CKA PAS RAMAZANIT([1])
Falėnderimi i takon Allahut ndėrsa pėrshėndetjet qofshin mbi Muhammedin, alejhis selam, familjen, shokėt dhe tė gjithė pasuesit e tij!
Allahu Ekber, Zoti ėshtė mė i Madhi dhe vetėm pėr Tė janė lavdėrimet.
Allahu Ekber, derisa tė ketė zėra pėr tu ngritur pėr madhėrimin e Tij.
Allahu Ekber, qė tė hapen dyert e qiejve me mėshirėn e Tij nė kėtė mėngjes tė bekuar!
Allahu Ekber, derisa tė jemi ne nė kėtė botė edhe zbresin bekimet e Tij mbi ne!
Allahu Ekber, derisa tė vazhdojnė zemrat e besimtarėve tė bashkuara nė kėtė ditė tė bekuar!
Allahu Ekber, pėrderisa tė vazhdojnė tė bashkėpunojnė besimtarėt, tė mbahen premtimet dhe tė zbuten zemrat!
Allahu Ekber, pa u ndėrprerė, lavdėruar qoftė gjithmonė i Madhi Zot, u pėrmendtė Emri i Tij mėngjes e mbrėmje!
Dėshmoj se nuk ka zot tjetėr veē Allahut, tė vetėm e tė pashoq, e se Muhammedi ėshtė robi dhe i dėrguari i Tij.
O Zot i Madh, derdhi bekimet e Tua mbi Profetin Muhammed, familjen, shokėt dhe tė gjithė besnikėt e tij.
Tė nderuar bashkatdhetarė muslimanė!
I nderuar xhemat i Xhamisė sė Reinach-ut!
Es Selamu alejkum ve rahmetullahi ve berekatuhu!
Paqja, mėshira dhe begatitė e Allahut qofshin mbi ju!
Sot, nė kėtė dite festive pėr mbarė muslimanėt e tėrė rruzullit tokėsor, para sė gjithash e lusim Allahun qė agjėrimin, namazin, lutjet, sadakatė dhe tė gjitha veprat e mira qė i kemi bėrė tė na i ketė pranuar!
E lusim Allahun qė tė na mundėsojė pėrjetimin e shumė Ramazanave me besim, sinqeritet dhe gatishmėri pėr shfrytėzim maksimal nė kėnaqėsinė e Allahut.
Sot, pikėrisht sot, kur Allahu na dhuroi dy festa, kėtė tė Bajramit dhe festėn javore tė xhumasė, muslimanė tė nderuar, krahas gėzimit, lumturisė dhe haresė qė ndiejmė, duhet tė ndalemi pėr disa ēaste dhe tė mendojmė pėr Ramazanin qė na kaloi se a thua vallė Allahu e ka pranuar apo jo prej nesh!
Ju kujtohet se kur kemi folur pėr agjėrimin dhe esencėn e tij kemi themi se qėllimi i agjėrimit ėshtė pastrimi shpirtėror, siē thotė Allahu:
įóŚóįųóßõćś ŹóŹųóŽõęäó
... kėshtu qė tė bėheni tė devotshėm. ([2])
Xhemat i nderuar!
Muhammedi, alejhis selam kur foli pėr agjėrimin dha dy detaje shumė me rėndėsi pėr shpėrblimin qė lidhet pėr tė. Ai, alejhis selam, tha se:
ćä ÕĒć ŃćÖĒä ÅķćĒäĒ ęĒĶŹÓĒČĒ ŪŻŃ įå ćĒ ŹŽĻć ćä ŠäČå
Kush e agjėron Ramazanin me besim dhe vetllogari i falen mėkatet e mėparshme. ([3])
Por tha edhe:
ćä įć ķĻŚ Žęį ĒįŅęŃ ę ĒįŚćį Čå ę ĒįĢåį ŻįķÓ įįå ĶĒĢÉš Żķ Ćä ķĻŚ ŲŚĒćå ę ŌŃĒČå
Kush nuk i braktisė fjalėt e kėqija, veprimin sipas tyre dhe injorancėn, (nuk ka fituar asgjė nga agjėrimi), sepse Allahu nuk ka nevojė qė njeriu ti braktise ushqimin dhe pijet e tij. ([4])
ŃČ ÕĒĘć ĶŁå ćä ÕķĒćå ĒįĢęŚ ę ĒįŚŲŌ
Ndoshta ndonjė agjėrues nga agjėrimi i tij nuk do tė pėrfitojė mė shumė se sa uri dhe etje. ([5])
Muslimanė tė nderuar!
