ASHURA NDERMJET SHIITEVE DHE SUNNITEVE
Sedat G. ISLAMI
Muaji Muharrem, i pari nė ranglistėn e muajve lunar, pėrveē qė, me dekret hyjnor, ėshtė cilėsuar i shenjtė, ai, nė gjirin e tij, ka edhe Ashura-nė, njė ditė me vlera e mėsime tė mėdha. Allahu, duke folur indirekt pėr kėtė muaj ka thėnė:
" Åöäųó ŚöĻųóÉó ĒįŌųõåõęŃö ŚöäśĻó Ēįįųóåö ĒĖśäóĒ ŚóŌóŃó ŌóåśŃšĒ Żöķ ßöŹóĒČö Ēįįųóåö ķóęśćó ĪóįóŽó ĒįÓųóćóĒęóĒŹö ęóĒįśĆóŃśÖó ćöäśåóĒ ĆóŃśČóŚóÉń ĶõŃõćń Šóįößó ĒįĻųöķäõ ĒįśŽóķųöćõ ŻóįóĒ ŹóŁśįöćõęĒ Żöķåöäųó Ćó䜯õÓóßõćś ęóŽóĒŹöįõęĒ ĒįśćõŌśŃößöķäó ßóĒŻųóÉš ßóćóĒ ķõŽóĒŹöįõęäóßõćś ßóĒŻųóÉš ęóĒŚśįóćõęĒ Ćóäųó Ēįįųóåó ćóŚó ĒįśćõŹųóŽöķäó
Te All-llahu numri i muajve ėshtė dymbėdhjetė (sipas hėnės), ashtu si ėshtė nė librin e All-llahut prej ditės kur krijoi qiejt dhe tokėn. Prej tyre katėr janė tė shenjtė. Kjo ėshtė fe e drejtė. Pra, mos e ngarkoni (me mėkat) veten tuaj nė ata (katėr muaj). Luftoni tė gjithė idhujtarėt pa dallim, siē ju luftojnė ata juve pa dallim, e dijeni se All-llahu ėshtė me ata qė ruhen (tė kėqijave)". ([1])
Kėta muaj tė shenjtė janė: Muharremi, Rexhebi, Dhu'l Ka'deh dhe Dhu'l Hixh-xheh.
Se ky muaj ėshtė i njė rėndėsie tė veēantė, tregojnė edhe thėniet e Muhammedit, alejhis selam. Ahmedi, Muslimi dhe Ebu Davudi transmetojnė se:
"ÓõĘöįó ŃóÓõęįõ Ēįįųóåö Õóįųóģ Ēįįųóåõ Śóįóķśåö ęóÓóįųóćó Ćóķųõ ĒįÕųóįóĒÉö ĆóŻśÖóįõ ČóŚśĻó ĒįśćóßśŹõęČóÉö ŽóĒįó ĒįÕųóįóĒÉõ Żöķ Ģóꜯö Ēįįųóķśįö Žöķįó Ćóķųõ ĒįÕųöķóĒćö ĆóŻśÖóįõ ČóŚśĻó ŃóćóÖóĒäó ŽóĒįó ŌóåśŃõ Ēįįųóåö ĒįųóŠöķ ŹóĻśŚõęäóåõ ĒįśćõĶóŃųóćó
Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ishte pyetur: Cili namaz ėshtė mė me vlere pas atyre tė obliguarave?
Tha: Namazi i natės.
Cili agjėrim ėshtė mė i miri pas atij tė Ramazanit?
Tha: Agjėrimi nė muajin e Allahut, tė cilin e quani: Muharrem"([2]).
Ndėrsa pėrkitazi me vlerėn e Ditės sė Ashura-sė po kėshtu janė transmetuar thėnie profetike. Agjėrimi i kėsaj dite ka qenė prej agjėrimeve tė para te ligjėsuara nė fenė tonė. Kėtė e sqaron shumė mirė edhe Aisheja, nėna e besimtarėve, e cila transmeton:
"ßóĒäó ķóęśćõ ŚóĒŌõęŃóĒĮó ķóęśćšĒ ŹóÕõęćõåõ ŽõŃóķśŌń Żöķ ĒįśĢóĒåöįöķųóÉö ęóßóĒäó ĒįäųóČöķųõ Õóįųóģ Ēįįųóåõ Śóįóķśåö ęóÓóįųóćó ķóÕõęćõåõ ŻóįóćųóĒ ŽóĻöćó ĒįśćóĻöķäóÉó ÕóĒćóåõ ęóĆóćóŃó ČöÕöķóĒćöåö ŻóįóćųóĒ äóŅóįó ŃóćóÖóĒäõ ßóĒäó ćóäś ŌóĒĮó ÕóĒćóåõ ęóćóäś ŌóĒĮó įóĒ ķóÕõęćõåõ
Ashura ishte njė dite, qe e agjėronin kurejshitėt edhe para ardhjes se Islamit. Edhe Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam] e agjėronte por kur erdhi e Medine, pėrveē qe e agjėroi vete, i urdhėroi edhe te tjerėt ta agjėrojnė. Kur erdhi obligimi pėr Ramazan, atėherė ēėshtja mbeti vullnetare: Kush dėshironte e agjėronte e kush donte e linte"([3]).
