn tė
cilin burojnė lumenj. Aty do tė jenė pėrgjithmonė. E ky ėshtė shpėtim i madh.
14. Kush e kundėrshton All-llahun dhe tė dėrguarin e Tij, dhe i shkel dispozitat
e Tij, atė e shtie nė zjarr tė pėrjetėshėm. E pėr tė ėshtė njė dėnim i
rėndė".
(Nisa, 13-14),
"مَا
أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ
نَفْسِكَ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا مَنْ
يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَمَنْ تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاكَ
عَلَيْهِمْ حَفِيظًا
79.
Ēfarėdo e mire qė tė vjen ėshtė nga All-llahu, e ēka tė ndodhė nga ndonjė e keqe
ėshtė nga vetė ti. Ne tė dėrguam ty Pejgamber pėr mbarė botėn. Mjafton qė
All-llahu ėshtė dėshmues pėr kėtė. 80. Kush i bindet Pejgamberit, ai i ėshtė
bindur All-llahut, e kush e refuzon, Ne nuk tė dėrguam ty roje kundėr
tyre".
(Nisa, 79-80),
"لَا
تَجْعَلُوا دُعَاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعَاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضًا قَدْ
يَعْلَمُ اللَّهُ الَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ لِوَاذًا فَلْيَحْذَرِ
الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ
عَذَابٌ أَلِيمٌ
63.
Thirrjen e tė dėrguarit mos e konsideroni si thirrjen tuaj ndaj njėri-tjetrit.
All-llahu i di ata qė tėrhiqen prej jush tinėzisht, prandaj, le tė ruhen ata qė
kundėrshtojnė rrugėn e tij (tė tė dėrguarit) se ata do t'i zė ndonjė telashe,
ose do t'i godasė dėnimi i idhėt".
(Nur, 63),
"وَمَنْ
يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ
سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ
مَصِيرًا
115.
Kush i kundėrvihet tė dėrguarit, pasi qė i ėshtė bėrė e qatė e vėrteta dhe ndjek
rrugė tjetėr nga ajo e besimtarėve, Ne e lėmė nė atė qė e ka zgjedhur (nė Dunja)
e e fusim nė xhehennem. Pėrfundim i keq ėshtė ai".
(Nisa, 115),
"ذَلِكَ
بِأَنَّهُمْ شَاقُّوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَمَنْ يُشَاقِقِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ
فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ
13.
Kėtė (ndėshkim pėr ta) ngase kundėrshtuan All-llahun dhe tė dėrguarin e Tij, e
kush kundėrshton All-llahun dhe tė dėrguarin e Tij, nuk ka dyshim se All-llahu
ėshtė ndėshkimfortė".
(Enfal, 13),
" إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكَافِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا
(64) خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا لَا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا (65) يَوْمَ
تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ
وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا
64.
All-llahu i ka mallkuar jobesimtarėt dhe pėr ta ka pėrgatitur zjarr tė ndezur
fort.
65.
Aty do tė mbesin pėrgjithmonė dhe nuk do tė gjejnė kė t'i mbrojė apo t'i
ndihmojė.
66.
Ditėn kur fytyrat e tyre do tė pėrmbysen nė zjarr e thonė: "Tė mjerėt ne, ta
kishim adhuruar All-llahun e respektuar tė dėrguarin!".
(Ahzab, 64-66),
"إِنَّ
الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَشَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ
بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا وَسَيُحْبِطُ
أَعْمَالَهُمْ
32.
Ata qė nuk besuan dhe penguan tė tjerėt nga rruga e All-llahut, edhe pse u ishte
sqaruar rruga e drejtė, e kundėrshtuan tė dėrguarin, ata asgjė nuk mund t'i
bėjnė dėm All-llahut dhe Ai do t'ua zhduk veprat e tyre".
(Muhammed, 32)
Ü
Obligimi
i pasimit tė tėrė asaj qė vjen prej tij dhe se kjo gjė ėshtė kusht pėr te
arritur dashurinė e Allahut te Madhėruar. Thotė Allahu:
قُلْ
إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ
لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
31.
Thuaj: "Nėse e doni All-llahun, atėherė ejani pas meje qė All-llahu t'ju dojė,
t'ju falė mėkatet tuaja, se All-llahu ėshtė qė fal shumė, mėshiron
shumė.
(Ali Imran, 31),
"لَقَدْ
كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ
وَالْيَوْمَ الْآَخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا
21.
Ju e kishit shembullin mė tė lartė nė tė dėrguarin e All-llahut, kuptohet, ai qė
shpreson nė shpėrblimin e All-llahut nė botėn jetėr, ai qė atė shpresė e
shoqėron duke e pėrmendur shumė shpesh All-llahun".
(Ahzab, 21),
"وَاكْتُبْ
لَنَا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآَخِرَةِ إِنَّا هُدْنَا إِلَيْكَ
قَالَ عَذَابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ
فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالَّذِينَ هُمْ
بِآَيَاتِنَا يُؤْمِنُونَ (156) الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ
الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ
وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ
وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ
عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ
آَمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ
مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
156.
Dhe cakto pėr ne (jetė) tė mirė nė Dunja dhe tė mirė nė botėn tjetėr, pse vėrtet
jemi kthyer kah Ti. Ai (Zoti) tha: "Dėnimi im ėshtė ai me tė cilin e godas cilin
dua, e mėshira Ime ka pėrfshirė secilin send. Atė (Mėshirėn) do ta caktoj pėr
ata tė cilėt u ruhen (mėkateve), e japin zeqatin dhe pėr ata qė i besojnė
argumentet tona. 157. Qė pranojnė tė dėrguarin (Muhammedin), Pejgamberin arab,
(qė nuk shkruan as nuk lexon), tė cilin e gjejnė tė cilėsuar (tė pėrshkruar me
virtytet e tij), te ata nė Tevrat dhe nė Inxhil, e qė i urdhėron ata pėr ēdo tė
mirė dhe i ndalon nga ēdo e keqe, u lejon ushqimet e kėndshme dhe u ndalon ato
tė pakėndshmet, dhe heq nga ata barrėn e rėndė tė tyre dhe prangat qė ishin mbi
ta. Pra, ata tė cilėt e besojnė atė, e nderojnė dhe e ndihmojnė, veprojnė me
dritėn qė iu zbrit me tė, tė tillėt janė tė shpėtuarit".