Kėshtu ėshtė shpėrblimi pėr agjėrim: ose falje dhe shpėtim ose uri dhe etje. Ti vėlla dhe ti motėr, ndaluni pėr disa ēaste dhe derisa imami ligjėron mendoni nė vete se cilit grup agjėruesish i takoni? Atyre qė fituan falje apo atyre qė agjėruan kot sė koti?
Edhe pse Allahu agjėrimin e bėri obligim, disa vėllezėr tanė, jo qė nuk pėrfillėn kėtė urdhėr por ata, si pėr inat, dolėn dhe haptazi i bėnin mėkat Allahut duke ngrenė e pirė gjatė ditės sė muajit Ramazan nėpėr vende publike. Unė personalisht kėtyre njerėzve nuk di me ēka tiu drejtohem mė mirė se sa me njė thėnie tė atij qė nuk flet nga hamendja, Muhammedit, alejhis selam:
ßį ĆćŹķ ćŚĒŻģ ÅįĒ ĒįćĢĒåŃķä
Tėrė ummeti im janė tė falur pėrveē atyre qė bėjnė mėkate haptazi. ([6])
Xhemat i nderuar!
Sa herė kemi pėrmend rėndėsinė e pastrimit tė zemrės. Kemi pėrmendur se Allahu ka thėnė:
ķóęśćó įóĒ ķóäŻóŚõ ćóĒįń ęóįóĒ Čóäõęäó (88) ÅöįųóĒ ćóäś ĆóŹóģ Ēįįųóåó ČöŽóįśČņ Óóįöķćņ
88. Ditėn kur nuk bėn dobi as malli, as fėmijėt. 89. (bėn dobi) Vetėm kush i paraqitet Zotit me zemėr tė shėndoshė. ([7])
Muhammedi, alejhis selam ka thėnė:
ĆįĒ ę Åä Żķ ĒįĢÓĻ ćÖŪÉ ÅŠĒ ÕįĶŹ ÕįĶ ĒįĢÓĻ ßįå ę ÅŠĒ ŻÓĻŹ ŻÓĻ ĒįĢÓĻ ßįå ĆįĒ ę åķ ĒįŽįČ
Vėni re! Nė trup ėshtė njė copė mishi, nėse ajo ėshtė e mirė i tėrė trupi ėshtė i mirė por nėse ajo ėshtė e prishur atėherė i tėrė trupi ėshtė i prishur, ajo ėshtė zemra. ([8])
Vėlla dhe motėr! Ju qė agjėruat pėr tėrė muajin e Ramazanit dhe kuptuat se pėr qėllim nga agjėrimi ėshtė pastrimi i zemrės, pastruat apo jo zemrat tuaja? Sot, nė kėtė sallė tė bukur e tė madhe, qė jemi tubuar ta falim kėtė namaz tė bajramit, a ka ndonjė njeri qė ju ndieni zili, mėri, urrejtje apo nuk i flisni fare dhe i keni shkėputur marrėdhėniet me tė? Nėse po atėherė mė thuani se ēfarė pastrimi paska bėrė Ramazani nė ju?