Agjėrimi i kėsaj dite me gjasė falė mėkatet e vitit tė kaluar. Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thėnė:
" ÕöķóĒćõ ķóęśćö ŚóĒŌõęŃóĒĮó Åöäųöķ ĆóĶśŹóÓöČõ Śóįóģ Ēįįųóåö Ćóäś ķõßóŻųöŃó ĒįÓųóäóÉó ĒįųóŹöķ ŽóČśįóåõ
Kam shpresa se agjėrimi i Ditės sė Ashures falė mėkatet e vitit tė kaluar". ([4])
Botėkuptim i gabuar
Fjala Ashura nė popull qarkullon si njė emėr ėmbėlsire e punuar (zier) nga gruri, qė nė realitet, nuk ka tė bėjė asgjė me tė. Fjala Ashura ka kuptimin e numrit dhjetė ngase ėshtė dita e dhjetė e kėtij muaji. Nė asnjė tekst fetar nuk ėshtė pėrmendur se kjo fjalė flet pėr ndonjė ėmbėlsirė, edhe pse si mit flitet se kur Nuhu, alejhis selam, pas tufanit, ndaloi me anijen e tij nė njė vend, tokė, dhe meqė nuk iu kishte mbetur ushqim, atėherė ai bėri njė apel qė ēdokush qė kishte sado pak grurė tė mbetur, ta tubonte me tė tjerėt, dhe kėshtu ia arritėn tė gatuajnė njė bukė ose ėmbėlsirė qė mė pas e ndanė bashkėrisht. Ky tregim ėshtė mit, siē e quajta mė parė, ngase nuk ka asnjė dėshmi pėr saktėsinė e tij([5]).
Hilet shiite
Ndonėse Ashura, fetarisht, ėshtė datė e pėrkujtimit tė ngadhėnjimit tė sė vėrtetės mbi tė kotėn, ngadhėnjimit tė Musait, alejhis selam mbi Faraonin, ajo aspak nuk ka tė bėjė me vrasjen e Husejnit, gjė e cila vetėm si koincidencė ka rastisur tė ndodhė nė kėtė datė. Shiitėt, tė cilėt shkelen parimet islame, kėtė datė e shfrytėzojnė pėr tė lansuar breshėri shpifjesh mbi sunnitėt dhe parimet bazė tė tyre. Mu pėr kėtė, Ashura ėshtė njė datė e keqinterpretuar nga shiitėt ekstrem, dhe ne, nga gojėt e lapsat e tyre, do tua pėrcjellim ato besėtytni e marrėzira qė besojnė pėr tė bindur dashamiret e tė vėrtetės se, pėrderisa mohohet baza, pėrkrahja e degės (ēėshtjeve sekondare) ėshtė e kotė. Nuk di si mund tė ndihet dhimbja pėr Husejnin, Allahu qoftė i kėnaqur me tė, kur ata me veprimet e tyre lėre me qė hidhėrojnė Husejnin, por hidhėrojnė edhe Muhammedin, alejhis selam. Nė vijim disa nga ritet dhe zakonet e tyre tė gabuara pėrkitazi me kėtė datė:
1. Imameti. Shiitėt besojnė Imametin si njė parim bazė tė tyre, duke e radhitur Husejnin tė tretin nė listėn prej 12 imamėsh, dh, bazuar nė kėtė, ata nė Ditėn e Ashura-sė vajtojnė pėr njėrin prej imamėve tė tyre.
Imametin e besojnė, nė njė mėnyrė, si vazhdimėsi tė pejgamberllėkut, edhe pse njė gjė tė tillė nuk e deklarojnė tekstualisht. Ata pretendojnė se imameti ėshtė kusht i pestė i Islamit, duke radhitur kushtet nė kėtė forme: Namazi, zekati, agjėrimi, haxhi dhe imameti. Sikur qė pejgamberi kumtonte nga Allahu, po kėshtu edhe imami kumton prej Tij([6]).