(Araf, 156-157),
"وَإِذْ
تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ
عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ
وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَاهُ فَلَمَّا قَضَى زَيْدٌ
مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ
فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا وَكَانَ أَمْرُ
اللَّهِ مَفْعُولًا
37.
(Pėrkujto) Kur i the atij qė All-llahu e kishte shpėrblyer (me besim) e edhe ti
i pate bėrė mirė: "Mbaje bashkėshorten tėnde dhe ki frikė nga All-llahu!", e ti
e mbaje fshehtė nė veten tėnde atė qė All-llahu do ta zbulojė dhe u frikėsohesh
njerėzve, por mė e drejtė ėshtė qė t'i frikėsohesh All-llahut. E pasi qė Zejdi e
kishte vendosur atė qė kishte menduar ndaj saj, Ne ta kurorėzuam ty atė, e pėr
tė mos pasur besimtarėt vėshtirėsi (mėkat) nė martesė me gratė e tė adoptuarve
tė tyre, kur ata heqin dorė prej tyre. E vendimi i All-llahut ėshtė
kryer".
(Ahzab, 37)
Ü
Ajo
qė argumenton se Allahu e obligoi atė qe ta pasoje shpalljen, qe i shpallej
atij, e lexuar qe (kuran) apo jo (sunnet), dhe kumtimin e tere asaj qe i zbriti
atij (Muhammedit, alejhis salatu ves selam) duke e ndaluar rreptėsishtė qe te
lėshojė pe ne kėtė, te ndėrrojė diē apo edhe te fsheh diē, duke sqaruar mire se
ai kishte pėrfillur urdhrat dhe zbatuar porosite si dhe kishte kryer misionin
ashtu si ėshtė me se miri.
Allahu
njoftoi se i dėrguari i Tij kishte kryer misionin me nder dhe se vet Allahu e
kishte plotėsuar kėtė fe nėpėrmjet kumtimit te tij, dhe se i dėrguari i tij
vėrtetė ishte posedues i njė morali te larte dhe fisnik([6]). Tere kjo dėshmon
realitetin e sunneit dhe vlefshmėrinė e tij pėr argumentim me te dhe mbajtje pėr
tij. Thotė Allahu:
يَا
أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ
إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا (1) وَاتَّبِعْ مَا يُوحَى إِلَيْكَ مِنْ
رَبِّكَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا
1.
O ti Pejgamber, qėndro i fortė nė besnikėri ndaj All-llahut, e mos i pėrfill
jobesimtarėt dhe hipokritėt, se vėrtet All-llahu ėshtė i gjithėdijshėm, i di
ēėshtjet nė hollėsi.
2.
Dhe ti vepro sipas asaj qė po tė shpallet nga Zoti yt; All-llahu ėshtė i njohur
shumė mirė me atė qė ju veproni.
(Ahzab, 1-2),
" اتَّبِعْ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لَا إِلَهَ إِلَّا
هُوَ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ
106.
Ti (Muhammed) praktiko atė qė t'u shpall nga Zoti yt. S'ka Zot, pėrveē Tij.
Largohu prej idhujtarėve".
(Enam, 106),
" ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا
وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
18.
Pastaj, Ne tė vumė ty nė njė rrugė tė drejtė tė fesė, pra ti ndiqe atė e mos
ndiq dėshirat e atyre qė nuk dinė".
(El Xhathije, 18),
" وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا
بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ
بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ
الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ
لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آَتَاكُمْ
فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ
بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ (48) وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ
اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ
مَا أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّمَا يُرِيدُ
اللَّهُ أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ
لَفَاسِقُونَ
48.
Ne edhe ty (Muhammed) ta zbritėm librin (Kur'anin) e vėrtetė qė ėshtė vėrtetues
i librave tė mėparshėm dhe garantues i tyre. Gjyko pra mes tyre me atė qė
All-llahu e zbriti, e mos pėlqe epshet e tyre e tė largohesh nga e vėrteta qė tė
erdhi. Pėr secilin prej jush, Ne caktuam ligj e program (tė posaēėm nė ēėshtje
tė veprimit). Sikur tė donte All-llahu, do t'ju bėnte njė popull (nė fe e
sheriat), por deshi t'ju sprovojė nė atė qė ua dha juve, andaj ju (besimtarė)
pėrpiquni pėr punė tė mira. Kthimi i tė gjithė juve ėshtė te All-llahu, e Ai do
t'ju njoftojė me atė qė kundėrshtoheshit 49. (Ta zbritėm) Qė edhe ti tė gjykosh
me atė qė tė zbriti All-llahu, e mos ndiq dėshirat e tyre dhe ruaju rrezikut tė
tyre qė tė mos tė shmangin nga njė pjesė e asaj qė ta zbriti All-llahu. Nėse ata
refuzojnė (gjykimin tėnd), ti dije se All-llahu ka pėr qėllim t'i ndėshkojė pėr
disa mėkate tė tyre. Nė tė vėrtetė, njė shumicė e njerėzve janė jashtė
rrugės".