Nejse, unė ende dua qė zemrat tuaja tė pastrohen dhe ja po ua jap edhe njė bar, njė ilaē, qė sot pas faljes sė kėtij namazi ti pastroni zemrat. Nė librat e Historisė Islame pėrmenden tregime shumė tė bukura por njė prej tyre, i shėnuar nė kohėn e Muhammedit, alejhis selam, ėshtė vėrtetė mbresėlėnės. Derisa sahabet ishin duke ndejtur me Muhammedin, alejhis selam, ai iu tha: Tash do tė hyjė nė xhami njė njeri qė do tė jetė prej banorėve tė Xhennetit. Kur ja hyri njė njeri qė kishte marrė abdes dhe ende nga mjekra i pikonte ujė. Edhe tė nesėrmen dhe tė pasnesėrmen tha tė njėjtėn gjė dhe prapė, tri herė me radhė, hyri i njėjti njeri. Sahabet kur dėgjuan se ky njeri qenka prej banoreve tė Xhennetit deshėn tė dine se ēfarė bėn ky qė e siguroi Xhennetin. Abdullah b. Amr el-Asi vendosi ta zbuloi kėtė gjė. Ai i shkoi pas dhe i tha: O filan, unė kam patur njė zėnkė, kacafytje, mosmarrėveshje me babain tim dhe jam zotuar se tri ditė nuk do tė shkoj nė shtėpi, a do tė mė pranosh si mysafir pėr kėto tri ditė? Po, si jo, urdhėro!- iu pėrgjigj ky sahabi i ndritur. Gjatė kėtyre tri ditėve Abdullahu vėzhgonte gjendjen e tij por nuk pa diē tė jashtėzakonshme; namazin dhe agjėrimin e kishte normal, nuk ishte prej atyre qė agjėronin shumė por as qė faleshin vullnetarisht shumė. Atėherė ēka ėshtė ajo qė ia mundėsoi kėtij burri tė madh tė shkonte nė Xhennet- pyeste veten Abdullahu. Abdullahu kishte vėzhguar gjymtyrėt por jo edhe shpirtin, dhe kur mė nuk mundi tė durojė i tha: O filan, unė i kam shumė raportet e mira me babain tim, nuk jemi kacafytur dhe mes nesh nuk ka ndodhur asgjė e keqe. Unė dėgjova Muhammedin, alejhis selam duke thėnė kėshtu e kėshtu dhe desha ta zbuloj sekretin e kėsaj gjėje. Unė nuk pashė tek ti diē tė pazakonshme, mė thuaj se si arrite ta sigurosh Xhennetin duke qenė nė kėtė botė? Sahabiu u hutua pak dhe tha: Unė pėr Zotin nuk di pėr vete diē tė veēantė me pėrjashtim se kurrė nuk kam shkuar nė shtrat pėr tė fjetur e tė mos ketė qenė zemra ime e pastėr nga urrejtja, mėria, smira dhe zilia pėr ndonjė musliman. Abdullahu e kuptoi se ēiltėrsia dhe dėlirėsia shpirtėrore paska qenė ajo qė e paska shpėtuar kėtė njeri([9]).
Me kėtė nuk duam tė themi se nuk bėn tė falesh e tė agjėrosh, jo, assesi, njeriu patjetėr duhet tė falet, porse themi se njė njeri qė falet dhe agjėron e nuk e ka pastruar shpirtin, ai njeri nuk ka pėrfituar nga namazi dhe agjėrimi i tij asgjė. Pejgamberi, alejhis selam ishte pyetur pėr njė grua qė falej e agjėronte shumė por me gjuhen e saj shqetėsonte fqinjėt e saj. Ajo do tė shkoj nė ferr- u pėrgjigj Muhammedi, alejhis selam. Ndėrsa pėr njė grua tjetėr, e cila falte namazet obligative dhe nuk agjėronte mė shumė se sa Ramazanin, tha se ajo do tė shkoj nė Xhennet.