Pra, qartazi shihet se bėhet fjalė pikėrisht pėr njė vazhdim tė pejgamberllėkut vetėm se me emėr tjetėr. Ajo qė vėrtetė tė bėn tė ndiesh keqardhje ėshtė se imameti vlerėsohet mbi pejgamberinė. Homeini, nė librin e tij El-Hukumetul islamijjeh, f. 52, thotė: Prej parimeve tė domosdoshme tė drejtimit tonė ėshtė se imami ka pozitė qė as meleku i afėrm dhe as profeti i dėrguar (nebijjun mursel) nuk mund ta arrijė([7]).
Ky parim bie ndesh me Kuranin, i cili botėrisht, nė haxhin lamtumirės, shpalli pėrmbylljen e shpalljes sė tij prej qiellit. Allahu i Madhėruar ka thėnė:
Ēįśķóęśćó ĆóßśćóįśŹõ įóßõćś Ļöķäóßõćś ęóĆóŹśćó朏õ Śóįóķśßõćś äöŚśćóŹöķ ęóŃóÖöķŹõ įóßõćõ ĒįśÅöÓśįĒćó ĻöķäĒš
... Sot pėrsosa pėr ju fenė tuaj, plotėsova ndaj jush dhuntinė Time, zgjodha pėr ju islamin fe... . ([8])
Ajo qė tė bėn pėr tu ēuditur ėshtė se ēifutėt, armiq tė tė pėrbetuar tė myslimanėve, kanė kuptuar Kuranin dhe pėrfundimin e zbritjes sė tij derisa kėta, qė shtiren si muslimanė, nuk e kanė kuptuar njė gjė tė tillė.
Njė ēifut i tha Omerit: O prijėsi i besimtarėve, ju muslimanėt e lexoni njė ajet kuranor qė po tė kishte zbritur tek ne do ta merrnim ditėn e zbritjes si festė. Cili ajet ėshtė ai?- pyeti Omeri. Ajeti: ... Sot pėrsosa pėr ju fenė tuaj, plotėsova ndaj jush dhuntinė Time, zgjodha pėr ju islamin fe...- u pėrgjigj ēifuti. Ne e dimė atė ditė dhe vend nė tė cilin i ka zbritur ky ajet Pejgamberit, alejhis selam. Ishte duke qėndruar nė Arafat nė Ditėn e Xhuma- tha Omeri([9]).
2. Sharja dhe mallkimi i sahabeve. Pėrderisa muslimanėt nėpėrmjet kėsaj dite shprehin lidhjen e pamohueshme tė tė gjithė pejgamberėve ndėrmjet vete, ngase Muhammedi, alejhis selam ligjėsoi agjėrimin me arsyen se Musai, alejhis selam tek ai ėshtė mė i afėrm se tek ēifutėt, shiitėt shfrytėzojnė rastin dhe shfryjnė tėrė mllefin e tyre mbi sahabet mė tė mėdhenj. Ata Ebu Bekrin, njeriun qė Muhammedi, alejhis selam e deshi mė sė shumti dhe konfirmoi pėr tė besimin mė tė sinqertė([10]), e akuzojnė me kufėr. Po kėshtu veprojnė edhe me Omerin([11]) dhe shumė sahabe. Jo vetėm kaq, shiitėt madhėrojnė edhe ata jobesimtarė, zjarrputist, tė cilėt kryen krime marramendėse ndaj muslimanėve. Mė konkretisht, Ebu Lulue zjarrputistin, i cili e ka mbytur Omerin, Allahu qoftė i kėnaqur me tė, e madhėrojnė, dhe nė njė qytet tė Iranit ia kanė ndėrtuar njė teqe ndėrsa mbi varr tė tij figuron mbishkrimi: Vdekje pėr Ebu Bekrin, Omerin dhe Uthmanin!
Arsyeja e kėtij veprimi, sipas asaj qė arrita tė gjej, qėndron nė dy pika kryesore:
a) Ebu Bekri dhe Omeri janė vjedhės tė pushtetit tė Aliut, gjė qė nuk pėrkon me tė vėrtetat tona. Ka thėnė Ibni Omeri r.a: " Nė kohen e Pejgamberit, alejhis selam, bėnim vlerėsimin e njerėzve. Sė pari e zgjidhnim Ebu Bekrin pastaj Omeri bin Hattabin pastaj Uthman bin Affanin r.a". ([12])
b) Ata, me kėtė gjest, duan ta mohojnė Muhammedin, alejhis selam por nėpėrmjet njė dredhie dhe taktike djallėzore. Kėtė e kishte vėrejtur shume mirė Imam Maliku dhe mu pėr kėtė ka thėnė: Ata njerėz deshėn ta ofendojnė Muhammedin, alejhis selam por meqė nuk ia arritėn qėllimit atėherė ata ofenduan dhe fyen shokėt e Muhammedit, alejhis selam qė tė thuhet: Njeri i keq me shokė tė kėqij ngase po tė kishte qenė i mire do tė kishte shoqėri tė mirė([13]).