(Maide, 48-49),
" وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ
تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَكِنْ جَعَلْنَاهُ نُورًا نَهْدِي
بِهِ مَنْ نَشَاءُ مِنْ عِبَادِنَا وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ
(52) صِرَاطِ اللَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ
أَلَا إِلَى اللَّهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ
52.
Po kėshtu me urdhrin tonė Ne tė shpallėm edhe ty shpirtin (Kur'anin). Ti nuk ke
ditur ēka ėshtė libri (Kur'ani) as ē'ėshtė besimi, por Ne atė e bėmė dritė me tė
cilėn e vėmė nė rrugė tė drejtė atė qė dėshirojmė prej robėrve tanė. Nė tė
vėrtetė, edhe ti udhėzon pėr nė rrugėn e drejtė. 53. Nė rrugėn e All-llahut, tė
cilit i takon ēka ka nė qiej dhe ēka ka nė tokė, e ta dini se tė gjitha ēėshtjet
janė me vullnetin e All-llahut".
(Shura, 52-53),
" فَلَا أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ (38) وَمَا لَا تُبْصِرُونَ (39)
إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ (40) وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلًا مَا
تُؤْمِنُونَ (41) وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ (42) تَنْزِيلٌ
مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ (43) وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ
(44) لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ (45) ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ
(46) فَمَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ
38.
Pra Unė betohem nė atė qė e shihni!
39.
Edhe nė atė qė nuk e shihni!
40.
Se me tė vėrtetė ai (Kur'ani) ėshtė fjalė (e Zotit) qė e lexon i dėrguari i
ndershėm.
41.
Ai nuk ėshtė fjalė e ndonjė poeti, po ju nuk besoni.
42.
Nuk ėshtė as fjalė e ndonjė falltori, po ju nuk
pėrkujtoheni.
43.
Ėshtė zbritje prej Zotit tė botėve!
44.
Sikur tė trillonte ai (Muhammedi) pėr Ne ndonjė fjalė!
45.
Ne do ta kapim atė me fuqinė Tonė.
46.
E pastaj do t'ia kėputnim atij arterien e zemrės.
47.
E askush prej jush nuk do tė mund tė ndėrhynte pėr mbrojtjen e
tij".
(El Hakkah, 38-47),
" قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَا
وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ
الْمُشْرِكِينَ
108.
Thuaj: "Kjo ėshtė rruga ime, e vėnė nė fakte tė qarta, e qė unė thėrras te
All-llahu, unė dhe ai qė vjen pas meje. Larg tė metave ėshtė All-llahu, e unė
nuk jam nga idhujtarėt".
(Jusuf, 108),
" وَإِنَّكَ لَتَدْعُوهُمْ إِلَى صِرَاطٍ
مُسْتَقِيمٍ
73.
ا'ėshtė e vėrteta, ti i fton ata nė rrugė tė
drejtė".
(El Muminune, 73),
" يس (1) وَالْقُرْآَنِ الْحَكِيمِ (2) إِنَّكَ لَمِنَ
الْمُرْسَلِينَ (3) عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ (4) تَنْزِيلَ الْعَزِيزِ
الرَّحِيمِ
1.
Ja, Sin!
2.
Pasha Kur'anin e pacenueshėm nė urtėsinė e tij tė
lartė.
3.
S'ka dyshim se ti (Muhammed) je prej tė dėrguarve.
4.
Je nė njė rrugė tė drejtė.
5.
(Kur'ani ėshtė) Zbritje e Plotfuqishmit, e Mėshiruesit".
(Jasin, 1-5),
" فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّكَ عَلَى الْحَقِّ
الْمُبِينِ
79.
E ti pra mbėshtetu nė All-llahun se me tė vėrtetė ti je nė tė drejtėn e
sigurt".
(Neml, 79),
" حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ
وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ
وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ
وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ذَلِكُمْ
فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ
وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ
نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ
غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
3.
Juve u janė ndaluar (t'i hani): ngordhėsirat, gjaku, mishi i derrit, ajo qė
theret jo nė emrin e All-llahut, e furmja, e mbytura, e rrėzuarja, e shpuarja
(nga briri i tjetrės), ajo qė e ka ngrėnė egėrsira, pėrveē asaj qė arrini ta
therrni (para se tė ngordhė), ajo qė ėshtė therrur pėr idhuj dhe (u ėshtė e
ndaluar) ta kėrkoni me short fatin. Kjo ėshtė mėkat ndaj All-llahut. Tashmė, ata
qė mohuan, humbėn shpresėn pėr fenė tuaj (se do tė ndėrroni), andaj mos u
frikėsonju atyre, por Mua tė mė frikėsoheni. Sot pėrsosa pėr ju fenė tuaj,
plotėsova ndaj jush dhuntinė Time, zgjodha pėr ju islamin fe. E kush detyrohet
nga uria (tė hajė nga tė ndaluarat), duke mos anuar dhe duke mos patur qėllim
mėkatin, All-llahu falė shumė dhe ėshtė mėshirues".
(Maide, 3),
" ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ (1) مَا أَنْتَ بِنِعْمَةِ
رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ (2) وَإِنَّ لَكَ لَأَجْرًا غَيْرَ مَمْنُونٍ (3) وَإِنَّكَ
لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ
1.
Nun, betohem nė pendėn dhe nė atė ēka shkruajnė!
2.
Ti, me dhuratėn (pejgamber) e Zotit tėnd, nuk je i
ēmendur!
3.
Dhe se ti, pa dyshim do tė kesh shpėrblim tė
pandėrprerė!
4.
Vėrtet, ti je nė njė shkallė tė lartė tė moralit!".
(Kalem, 1-4),
" وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ
عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا
الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ
مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلَى عَقِبَيْهِ وَإِنْ كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى
الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ
بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ
143.