Vėlla! Motėr! Kemi thėnė se Ramazani ėshtė muaji i Kuranit, ėshtė muaji nė tė cilin filloi zbritja e Kuranit...Mė thuaj se si ishte raporti yt me Kuranin? Ndoshta dikush dėshiron tė mburret dhe tė thotė se unė e kam bėrė hatme disa herė. Tė them, o vėlla, oj motėr, pėr Zotin nuk ėshtė pėr qėllim leximi formal i Kuranit, por qėllim ėshtė pėrfitimi prej mėsimeve tė tij. Imam Ahmedit i kishin rrėfyer pėr njė nxėnės tė tij, i cili falej dhe lexonte tėrė Kuranin brenda njė nate. Imami deshi ta mėsonte se si nė tė vėrtetė duhet tė lexohet Kurani me meditim e studim kėshtu qė shkoi tek ai dhe i tha: Mė kanė informuar se ti bėn kėshtu e kėshtu...Tha: Po o Imam.
Mirė, shko sonte dhe vepro siē ke vepruar por kur tė lexosh Kuran bėhu sikur lexon nė prezencėn time e pastaj nesėr mė informo se si kalove natėn- sugjeroi Imam Ahmedi.
Erdhi tė nesėrmen nxėnėsi dhe i tregoi se nuk ka mundur tė lexojė mė shumė se dhjetė pjesė (xhuza) tė Kuranit.
Shko e sonte kėndo Kuran dhe parafytyroje veten sikur kėndon nė prani tė Muhammedit, alejhis selam- rekomandoi pėr tė dytėn herė Imami.
Shkoi por kur u kthye tė nesėrmen rrėfeu se kėsaj radhe mė pak kishte lexuar. Pėrveē pjesės sė fundit, xhuzit Amme nuk kishte mundur tė lexonte mė shumė.
Shko prapė sonte lexo Kuran por parafytyroje veten se kėsaj radhe je duke lexuar Kuran para Allahut tė Madhėruar- e porositi Imami. U ēudit studenti dhe shkoi. Kur u kthye tė nesėrmen erdhi i pėrlotur dhe nė tė vėreheshin shenjat e pagjumėsisė sė madhe.
Cfarė bėre mbrėmė o biri im?- e pyeti Imami.
Pasha Allahun, as kaptinėn el-Fatiha nuk kam mundur ta mbarojė-tha studenti.
Me thuaj tani pėr vete se si do ta llogarisėsh leximin tėnd?
Dėgjo edhe njė herė. Thotė Allahu:
ĆóŻóįĒ ķóŹóĻóČųóŃõęäó ĒįśŽõŃśĀäó ęóįóęś ßóĒäó ćöäś ŚöäśĻö ŪóķśŃö Ēįįųóåö įóęóĢóĻõęĒ Żöķåö ĒĪśŹöįĒŻĒš ßóĖöķŃĒš
A nuk e pėrfillin ata (me vėmendje) Kur'anin? Sikur tė ishte prej dikujt tjetėr, pėrveē prej All-llahut, do tė gjenin nė te shumė kundėrthėnie. ([10])
ĆóŻóįĒ ķóŹóĻóČųóŃõęäó ĒįśŽõŃśĀäó Ćóćś Śóįóģ ŽõįõęČņ Ć󎜯óĒįõåó
24. A nuk e studiojnė me vėmendje Kur'anin? Por jo, ata janė zemra qė kanė drynat e vet!. ([11])
Dhashtė Zoti e neve nuk kemi dryna nė zemrat tona!