Njė gjė tė tille e vėrtetojmė edhe nga vet fjalėt e tyre. Homeini, lideri mė famėkeq fetar nė kėtė kohė, shfrytėzon rastin qė herė pas here ta akuzoj Muhammedin, alejhis selam. Nė librin e tij Keshful esrar, f. 155, thotė: Sikur Muhammedi ta kumtonte ēėshtjen e imametit siē e ka urdhėruar Allahu dhe tė derdhte energji nė kėtė aspekt, kėto divergjenca qė shohim nė vendet islame nuk do tė ndodhnin([14]).
Subhanallah! Ky i mjerė a kurrė nuk ka dėgjuar se Muhammedi, alejhis selam nė Haxhin Lamtumirės ka proklamuar tė kundėrtėn. Ai ka thėnė: Unė ua kam lėnė librin e Allahut nė mesin tuaj. Vėni re! A ua kam kumtuar (fjalėn e Allahut)? Po- u pėrgjigjėn njerėzit. O Zoti im, dėshmo!...([15])
Po pėrgjigjemi ne dhe Dėshmon Allahu se Muhammedi, alejhis selam e ka kumtuar fenė nė tėrėsi. Ai kumtonte ashtu siē e urdhėronte Allahu e jo ashtu siē iu teket mendjeve te prishura sikur asaj tėndes o i mjerė.
Me kėtė, ata, krahas mėkateve tjera, kanė rėnė nė pabesim([16]).
3. Atmosfere pagane e zisė. Nė kėtė ditė, disa qė vetėm emrin e kanė muslimanė, dalin nga shtėpitė e tyre dhe shkojnė nė njė vend tė caktuar tė cilin e quajnė Kerbela. Me vete kanė ushqime, flamuj, defa, tupanė, dhe, nga druri bėjnė njė varr ose arkivol mbi faqe tė tokės, duke bėrė tavaf ashtu siē bėjnė muslimanėt rreth Qabesė deri nė mbrėmje me ērast ata varrosin atė arkivol([17]).
Sikur djalli qe ai qė diktonte e shiitėt shkruanin. Ata nė kėto rite bėn vetėm atė qe ėshtė nė kundėrshtim tė plotė me parimet e fesė sė Muhammedit, alejhis selam. Prej devijimeve qė djalli ua diktoi shiitėve rafidah nė kėtė ditė ėshtė edhe vajtimi pėr Husejnin dhe sharja e sahabeve me poezi e vjersha. Pas ditės sė Ashures, respektivisht 40 ditė pas saj, ata organizojnė njė mini festė, ku shtrojnė dreka dhe ftojnė njeri tjetrin([18]).
Vajtimi pėr tė vdekurin nuk ėshtė parim islam. Muhammedi, alejhis selam ka thėnė:
įķÓ ćäĒ ćä įŲć ĒįĪĻęĻ ęŌŽ ĒįĢķęČ ęĻŚĒ ČĻŚęģ ĒįĢĒåįķÉ
Nuk ėshtė prej nesh ai qe godet veten ne fytyre, shqyen rrobat dhe vajton si te ishte jomusliman ([19]).
ĒįäĒĘĶÉ ÅŠĒ įć ŹŹČ ŽČį ćęŹåĒ ŹŽĒć ķęć ĒįŽķĒćÉ ęŚįķåĒ ÓŃČĒį ćä ŽŲŃĒä ęĻŃŚ ćä ĢŃČ
Vajtuesja nėse nuk pendohet para vdekjes, nė Ditėn e Gjykimit do tė ketė rroba prej katranit dhe kėmishė prej xherebit (sėmundje e cila e kap trupin dhe e lė me pasoja) ([20]).
Pėrkundrazi, ata me kėto veprime vetėm sa e dėmtojnė tė vdekurin. Muhammedi, alejhis selam ka thėnė:
ĒįćķŹ ķŚŠČ Żķ ŽČŃå ČćĒ äķĶ Śįķå
I vdekuri ndėshkohet shkaku i vajtimit qė bėhet pėr tė([21]).