Dhe ashtu (siē ju udhėzuam nė fenė islame) Ne u bėmė juve njė pupull tė drejtė
(njė mes tė zgjedhur) pėr tė qenė ju dėshmitarė (nė ditėn e gjykimit) ndaj
njerėzve, dhe pėr tė qenė i dėrguari dėshmitar ndaj jush. E Kiblen nga e cila ti
u drejtove nuk e bėmė pėr tjetėr, vetėm se pėr tė provuar atė qė shkon pas tė
dėrguarit, nga ai qė kthehet prapa, ndonėse kjo ka qenė vėshtirė (pėr disa), por
jo edhe pėr ata qė All-llahu i drejtoi. All-llahu nuk ėshtė qė t'ua humbė
besimin tuaj. S'ka dyshim se All-llahu ėshtė shumė i butė dhe mėshirues ndaj
njerėzve".
(Bekare, 143),
" وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً
لِلْعَالَمِينَ
107.
E Ne tė dėrguam ty (Muhammed) vetėm si mėshirė pėr tė gjitha
krijesat".
(Enbija, 107),
" يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا
وَمُبَشِّرًا وَنَذِيرًا (45) وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا
مُنِيرًا
45.
O ti Pejgamber, Ne tė dėrguam ty dėshmues, lajmėtar pėrgėzues e qortues. 46. Dhe
me urdhrin e All-llahut, thirrės pėr nė rrugėn e Tij dhe pishtar
ndriēues".
(Ahzab, 45-46)
Prej
kėtyre ajeteve qe pėrmendėm shohim qarte se Allahu i Madhėruar i ka urdhėruar
robėrit e Tij ta respektojnė Pejgamberin, alejhis salatu ves selam, i ka
nxitur e ta pasojnė atė, te veprojnė sipas urdhėresave te tij dhe tiu largohen
gjėrave qe ai ua ndaloi duke ua bere me dije se respekti pėr Pejgamberin,
alejhis salatu ves selam do te thotė respekt pėr Te, se pasimi i tij ėshtė
shkas pėr dashurinė e Allahut pėr robin sikurse qe kundėrshtimi i tij ėshtė
shkak pėr hidhėrimin e Allahut ndaj robit ([7]).
Sė
dyti: Faktet nga Sunneti:
Janė transmetuar hadithe, pėrmbledhja e tė cilave dėshmon prerazi argumentimin
me to. Dėshmitė apo faktet e sjellura ne hadithe janė te llojeve te ndryshme,
pėrkufizimi i te cilave do te ishte siē vijon:
Ę
Lajmėrimi
i Pejgamberit, alejhis salatu ves selam se atij i ėshtė shpallur edhe diē i
ngjashėm me Kuranin, se atė qe e kumtoi dhe ligjėsoi prej dispozitave fetare
ėshtė shpallje po ashtu prej te Madhit Allah e jo prej tij personalisht. Ebu
Hurejre transmeton se Pejgamberi, alejhis salatu ves selam ka thėnė:
مَنْ
أَطَاعَنِي فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَمَنْ عَصَانِي فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَمَنْ
أَطَاعَ أَمِيرِي فَقَدْ أَطَاعَنِي وَمَنْ عَصَى أَمِيرِي فَقَدْ
عَصَانِي
Kush
mė respekton mua ai e ka respektuar Allahun ndėrsa kush me kundėrshton mua ai e
ka kundėrshtuar edhe Allahun. (Po kėshtu) Kush e respekton udhėheqėsin e caktuar
prej meje ai me ka respektuar mua ndėrsa kush e kundėrshton atė ai me ka
kundėrshtuar mua ([8]).
Ę
Urdhėrimi
i Pejgamberit, alejhis salatu ves selam pėr tu kapur pėr Sunnetit te tij dhe
ndalimi i tij qe te veprojmė vetėm sipas Kuranit e ta braktisim sunnetin apo te
mos i konsultojmė fare asnjėrin. Pejgamberi, alejhis salatu ves selam nuk
urdhėron pėrveē se me gjera, te cilat ia obligoi Allahu dhe nuk ndalon, pėrveēse
nga gjerat qe Allahu i ndaloi. Rafi b. Hadixhi
transmeton:
قَدِمَ
نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَهُمْ
يَأْبُرُونَ النَّخْلَ يَقُولُونَ يُلَقِّحُونَ النَّخْلَ فَقَالَ مَا
تَصْنَعُونَ قَالُوا كُنَّا نَصْنَعُهُ قَالَ لَعَلَّكُمْ لَوْ لَمْ
تَفْعَلُوا كَانَ خَيْرًا فَتَرَكُوهُ فَنَفَضَتْ أَوْ فَنَقَصَتْ قَالَ
فَذَكَرُوا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ إِذَا أَمَرْتُكُمْ
بِشَيْءٍ مِنْ دِينِكُمْ فَخُذُوا بِهِ وَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِشَيْءٍ مِنْ رَأْيٍ
فَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ
Erdhi
Pejgamberi, alejhis salatu ves selam ne Medine ndėrsa medinasit shartonin
palmat. Thonė: Julekkihune'n nahle (sharton palmėn duke vene pipth mashkull mbi
trungun femėr) Iu tha: Ēfarė bėni? Thane: Kėshtu bėnim (para se te vije ti) Tha:
Sikur te mos e bėnit kėtė ndoshta do te ishte me mire. Ata vepruan sipas fjalės
se tij, alejhi's selam kėshtu qė frytet u prishen ose u pakėsuan. Ia pėrmendėn
kėtė atij ndėrsa ai iu tha: Unė jam njeri, kur t'iu urdhėroj diē prej fesė suaj
merreni atė ndėrsa kur t'ua them ndonjė mendim, unė jam njeri (mund edhe te mos
ia qėlloj).