Adhuroje Allahun pėrherė
Allahu, tė Cilit i pėrkuleshim gjatė Ramazanit dhe pėr tė Cilin agjėronim e jepnim sadaka ėshtė Zot i tė gjitha kohėve. Sikur qė duhet adhuruar nė Ramazan duhet adhuruar Atė dhe vetėm Atė edhe jashtė Ramazanit. Thotė Allahu:
ęóĒŚśČõĻś ŃóČųóßó ĶóŹųóģ ķóĆśŹöķóßó ĒįśķóŽöķäõ
99. Dhe adhuroje Zotin tėnd deri tė vijė ty e vėrteta (vdekja). ([12])
Nėse vėlla i nderuar ka kaluar koha e agjėrimit obligativ dije se koha e agjėrimit dhe veprave tjera fakultative ėshtė hapur prapė. Nė vijim me lejen e Allahut- do te pėrmendim disa nga mundėsitė e vazhdimit nė adhurime fakultative por mė pare dua ti pėrkujtoj dy gjėra me rėndėsi:
- Tek Allahu i Madhėruar veprat fakultative kanė njė rėndėsi tė veēantė. Ai, qoftė i pastėr nga tė metat, ka thėnė nė njė hadith kudsijj:
ęćĒ ķŅĒį ŚČĻķ ķŹŽŃČ Åįķ ČĒįäęĒŻį ĶŹģ ĆĶČå ” ŻÅŠĒ ĆĶČČŹå : ßäŹ ÓćŚå ĒįŠķ ķÓćŚ Čå ” ęČÕŃå ĒįŠķ ķČÕŃ Čå ” ęķĻå ĒįŹķ ķČŲŌ ČåĒ ” ęŃĢįå ĒįŹķ ķćŌķ ČåĒ ” ęÅä ÓĆįäķ įĆŚŲķäå ” ęįĘä ĒÓŹŚĒŠäķ įĆŚķŠäå
...dhe vazhdon robi Im tė afrohet tek Unė me vepra vullnetare derisa ta dua e kur ta dua Jam dėgjimi me tė cilin dėgjon, shikimi me tė cilin shikon, dora me tė cilėn godet, kėmba me tė cilėn ec; nėse me lyp do ti jap, nėse kėrkon mbrojtje do ta mbroj...([13]).
- Tek Allahu mė me vlerė ėshtė njė adhurim i paktė por qė kryhet pėrherė se sa njė adhurim i shumtė por qė kryhet nė njė periudhė tė veēantė e mė pas lihet pas dore. Me fjalė tė tjera, mė mirė ėshtė tė falesh pėr ēdo ditė nga dy rekate nafile se sa tė falėsh nė Ramazan pėr ēdo natė nga 100 rekate e mė pas, pas Ramazanit, tė mos falėsh asnjė. Thotė Muhammedi, alejhis selam:
ĆĶČ ĒįĆŚćĒį Åįģ Ēįįå ĆĻęćåĒ ę Åä Žį
Veprat mė tė mira tek Allahu janė ato qė janė nė vazhdimėsi e sipėr edhe nėse janė pak. ([14])
Nėse koha e agjėrimit obligativ ka pėrfunduar, koha e agjėrimit vullnetar vetėm sa ka filluar. Qysh tani mund tė fillosh me agjėrimin e gjashtė ditėve tė muajit Shevval, vlerėn e tė cilave e pėrshkruan ky hadith:
ćóäś ÕóĒćó ŃóćóÖóĒäó Ėõćųó ĆóŹśČóŚóåõ ÓöŹųšĒ ćöäś ŌóęųóĒįņ ßóĒäó ßóÕöķóĒćö ĒįĻųóåśŃö
Kush agjėron Ramazanin e pastaj e pėrcjell edhe me gjashtė ditė tjera nga muaji vijues, Shevvali, ai konsiderohet sikur tė ketė agjėruar tėrė vitin. ([15])
Si? Thotė Allahu:
ćóäś ĢóĒĮó ČöĒįśĶóÓóäóÉö Żóįóåõ ŚóŌśŃõ ĆóćśĖóĒįöåóĒ ęóćóäś ĢóĒĮó ČöĒįÓųóķųöĘóÉö ŻóįĒ ķõĢśŅóģ ÅöįųóĒ ćöĖśįóåóĒ ęóåõćś įĒ ķõŁśįóćõęäó
Kush vjen me njė (punė) tė mirė, ai (nė ditėn e gjykimit) shpėrblehet dhjetėfish, e kush vjen me (vepėr) tė keqe, ai ndėshkohet vetėm pėr tė. Atyre nuk u bėhet e padrejtė. ([16])
Pra pėr njė tė mirė njeriu shpėrblehet me dhjetė tė mira dhe kėshtu, Ramazani ka 30 (ditė) x 10 (njė ditė e Ramazanit vlerėsohet me dhjetė ditė)= 300 (ditė) + 6 (ditė tė Shevvalit) x 10 (sa ėshtė shpėrblimi pėr njė ditė)= 60 (ditė). 300+60= 360 (ditė sa ka viti hėnor).