Nuk mund tė kaloj tutje pa ua pėrkujtuar kėtyre, qė veprojnė keq e mendojnė se bėjnė mirė, se Allahu ka thėnė:
ĆóŻóćóä Ņõķųöäó įóåõ ÓõęĮõ Śóćóįöåö ŻóŃóĀåõ ĶóÓóäšĒ ŻóÅöäųó Ēįįųóåó ķõÖöįųõ ćóä ķóŌóĒĮ ęóķóåśĻöķ ćóä ķóŌóĒĮ ŻóįóĒ ŹóŠśåóČś äóŻśÓõßó Śóįóķśåöćś ĶóÓóŃóĒŹņ Åöäųó Ēįįųóåó Śóįöķćń Čöć
A atij qė vepra e vet e keqe i ėshtė hijeshuar dhe e sheh si tė mirė (a ėshtė i njėjtė me atė qė i largohet asaj)? Nė tė vėrtetė, All-llahu e largon nga e vėrteta atė qė do dhe Ai e udhėzon atė qė do, andaj ti (Muhammed) mos shkatėrro veten me dėshpėrim pėr ta, All-llahu e di shumė mirė atė qė bėjnė ata. ([22])
Žõįś åóįś äõäóČųöĘõßõćś ČöĒįśĆóĪśÓóŃöķäó ĆóŚśćóĒįšĒ (103) ĒįųóŠöķäó Öóįųó ÓóŚśķõåõćś Żöķ ĒįśĶóķóĒÉö ĒįĻųõäśķóĒ ęóåõćś ķóĶśÓóČõęäó Ćóäųóåõćś ķõĶśÓöäõęäó Õõ䜌šĒ
Thuaj: "A t'ju tregojmė pėr mė tė dėshpėruarit nė veprat e tyre? 104. Ata janė veprimi i tė cilėve u asgjėsua nė jetėn e kėsaj bote, e megjithatė ata mendojnė se janė kah bėjnė mirė. ([23])
4. Kerbelaja vend mė i mirė se sa Mekka ndėrsa varri i Husejnit mė i mirė se sa Qabeja. Ky ėshtė parim shiit te rafidat, dhe kėtu qėndron sekreti i kryerjes sė pelegrinazhit nė atė vend. Ky parim dhe kėto zakone bien ndesh drejtpėrdrejtė me fjalėt e Allahut dhe mėsimet e Muhammedit, alejhis selam. Qabeja, shtėpi e Allahut([24]), e para e ndėrtuar nė tokė, vend ku adhurohet sinqerisht Allahu, nuk ka mundėsi tė krahasohet me varrin e Husejnit ku Allahut i bėhet shok. Pastaj Mekkeja, me betim profetik, ishte vend mė i mirė nė tokė dhe mė i dashuri tek Allahu([25]), andaj nuk mund tė bėhen krahasime mes saj dhe Kerbelasė, njė vend qė identifikohet me mėkate vjetore ndaj Allahut tė Lartėsuar. Pėrveē qė janė paraparė shpėrblime tė mėdha pėr namaz nė Qabe([26]), ajo ėshtė e ndėrtuar nga Ibrahimi dhe Ismaili, alejhimas selam([27]), janė bėrė tė shenjta prej Allahut dhe profetėve([28]) si dhe janė prej xhamive tė rralla qė, me qellim adhurimi pėr tė fituar shpėrblime mė tė mėdha, lejohet vizita e tyre([29]), gjėra qė as pėr Kerbelanė por as pėr teqenė e Husejnit, njė objekt i trilluar nuk janė paraparė.