([9])
Ę
Urdhėrimi
i Pejgamberit, alejhis salatu ves selam pėr
dėgjimin e haditheve te tij dhe kumtimin e tyre atyre, qe nuk i kane dėgjuar,
duke premtuar shpėrblim te madh pėr kėtė, gjė, qe obligon argumentueshmėrinė e
tij.
Ę
Ka
thėnė Shafiu:
Kur i dėrguari i Allahut, paqja dhe
meshira qofshin mbi te, stimuloi dhe preferoi njeriun pėr dėgjimin, nxėnien
pėrmendėsh dhe kumtimin e ligjėratės se tij, (e njeriu ėshtė njė person),
argumentoi kjo se ai nuk urdhėron te kumtohet prej tij pėrveēse atė, qe ėshtė
argument kundėr atyre qe iu kumtohet, sepse prej tij kumtohet hallall qe duhet
bere, haram qe duhet shmangur, norme, qe duhet ekzekutuar, pasuri qe merret dhe
jepet dhe kėshillė ne fe e dunja([10]).
Sė
treti: Faktet nga Ixhmai
(konsensusi) i muslimanėve: Sikur te shfletonim mendimet e dijetareve te
gjeneratave te para dhe te atyre te mėvonshme, nuk do te gjenim asnjė jurist, qe
ne zemrėn e tij ka patur sado pak besim dhe sinqeritet te ketė mohuar sunnetin
ne aspektin e argumentueshmėrisė me te dhe veprimit sipas tij. Mu pėr kėtė,
thėnia([11]): "إذا
صح الحديث فهو مذهبي واضربوا بقولي عُرض الحائط Nėse
bindeni pėr vėrtetėsinė e hadithit atėherė ai ėshtė mendimi im ndėrsa thėnien
time nėse nuk pėrputhet me hadith- hidheni pėr muri"
ka qene e njohur tek ta([12]).
Pozita
e Sunnetit ne raport me Kur'anin.
Pėr ta sqaruar sa me lehtė lidhshmėrinė e Sunnetit me Kur'anin dijetaret islame
hadithet i kane ndarė nė tri grupe:
1.
Hadithe qė pėrmbajnė:
Detajizim
te ndonjė teksti pėrmbledhės ([13]) (tefsilu muxhmelin), ose
Veēim
tė ndonjė teksti tė pėrgjithshėm ([14]) (tahsisu amin), ose
Kushtėzim
te ndonjė te pakushtėzuari ([15]) (takjidu mutlakin) qe ėshtė pėrmendur ne Kur'an.
2.
Hadithe, domethėniet e te cilave pėrputhen me domethėniet e Kur'anit Famėlartė
nga aspketi i argumentueshmėrisė pėr tematiken e njėjtė.
Prej shembujve te kėsaj natyre ėshtė edhe ai, qe transmeton Buhariu, Muslimi dhe
te tjerėt nga Ibni Omeri se Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thene:
" بُنِيَ
الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ
مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ
وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Islami
ėshtė ndėrtuar mbi pese shtylla: Dėshminė se nuk meriton te adhurohet me te
drejte askush pėrveē Allahut dhe se Muhammedi edhe rob dhe i dėrguari i Tij,
falja e namazit, dhėnia e zekatit, kryerja e haxhit dhe agjėrimi i
Ramazanit"([16]).
Ky
hadith ėshtė pėrputhur me ajetet:
" وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآَتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ
الرَّاكِعِينَ
43.
Faleni namazin dhe jepni zeqatin, dhe faluni me ata qė falen (bini nė rukuė me
ata qė bien)".
(Bekare, 43),
" يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ
كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ
تَتَّقُونَ
183.
O ju qė besuat, agjėrimi u ėshtė bėrė obligim sikurse qė ishte obligim edhe i
atyre qė ishin para jush, kėshtu qė tė bėheni tė devotshėm".
(Bekare, 183),
" فِيهِ آَيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَنْ دَخَلَهُ
كَانَ آَمِنًا وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ
سَبِيلًا وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ
الْعَالَمِينَ
97.
Aty ka shenja tė qarta: vendi i Ibrahimit, dhe kush hyn nė te, ai ėshtė i
sigurt. Pėr hir tė All-llahut, vizita e shtėpisė (Qabes) ėshtė obligim pėr atė
qė ka mundėsi udhėtimi te ajo, e kush nuk e beson (ai nuk e viziton); All-llahu
nuk ėshtė i nevojshėm pėr (ibadetin qė e bėjnė) njerėzit".
(Ali Imran, 97)
3.
Ēėshtje, te cilat Kur'ani nuk i pėrmendi fare, as nuk i vėrtetoi dhe as nuk i
mohoi.
Shembull i kėsaj natyre ėshtė pėrmendja e ndalesave ne martese me gratė pėr
shkak te gjakut, qumėshtit dhe miqėsisė, qe menjėherė pas pėrmendjes se tyre tha
Allahu:
" وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ
أَيْمَانُكُمْ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ
أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ فَمَا
اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآَتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَلَا جُنَاحَ
عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ إِنَّ اللَّهَ
كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا
24.
(Nuk u lejohet tė martoheni) Edhe me gra tė martuara (qė kanė burrat e nuk janė
tė lėshuara), pėrveē atyre qė i keni futur nė pushtetin tuaj (robėreshat e
luftės). (Ky ėshtė) obligim mbi ju nga All-llahu. U janė lejuar, pos kėtyre (qė
u pėrmendėn), tė tjerat qė t'i merrni me pasurinė tuaj (me niqah) duke pasur pėr
qėllim bashkėshortėsi e jo prostitucion. E pėr atė qė pėrjetuat ju nga ato
(gratė me tė cilat patėt kurorė), jepuani shpėrblimin e tyre tė caktuar se ėshtė
obligim. E nuk ka pengesė pėr ju, pas pėrcaktimit (tė niqahut), nė atė qė ju
pėlqeni mes vete. All-llahu ėshtė i gjithėdijshmi, i urti".