Tė njėjtin tretman e ka edhe agjėrimi i tri ditėve tė ēdo muaji. Sikur ta merrnim shpėrblimin e Ramazanit si shpėrblim vetėm mujor dhe ti llogarisnim vlerat e agjėrimit tė tri ditėve prej ēdo muaji prapė do tė na dilte se agjėrojmė tėrė vitin. Agjėruam Ramazanin dhe mbaruam me njė muaj, pastaj nėse agjėrojmė 3 ditė prej ēdo muaji qė dita shpėrblehet me dhjetė tė tjera na del se ne agjėruam atė muaj nė tėrėsi, dhe si rezultat na bie se kemi agjėruar tėrė vitin. Ebu Hurejre rrėfen se:
ĆóęśÕóĒäöķ Īóįöķįöķ Õóįųóģ Ēįįųóåõ Śóįóķśåö ęóÓóįųóćó ČöĖóįóĒĖņ ÕöķóĒćö ĖóįóĒĖóÉö ĆóķųóĒćņ ćöäś ßõįųö ŌóåśŃņ ęóŃóßśŚóŹóķś ĒįÖųõĶóģ ęóĆóäś ĆõęŹöŃó ŽóČśįó Ćóäś ĆóäóĒćó
I dashuri im, Pejgamberi, alejhis selam, mė ka porositur me tri gjėra: agjėrimin e tri ditėve tė ēdo muaji, dy rekate tė namazit duha dhe faljen e vitrit para se tė flejė. ([17])
Opsion tjetėr pėr agjėrim janė edhe dita e hėnė dhe e enjte, pėr urtėsinė e tė cilave ka thėnė Muhammedi, alejhis selam:
ŹõŚśŃóÖõ ĒįśĆóŚśćóĒįõ ķóęśćó ĒįöĒĖśäóķśäö ęóĒįśĪóćöķÓö ŻóĆõĶöČųõ Ćóäś ķõŚśŃóÖó Śóćóįöķ ęóĆóäóĒ ÕóĒĘöćń
Veprat prezantohen para Allahut ditėve tė hėna dhe tė enjte kėshtu qė unė dua vepra ime tė prezantohet duke qenė unė agjėrueshėm. ([18])
Pastaj agjėrimi nė Arafat. Vlerėn e agjėrimit tė kėsaj dite e pėrshkruan ky hadith autentik, i shėnuar nga Imam Muslimi:
ÕöķóĒćõ ķóęśćö ŚóŃóŻóÉó ĆóĶśŹóÓöČõ Śóįóģ Ēįįųóåö Ćóäś ķõßóŻųöŃó ĒįÓųóäóÉó ĒįųóŹöķ ŽóČśįóåõ ęóĒįÓųóäóÉó ĒįųóŹöķ ČóŚśĻóåõ ęóÕöķóĒćõ ķóęśćö ŚóĒŌõęŃóĒĮó ĆóĶśŹóÓöČõ Śóįóģ Ēįįųóåö Ćóäś ķõßóŻųöŃó ĒįÓųóäóÉó ĒįųóŹöķ ŽóČśįóåõ
Agjėrimi i Ditės sė Arafatit kam shpresė tek Allahu se fal mėkatet e vitit tė mėparshėm dhe atij vijues ndėrsa pėr agjėrimin e Ditės sė Ashurasė shpresoj se fal mėkatet e vitit tė kaluar. ([19])
Nėse vėllezėr dhe motra kemi falur namazin e teravive pėr 30 ditė me radhė ta dimė se namazi fakultativ nuk ka marrė fund. Allahu dhe i dėrguari i Tij kur pėrshkruajnė robėrit e sinqertė i pėrshkruajnė si falės tė rregullt tė namaze vullnetare. Thotė Allahu:
ßĒäęĒ ŽįķįĒš ćä Ēįįķį ćĒ ķåĢŚęä
17. Ata qenė tė cilėt pak flinin natėn. ([20])
ŹóŹóĢóĒŻóģ? ĢõäõęČõåõćś Śóäö ?įśćóÖóĒĢöŚö ķóĻśŚõęäó ŃóČųóåõćś ĪóꜯĒš ęóŲóćóŚĒš ęóćöćųóĒ ŃóŅóŽśäóÜ?åõćś ķõäŻöŽõęäó
16. I heqin trupat e tyre prej dyshekėve, duke e lutur Zotin e tyre nga frika dhe nga shpresa dhe nga ajo qė Ne ua kemi dhėnė (pasuria) atyre, ata japin. ([21])
ęóĒįųóŠöķäó ķóČöķŹõęäó įöŃóČųöåöćś ÓõĢųóĻĒš ęóŽöķóĒćĒš
64. Dhe qė pėr hir tė Zotit tė tyre natėn e kalojnė duke i bėrė sexhde dhe duke qėndruar nė kėmbė (falen). ([22])
Muhammedi, alejhis selam ka thėnė:
Śóįóķśßõćś ČöŽöķóĒćö Ēįįųóķśįö ŻóÅöäųóåõ ĻóĆóČõ ĒįÕųóĒįöĶöķäó ŽóČśįóßõćś ęóÅöäųó ŽöķóĒćó Ēįįųóķśįö ŽõŃśČóÉń Åöįóģ Ēįįųóåö ęóćóäśåóĒÉń Śóäś ĒįśÅöĖśćö
Faleni rregullisht namazin e natės ngase falja e tij ishte traditė e tė sinqertėve para jush dhe se ai namaz tė afron tek Allahun dhe tė ndalon nga mėkati. ([23])
Pejgamberi, alejhis selam i kishte thėnė Abdullah b. Amrit:
ķĒ ŚČĻ Ēįįå įĒ Źßä ćĖį ŻįĒä ßĒä ķŽęć Ēįįķį ŻŹŃß ŽķĒć Ēįįķį
O Abdullah, mos u bė si filani qė falej gjatė natės e mė pas e la kėtė namaz. ([24])
Vėlla dije se nėse ti e lėshon namazin fakultativ, e sidomos gjatė natės, ti ke humbur njė gjė shumė tė madhe. Nėse do ta dish se ēka ėshtė ajo lexoje kėtė hadith. Muslimi transmeton se Muhammedi, alejhis selam ka thėnė:
Åä Żķ Ēįįķį įÓĒŚÉš įĒ ķęĒŻŽåĒ ŃĢį ćÓįć ķÓĆį Ēįįå ŹŚĒįģ ĪķŃĒ ćä ĆćŃ ĒįĻäķĒ ęĒįĀĪŃÉ ÅįĒ ĆŚŲĒå ÅķĒå ęŠįß ßį įķįÉ
Vėrtetė gjatė natės ėshtė njė kohė, qė nuk ndodhė tė bekohet njeriu pėr tė e ta lus Allahun pėr diē tė dunjasė apo ahiretit e tė mos ia jap Allahu atij atė, dhe kjo (kohė) ėshtė gjatė tėrė natės (pra nuk ėshtė e caktuar nė njė pjese tė veēantė).
A nuk do tė falesh e Allahu tė mėshirojė ty dhe familjen tende. Shih se si ėshtė lutur Muhammedi, alejhis selam pikėrisht pėr ty!