Tėrė atyre shpifjeve e tė pavėrtetave qė kanė lansuar pėrkitazi me vizitėn e atyre vendeve dhe objekteve tė improvizuara nga injoranca dhe mėria e tyre, iu pėrgjigjemi me njė fjale tė Allahut:
ęóįĒ ŹóŽõęįõęĒ įöćóĒ ŹóÕöŻõ ĆóįśÓöäóŹõßõćõ ĒįśßóŠöČó åóŠóĒ ĶóįĒįń ęóåóŠóĒ ĶóŃóĒćń įöŹóŻśŹóŃõęĒ Śóįóģ Ēįįųóåö ĒįśßóŠöČó Åöäųó ĒįųóŠöķäó ķ󯜏óŃõęäó Śóįóģ Ēįįųóåö ĒįśßóŠöČó įĒ ķõŻśįöĶõęäó
Mos i thuani asaj rrenės sė gjuhėve tuaja: "Kjo ėshtė hallall e kjo ėshtė haram" e tė shpifni ndaj All-llahut rrenėn. Vėrtet, ata qė shpifin rrenėn ndaj All-llahut, nuk kanė shpėtim. ([30])
Shpresa nuk shuhet kurrė
Edhe pse tėrė kėto fatkeqėsi i janė shkaktuar ummetit islam, edhe pse sulmohet nga ēdo anė, burimi i shpresės sikur gufon nė kėtė ditė. Allahu, duke ua pėrkujtuar muslimanėve fitoren e Musait([31]), alejhis selam mbi Faraonin e mallkuar, i cili pretendonte pėr vete se ėshtė zot([32]), dėshiron tė na bėjė me dije neve se, nėse kapemi pėr shkaqeve qė u kap edhe Musai, alejhis selam, Allahu do tė na bėjė tė ngadhėnjejmė. Ato shkaqe janė:
1) Bindja nė Allahun ngase kur izraelitėt panė ushtrinė e Faraonit pas tyre u dorėzuan por Musai, alejhis selam i forconte duke iu thėnė se fitorja e Allahut ishte me tė. Thotė Allahu:
" ŻóįóćųóĒ ŹóŃóĒĮóģ ĒįśĢó朌óĒäö ŽóĒįó ĆóÕśĶóĒČõ ćõęÓóģ ÅöäųóĒ įóćõĻśŃóßõęäó (61) ŽóĒįó ßóįųóĒ Åöäųó ćóŚöķó ŃóČųöķ ÓóķóåśĻöķäö (62) ŻóĆóęśĶóķśäóĒ Åöįóģ ćõęÓóģ Ćóäö ĒÖśŃöČś ČöŚóÕóĒßó ĒįśČóĶśŃó ŻóĒ䜯óįóŽó ŻóßóĒäó ßõįųõ ŻöŃśŽņ ßóĒįŲųóęśĻö ĒįśŚóŁöķćö (63)
Dhe kur u panė dy grupet, shokėt e Musait thanė: "Me siguri na zunė!" 62. Ai (Musai) tha: "Kurrsesi, me mua ėshtė Zoti im, Ai do tė mė udhėzojė". 63. Ndėrsa Ne Musait i thamė: "Me shkopin tėnd bjeri detit". Deti u nda dhe ēdo pjesė u bė si kodėr e madhe". ([33])
Zbatimi i urdhrave te Allahut, siē na ka mėsuar:
ĒįųóŠöķäó Åöäś ćóßųóäųóĒåõćś Żöķ ĒįśĆóŃśÖö ĆóŽóĒćõęĒ ĒįÕųóįĒÉó ęóĀŹóęõĒ ĒįŅųóßóĒÉó ęóĆóćóŃõęĒ ČöĒįśćóŚśŃõęŻö ęóäóåóęśĒ Śóäö ĒįśćõäśßóŃö ęóįöįųóåö ŚóĒŽöČóÉõ ĒįśĆõćõęŃö
(Ai ndihmon) Ata tė cilėt kur Ne u mundėsojmė vendosjen nė tokė, e falin namazin, japin zeqatin, urdhėrojnė pėr tė mirė dhe largojnė prej tė keqes. All-llahut i takon pėrfundimi i ēėshtjeve ([34]).
Pėrfundim
Besimtari, si rezyme e asaj qė thamė, pėrfiton nga kjo datė se agjėrimi i kėsaj dite dhe vlerėsimi i saj aspak nuk pėrkon me vrasjen e Husejnit por me ngadhėnjimin e Musait, alejhis selam, mbi Faraonin mizor. Ai po kėshtu nė kėtė ditė mbush zemrėn e tij me shprese se pas ēdo vėshtirėsie vjen lehtėsimi dhe, sa herė qė njeriu mbėshtetet, sinqerisht nė Allahun, Allahu e ndihmon atė. Thotė Allahu:
" ßóŹóČó Ēįįųóåõ įóĆóŪśįöČóäųó ĆóäóĒ ęóŃõÓõįöķ Åöäųó Ēįįųóåó Žóęöķųń ŚóŅöķŅń
All-llahu ka pėrcaktuar (shkruar nė Levhi Mahfudh): "Unė dhe tė dėrguarit e Mi patjetėr do tė ngadhėnjejmė!" All-llahu ėshtė i fortė, ngadhėnjyes". ([35])
"ÅöäųóĒ įóäóäśÕõŃõ ŃõÓõįóäóĒ ęóĒįųóŠöķäó ĀóćóäõęĒ Żöķ ĒįśĶóķóĒÉö ĒįĻųõäśķóĒ ęóķóęśćó ķóŽõęćõ ĒįśĆóŌśåóĒĻõ
Ne patjetėr do tė ndihmojmė tė dėrguarit tanė nė jetėn e kėsaj bote, edhe ata qė besuan, e edhe nė ditėn e prezentimit tė dėshmive". ([36])
" ßćś ćöäś ŻöĘóÉņ ŽóįöķįóÉņ ŪóįóČóŹś ŻöĘóÉš ßóĖöķŃóÉš ČöÅöŠśäö Ēįįųóåö ęóĒįįųóåõ ćóŚó ĒįÕųóĒČöŃöķäó
Sa e sa grupe tė vogla me dėshirėn e All-llahut kanė triumfuar ndaj grupeve tė mėdha"! All-llahu ėshtė me durimtarėt". ([37])
" ęóŽõįś ĢóĒĮó ĒįśĶóŽųõ ęóŅóåóŽó ĒįśČóĒŲöįõ Åöäųó ĒįśČóĒŲöįó ßóĒäó ŅóåõꎚĒ
Dhe thuaj: "Erdhi e vėrteta e u zhduk e kota". Vėrtet, e kota gjithnjė ka qenė e zhdukur". ([38])
18-1-2008, e xhuma
Vushtrri, Kosovė
--------------------------------------------------------------------------------
[1] et-Teube, 36.