(Nisa, 24)
Ai
qe sqaroi kėto gjera te papėrmendura ėshtė pikėrisht Sunneti. Ne hadithin e
transmetuar unanimisht nga Buhariu dhe Muslimi rrėfehet se Sh'abiu e ka dėgjuar
Xhabirin duke thėnė:
" نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ
تُنْكَحَ الْمَرْأَةُ عَلَى عَمَّتِهَا أَوْ خَالَتِهَا
Pejgamberi,
alejhi's salatu ve's selam ka ndaluar qe gruaja te bashkohet ne kurore me hallėn
dhe tezen e saj"([17]).
Do
theksuar kėtu se te gjithė dijetarėt nuk janė unike sa i pėrket kėtij grupi.
Disa kane thėnė se kėto hadithe janė te mėvetėsishme me dispozita, mendim ky i
xhumhurit, ndėrsa te tjerėt kane thėnė se jo, kėto hadithe kane njė lidhje me
Kur'anin ne njėrėn apo formėn tjetėr, qofte analogji (kijas), veēim te tekstit
te pėrgjithshmit (tahsisu amin) apo detajizim te tekstit pėrmbledhės (tefsilu
muxhmelin) ([18]).
Sunneti
ėshtė shpallje (vahj) prej Allahut tė Madhėruar
Njė
gjė te tille e dėshmojnė ajetet kur'anore:
" وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ
طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا
يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ
وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ
عَظِيمًا
113.
E sikur tė mos ishte dhuntia e All-llahut dhe mėshira e Tij ndaj teje, njė grup
prej tyre do tė humbte ty, por ata nuk humbin tjetėr, pos vetes sė tyre. Ty nuk
mund tė dėmtojnė asgjė. All-llahu tė shpalli ty, librin dhe sheriatin, tė mėsoi
ēka nuk dije. Dhuntia e All-llahut ndaj teje ėshtė shumė e madhe".
(Nisa, 113)
" لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ
رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آَيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ
وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي
ضَلَالٍ مُبِينٍ
164.
Ėshtė e vėrtetė se All-llahu u dha dhuratė tė madhe besimtarėve, kur ndėr ta nga
mesi i tyre dėrgoi tė dėrguar qė atyre t'u lexojė shpalljen e Tij, t'i pastrojė
ata, t'ua mėsojė Kur'anin dhe sheriatin, edhe pse, mė parė ata ishin krejtėsisht
tė humbur".
(Ali Imran, 164)
" هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو
عَلَيْهِمْ آَيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ
وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
2.
Ai ėshtė qė arabėve tė pashkolluar u dėrgoi Pejgamberin nga mesi i tyre qė t'ua
lexojė ajetet e Tij, t'i pastrojė ata, t'ua mėsojė librin dhe sheriatin, edhe
pse mė parė ata ishin nė njė humbje tė dukshme".
(Xhumuah, 2)
Ky
lloj shpallje mund te jete drejtpėrdrejtė prej Allahut por mund te jete
edhe si rezultat i pėrpjekjes
shkencore te Pejgamberit, alejhi's salatu ve's selam, e nėse ia qėllon e aprovon
mundin e tij edhe shpallja ndryshe jo, e pėrmirėson kėshtu qe ai, alejhi's
salatu ve's selam asnjėherė nuk vlen diē qe ėshtė ne kundėrshtim me fenė e
Allahut ([19]).
Grada
e Sunnetit nė argumentet fetare
Grada
e Sunnetit ne argumentet fetare vie menjėherė pas asaj te Kur'anit, pėr ēka
dėshmojnė kėto gjera:
Kur'ani
ka argumentueshmėri te prerė pėr arsye te vėrtetimit te tij me mėnyrėn me te
mire te mundshme, Tevatur, ndėrsa sunneti nuk ėshtė i kėsaj natyre te
vėrtetimit. Ai ėshtė vėrtetuar shume edhe nėpėrmjet rrugės Ahad, qe
sigurisht se nuk ėshtė e rangut te njėjtė me tevaturin, gjė qe obligon sunnetin
te jete ne rangun e dyte.
Sunneti
ėshtė sqarim i Kur'anit ose ka ardhur me ndonjė dispozite shtese. Nėse ėshtė
sqarim i Kur'anit, atėherė ai pason te sqaruarin (Kur'anin) ne konsiderate.
Ndėrsa nėse nuk ėshtė sqaruese, ai nuk mund te merret pėr baze pėrveē nėse
ekziston baza e tij ne Kur'an (siē mendon njė grup dijetaresh), gjė qe
argumenton pėrparėsinė e Kur'anit ndaj sunnetit.
Argumente
fetare([20]), qe aludojnė ne njė gjė te tille, siē ėshtė puna me hadithin, te
cilin e transmeton Tirmidhiu se kur Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam e
kishte dėrguar Muadhin ne Jemen i kishte thėnė:
" كَيْفَ تَقْضِي
فَقَالَ أَقْضِي بِمَا فِي كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي
كِتَابِ اللَّهِ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى
اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ
الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
Si
gjykon?
Tha:
Gjykoj me librin e Allahut.
Nėse
nuk gjen ne te?
Tha:
Me sunnetin-traditėn e te dėrguarit te Allahut, paqja dhe mėshira e Allahut
qofshin mbi te.
Nėse
nuk ehte as ne traditėn e te dėrguarit te Allahut, paqja dhe mėshira e Allahut
qofshin mbi te?
Tha:
E konsultoj mendimin tim.
Tha:
Falėnderimi i takon Allahut qe bekoi te dėrguarin e te dėrguarit te tij, paqja
dhe mėshira e Allahut qofshin mbi te".