[2] Albani kėtė hadith nė Sahihu ve daifu suneni Ebi Davud, 2429, e ka cilėsuar autentik.
[3] Buhariu dhe Muslimi.
[4] Transmeton Tirmidhiu ndėrsa Shejh Albani nė recensimin e Sunenit tė Ibni Maxhes, 1738, ka thėnė se ėshtė autentik.
[5] Ashura bejne'l ittibai ve'l ibtida', Dr. Muhammed Ahmed Sahlul, Darul itisam, Kajro, Egjipt, 2000, f.: 18-19.
[6] Tejjaratul fikril islamijj, Dr. Muhammed Ammareh, b. 2, Darush shuruk, Kajro, Egjipt, 1997, f. 207
[7] Min akaidish shiatil ithna asherijje, Ahmed Taleb, f. 10. (www.saaid.net)
[8] el-Maide, 3
[9] Transmeton Buhariu.
[10] Buhariu transmeton nga Enes bin Maliku r.a se Pejgamberi alejhis selam sė bashku me Ebu Bekrin, Omerin dhe Uthmanin u ngjitėn nė Uhud. U dridh (Uhudi) ndėrsa (Pejgamberi alejhis selam ) tha: Mbahu o Uhud se mbi ty janė Pejgamberi alejhis selam, Siddku dhe dy dėshmorėt (shehidėt)". Pejgamberi, alejhis selam u vėllazėrua me tė. Transmeton Buhariu dhe Muslimi nga Eu Seid el Hudriu se Pejgamberi alejhis selam ua mbajti njė ligjėratė njerėzve e tha: "Njė robi Allahu, subhanehu ve teala, ia mundėsoi tė zgjedhė ne mes dynjasė dhe asaj qe ėshtė tek Ai kėshtu qė zgjodhi atė qe ėshtė tek Allahu,subhanehu ve teala. Tha: Qau Ebu Bekri. U ēuditem se perse qau pėr njė njeri qe lajmėroi Pejgamberi alejhis selam se i ėshtė dhėnė (nė mundėsi) zgjedhja. (mė vonė kuptuam se) Ai rob ishte Muhammedi, alejhis selam. Ebu Bekri ishte mė i dituri ynė. Pejgamberi Alejhi selam tha: Prej njerėzve mė besnik me shoqėrinė dhe pasurinė e tij ndaj meje ėshtė Ebu Bekri. Po tė merrja mik-dost (Halil) ndokėnd tjetėr pėrveē Allahut, Subhanehu ve teala do ta merrja Ebu Bekrin por (kjo le tė mbetet) vėllazėri dhe dashuri islame. Le tė mos mbetet derė nė xhami pa u mbyllur pėrveē derės sė Ebu Bekrit".
[11] El-Bideul havlijjeh, Abdullah b. Abdul Aziz Ahmed et-Tuvejxherijj, b.1, Darul fedileh, Rijad, Saudi, f.: 106.
[12] Transmeton Buhariu
[13] Min akaidish shiatil ithna asherijje, Ahmed Taleb, f. 13
[14] Ibid, f. 14
[15] http://sirah.al-islam.com/display.asp?f=mga1710.htm
[16] Sherhul akidetit tahavijjeh, Kadi b. Alijj b. Alijj b. Muhammed b. Ebil Izz ed-Dimeshkijj, b. 2, Muesseseturr rrisaleh, Bejrut, Liban, 2001, pj. 2, f.: 704
[17]El-Bideul havlijjeh, Abdullah b. Abdul Aziz Ahmed et-Tuvejxherijj, f.: 109.
[18] Ibid, f.: 100-104, 110.
[19] Transmetim unanim.
[20] Muslimi
[21] Transmetojne Buhariu, Muslimi, Ahmedi dhe Tirmidhiu.
[22] Fatir, 8
[23] el-Kehf, 103-104
[24] Thotė Allahu: Shtėpia (xhamia) e parė e ndėrtuar pėr njerėz, ėshtė ajo nė Bekė (Mekke), e dobishme, udhėrrėfyese pėr mbarė njerėzimin". (Ali Imran, 96)
[25] Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thėnė: Pasha Allahun! Ti je vendi me i mire i Allahut, ti je vendi me i dashur i Allahut tek Allahu, dhe sikur te mos me nxjerrin banoret tu prej teje (me dhune) kurrė nuk do te lija". (Ahmedi dhe Tirmidhiu) Nė njė version tjetėr qėndron: Sa e bukur je dhe sa e dashur je tek Allahu. Sikur te mos me nxirrnin me dhune banoret tu nuk do te banoje askund tjetėr". (Tirmidhiu Shejh Albani thotė se ėshtė sahih)
[26] Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thėnė: Namazi ne xhaminė time ėshtė mė i mirė se sa njė mijė namaze nė xhamitė tjera, pėrveē Qabesė. Namazi nė Qabe ėshtė mė i mirė se namazi nė xhaminė time pėr 100 herė". (Ahmedi) (100*1000= 100.000)
[27] Allahu thotė: Edhe kur Ibrahimi dhe Ismaili, duke i ngritur themelet e shtėpisė (Qabes - luteshin): "Zoti ynė, pranoje prej nesh, se me tė vėrtetė Ti je qė dėgjon dhe di". (el-Bekare, 127)
[28] Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thėnė: Kėtė qytet e ka shenjtėruar Allahu ditėn ku krijoi qiejt dhe token. Ai, me shenjtėri te Allahut, mbetet i shenjte gjer ne kiamet...". (Muslimi) Ibni Abbasi transmeton se Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thėnė ditėn e ēlirimit tė Mekkes: Nuk ka migrim me prej Mekkes por ka xhihad dhe nijet. Nėse iu thėrret udhėheqėsi pėr lufte (jashtė Mekkes) pėrgjigjuni atij
Kėtė vend e ka bere tė shenjte Allahu ditėn kur krijoi qiejt dhe token. Ai ėshtė i shenjte (i ndaluar pėr ta pėrdhosur) me shenjtėri prej Allahut deri ne Ditėn e Kijametit dhe se lufta nuk i ėshtė lejuar askujt para meje dhe as mua, me pėrjashtim te njė pjese te vogėl te ditės. Ai ėshtė i shenjte me shenjtėri prej Allahut deri ne Ditėn e Kiametit; nuk prehen ferrat e tij, nuk trembet gjahu i tij, nuk merret sendi i gjetur pėrveē nėse e njeh atė dhe nuk pritet bari i tij. Ibni Abbasi e pyeti: Pėrveē idh'harit ([28]) ngase ai ėshtė pėr farkėtarėt dhe shtėpitė e tyre. Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam tha: Pra pėrveē idh'harit (ky lejohet tė prehet)". (Buhariu dhe Muslimi. Teksti ėshtė i Muslimit.)
[29] Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thėnė: Udhėtimi nuk merret pėrveē se pėr tek tri xhami: Qabe, xhamia e Pejgamberit, alejhi's salatu ve's selam dhe xhamia Aksa". (Buhariu)
[30] en-Nahl, 116
[31] Njėherit kjo edhe ėshtė arsyeja kryesore pse muslimanet agjėrojnė kėtė ditė. Ibni Abbasi rrėfen: Erdhi Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ne Medine dhe pa ēifutėt duke agjėruar Ditėn e Ashurės. C'ėshtė kjo?- pyeti? Thane: Kjo ėshtė dite e mbare, dite, ne te cilėn Allahu shpėtoi ēifutet nga armiku i tyre kėshtu qė e agjėroi kėtė ditė edhe Musai. "Unė kam mė shumė tė drejte nė Musain se sa ju"- tha Muhammedi, alejhi's salatu ve's selam kėshtu qė e agjėroi dhe urdhėroi tė agjėrohej". (Transmetojnė Buhariu, Muslimi dhe Ebu Davudi)
[32] Allahu e pėrshkruan kėtė e thotė: " E u tha: "Unė jam zoti juaj mė i lartė!". (en-Naziat, 24)
[33] esh-Shuara, 61-63
[34] el-Haxh, 41
[35] el-Muxhadele, 21
[36] Gafir, 51
[37] el-Bekare, 249
[38] el-Isra, 81