([21])
Argumentimi
me hadithet Ahad([22])
Dijetaret
kane folur bukur mire pėrkitazi me kėtė ēėshtje dhe neve si argument e dėshmi do
te ne mjaftonte transmetimi i fjalėve te njė dijetari te madh, Imam Shafiut, i
cili ne komentimin e hadithit te Ibni Omerit([23]) ka thėnė:
"Banoret
e Kubasė ([24])
ishin ensarė (pėrkrahės) dhe dijetarė te hershem (te fesė). Ata faleshin drejte
njė kibleje (Mesxhidi Aksasė), te cilėn Allahu ua kishte obliguar. Ata nuk do te
duhej ta linin njė obligim (farz) te Allahut, pėrveēse me diē qe ėshtė argument
pėr ta. Ata nuk e takuan Pejgamberin, alejhi's salatu ve's selam dhe as nuk
dėgjuan urdhrin e Allahut pėr ndėrrimin e kibles, madje as nuk iu erdhi lajmi
nga shume njerėz. Ata ndėrruan kiblen me lajmin e vetėm njė njeriu, qe
konsiderohet i sinqerte ne mesin e tyre. Ata lanė obligimin e Allahut pėr shkak
se dėgjuan lajmin e njeriu se Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka ndėrruar
kiblen (duke e ditur se kjo gjė ka ndodhur me shpallje prej Allahut). Ata nuk do
ta linin kėtė gjė sikur te mos e dinin se argumenti vėrtetohet me njė gjė te
tille, pra me transmetimin nga njė njeri i sinqerte"([25]).
([1])
Abdul
Halik, Abdul Gani, Huxhxhijjetus sunneh, bot.1, Bejrut, Liban, Darul
kuranil kerim, 1986, f: 244
([4])
Omer b.
Ebi Selemeh e kishte pyetur Pejgamberin, alejhis salatu ves selam: Agjėruesi a
mund ta puthė gruan e tij? Pejgamberi, alejhis salatu ves selam i kishte
thėnė: Pyete pėr kėtė Ummu Selemen. Ajo i kishte treguar Omerit se Pejgamberi,
alejhis salatu ves selam e bėnte kėtė gjė. (Sikur kjo gjė iu duk pak e tepėrt
Omerit kėshtu qė nė njė shenje mospajtimi me tė i tha) O i dėrguari i Allahut!
Allahu ty t'i ka falur te gjitha mėkatet, te mėparshmet dhe te mėvonshmet (e si
po e bėn kėtė)? Pejgamberi, alejhis salatu ves selam i tha: أَمَا
وَاللَّهِ إِنِّي لَأَتْقَاكُمْ لِلَّهِ وَأَخْشَاكُمْ لَهُ Pasha
Allahun! Unė me se shumti i frikėsohem dhe ia kam drone Allahut.
Transmeton Muslimi ne Sahihun e tij, libri mbi agjėrimin, kapitulli:
Bejan ennel kublete fis savmi lejset muharremeten, h. nr:
1863
([5]) Shafiu, Muhammed b.
Idris El Matlebi, Err rrisaleh, Recensim dhe koment: Ahmed Muhammed
Shakir, b.1, Kajro, Egjipt, Mektebetu dari't turath, 1979, f:
79
([7]) Ebu Zehv,
Muhammed Muhammed, Mekanetu's sunneti fi'l islam, b.1, Bejrut, Liban,
Daru'l kitabi'l arabijj, 1984, f: 23
([8]) Transmeton Buhariu ne Sahihun e
tij, kapitulli El ahkam, kreu: Kavlull'llahi teala: "Ve etiull'llahe ve
etiurr'rresule ve uli'l emri minkum", h. nr: 2737
([9]) Transmeton
Muslimi ne Sahihun e tij, libri mbi El fedail (virtytet), kapitulli:
Vuxhubu'm tithali ma kalohu sher'an dune ma dhekerehu mine'l meajish, h. nr:
4357
([12]) Kjo
fjali ka qene e njohur tek dijetaret e sinqerte, e ne veēanti te tek katėr
imamėt e njohur, ndėrsa thėnia, qe
ne pėrmendėm i ėshtė adresuar Imam Shafiiut. Shiko: Zuhajli, Vehbe, El fikhu'l
islamijju ve edil'letuhu, bot. 4, Damask, Siri, Daru'l fikr, 2002, vėll: 1, f:
51
([13]) Shembull
pėr detajizimin e tekstit pėrmbledhės (tefsilu muxhmelin) ėshtė obligimi i
adhurimeve nga Allahu, si: namazi dhe zekati, pa u detajizuar ne Kur'an. Kėto
tekste me pas i sqaroi sunneti, me fjale dhe vepėr.
([14]) Shembull
pėr veēimin e tekstit te pėrgjithshėm (tahsisu amin) ėshtė ajeti kur'anor:
" يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ
الْأُنْثَيَيْنِ All-llahu ju
urdhėron pėr (ēėshtjen e trashėgimit) fėmijėt tuaj: pėr mashkullin hise sa pėr
dy femra...". (Nisa, 11). Ajeti argumenton njė dispozite te pėrgjithshme, e
cila ėshtė: E drejta e fėmijėve ne trashėgimin e prindėrve, ndėrsa Pejgamberi,
alejhi's salatu ve's selam e ka veēuar kėtė pėrgjithshmėri duke treguar se
rregulli vlen nėse prindėrit nuk janė pejgamberė. Ne hadith te vėrtet qėndron se
Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thėnė: " لا نورث، ما تركناه فهو صدقة Ne
(pejgamberėt) nuk lėmė trashėgimi, atė qė e kemi lėnė ėshtė
lėmoshė".
Transmeton Muslimi ne Sahihun e tij, libri: El xhihadu ves sijer,
kapitulli: Thėnia e Pejgamberit: La nuverr'rrith, ma tereknahu fehuve sadekatun,
h. nr: 3303
([15]) Shembull pėr kėtė mund te
marrim ajetin: " وَالسَّارِقُ
وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا جَزَاءً بِمَا كَسَبَا نَكَالاً مِنَ
اللَّهِ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ Vjedhėsit dhe
vjedhėses prejuani duart, si shpagim i veprės qė bėnė, (kjo masė ėshtė) dėnim
nga All-llahu. All-llahu ėshtė i fuqishėm, ligjdhėnės i urtė". (Maide, 38) Ajeti
pėrmban njė dispozite te pakushtėzuar,dhe e cila ėshtė prerja e dorės. Praktika
e Pejgamberit, alejhi' salatu ve's selam e kushtetoi kėtė dispozite te
pakushtėzuar (pėrgjithshme). Transmeton Darekutniu ne Sunenin e tij: Prerja e
dorės ne nyje te shuplakės".
([16]) Transmeton
Buhariu ne Sahihun e tij, libr El imanu, kapitulli: Bejanu erkani'l
islami ve deaimihi'l idham, h. nr: 19
([17]) Transmeton
Buhariu ne Sahihun e tij, libr En nikah, kapitulli: La tunkehu'l mer'etu
ala ammetiha, h. nr: 4717
([18]) Hasen,
Ali Abdu'l Fettah Ali, El hadithu'n nebevijju ve rivajetuhu, b.1, Mensure,
Egjipt, Metabiu'l vefa, 1990, f: 29-30
([19]) Abdu'l
Hadi, Abdul Mehdi b. Abdu'l Kadir,
Es sunnetu'n nebevijjeh, mekanetuha, avamilu bekaiha, tedvinuha, pa botim,
Kajro, Egjipt, Daru'l i'tisam, 1989, f: 24, 58
([21])Transmeton
Tirmidhiu ne Sunenin e tij, libri: El ahkam an resulil'lah, kapitulli: Ma
xhae fi'l kadi kejfe jakdi, h. nr: 1249
([22]) Ėshtė
mire qe ta definojmė hadithin Ahad para se te flasim pėr
argumentushmėrinė e tij. Gjuhėsisht, ai ėshtė El ehad me kuptim te el
vahid, qe ėshtė i pari i numrave...Ėshtė emėr, qe pėrdorėt pėr mohimin e
numrave qe pėrdoren me te, thua: Ma xhani ehadun (ما
جائني أحد) Nuk me erdhi (as) njė. Hemzeja (tek Ehad) ėshtė ne vend tė
vav-it ngase ky emėr ne realitet ėshtė vehade (njėson) ngase ėshtė prej
el vahdeh (vetmisė). Shih: Ibnu'l mendhur, Xhemaluddin b. Muhammed b.
Mukerr'rrem el Ensari, Lisanu'l areb, b. 3, Bejrut, Daru sadir, 1994,
vell:3, rrėnja: v-h-d, f: 449
Ndersa
ne kuptimin terminologjik, Hadithi Ahad ėshtė: "الخبر
الذي يرويه عن الرسول صلى الله عليه و آله و سلم صحابي واحد أو اثنان أو جمع لم
يبلغ حد التواتر و الاشتهار ثم يرويه عن الصحابي تابعي أو اثنان أو جمع لم يبلغ حد
التواتر و الاشتهار ثم يرويه عنهم تابع التابعي واحد أو اثنان أو جمع لم يبلغ حد
التواتر و الاشتهار، فلا عبرة للعدد فيه لأنه لا يخرج عن كونه خبر واحد
حكما Hadithi, te cilin nga Pejgamberi, alejhi's selam njė, dy apo njė
grup sahabesh, te cilėt nuk e arrijnė shifrėn e tevaturit dhe ishtiharit, pastaj
atė e transmeton nga sahabiu njė, dy apo njė grup tabiinesh, te cilėt nuk e
arrijnė shifrėn e tevaturit dhe ishtiharit, e pastaj atė e transmeton njė, dy
apo grup tabii tabiinesh, te cilėt nuk e arrijnė shifrėn e tevaturit dhe
ishtiharit, kėshtu qe shifra nuk ka rėndėsi ne te ngase ai, parimisht (hukmen),
nuk del nga qenia e tij hadith vahid".
([23]) Ibni
Omeri transmeton: " بَيْنَمَا النَّاسُ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ بِقُبَاءٍ إِذْ
جَاءَهُمْ آتٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
قَدْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ اللَّيْلَةَ وَقَدْ أُمِرَ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْكَعْبَةَ
فَاسْتَقْبَلُوهَا وَكَانَتْ وُجُوهُهُمْ إِلَى الشَّامِ فَاسْتَدَارُوا إِلَى
الْكَعْبَةِ Derisa njerėzit
ishin duke falur namazin e sabahut ne Kuba kur ja atyre iu erdhi nje njeri dhe
iu tha: Kėtė nate Pejgamberit, alejhi's salatu ve's selam i ėshtė zbrite ajet,
qe e urdhėron te kthehet ne namaz ne drejtim te Qabes kėshtu qe kthehuni dhe ju.
Ata ishin te kthyer kah Shami kėshtu qe u drejtuan kah Qabeja (kur dėgjuan
fjalėn e tij)". Transmeton Imam
Muslimi ne Sahihun e tij, libri El mesaxhid ve mevadiu's salah,
kapitulli: Tahvilu'l kibleti mine'l kudsi ile'l ka'beh, h. nr: 820
[24] Vend
afėr Medinės ku Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam e ndėrtoi xhaminė e pare
gjate rrugės derisa ishte duke bere migrimin prej Mekkes ne Medine