ŃĶć Ēįįå ŃĢįĒ ŽĒć ćä Ēįįķį ŻÕįģ ęĆķŽŁ ĒćŃĆŹå” ŻÅä ĆČŹ” äÖĶ Żķ ęĢååĒ ĒįćĒĮ. ŃĶć Ēįįå ĒćŃĆÉ ŽĒćŹ ćä Ēįįķį ŻÕįŹ” ęĆķŽŁŹ ŅęĢåĒ ŻÅä ĆČģ äÖĶŹ Żķ ęĢåå ĒįćĒĮ
Allahu e mėshiroftė njė burrė, i cili ngritėt tė falė namaz nate si dhe e zgjon edhe gruan e tij. Nėse refuzon e stėrpik me ujė nė fytyrė. Allahu e mėshiroftė njė grua, e cila ngritėt natėn dhe falet si dhe e zgjon burrin e saj tė falet. Nėse refuzon e spėrkat me ujė nė fytyrė. ([25])
Pastaj vėlla dhe motėr me keqardhje mė duhet tua transmetoj edhe kėto dy hadithe pėr ata qė jashtė Ramazanit nuk falin namaz fakultativ. Shikoni sė pari e pastaj vendosni se a do tė falni apo jo namaz vullnetar.
Transmeton Imam Muslimi se Pejgamberi, alejhis selam ka thėnė:
ķ󌜎öĻõ ĒįŌųóķśŲóĒäõ Śóįóģ ŽóĒŻöķóÉö ŃóĆśÓö ĆóĶóĻößõćś ĖóįóĒĖó ŚõŽóĻņ ÅöŠóĒ äóĒćó Čößõįųö ŚõŽśĻóÉņ ķóÖśŃöČõ Śóįóķśßó įóķśįšĒ ŲóęöķįšĒ ŻóÅöŠóĒ ĒÓśŹóķśŽóŁó ŻóŠóßóŃó Ēįįųóåó ĒäśĶóįųóŹś ŚõŽśĻóÉń ęóÅöŠóĒ ŹóęóÖųóĆó ĒäśĶóįųóŹś Śóäśåõ ŚõŽśĻóŹóĒäö ŻóÅöŠóĒ Õóįųóģ ĒäśĶóįųóŹś ĒįśŚõŽóĻõ ŻóĆóÕśČóĶó äóŌöķŲšĒ ŲóķųöČó ĒįäųóŻśÓö ęóÅöįųóĒ ĆóÕśČóĶó ĪóČöķĖó ĒįäųóŻśÓö ßóÓśįóĒäó
Shejtani, kur tė bie njeriu pėr tė fjetur, ia lidhė tek koka tri nyje dhe i thotė: Fli ngase para vete ke natė tė gjatė. Nėse ngritėt dhe e pėrmend Allahun, i zgjidhet njė nyje, nėse merr abdes i zgjidhen dy nyje ndėrsa nėse ngritėt e edhe falet i zgjidhen tė gjitha nyejt dhe e ndien veten tė freskėt e aktiv. Ndryshe, nėse nuk vepron kėshtu, ai do ta ndieje veten keq dhe pėrtac.
Muhammedi, alejhis selam ishte pyetur pėr njė njeri qė nuk fale namaz derisa tė ngritėt ta falė namazin e sabahut e kishte thėnė pėr tė:
ŠóĒßó ŃóĢõįń ČóĒįó ĒįŌųóķśŲóĒäõ Żöķ ĆõŠõäóķśåö
Ai ėshtė njeri, nė veshėt e tė cilit ka urinuar djalli. ([26])
Nėse vėlla je falur me pėrulje gjatė Ramazanit dije se Ai Allahu pėr tė Cilin faleshe me pėrkushtim gjatė Ramazanit Ai prej teje pikėrisht edhe jashtė Ramazanit e do atė namaz. Thotė Allahu:
ŽóĻś ĆóŻśįóĶó ĒįśćõÄśćöäõęäó * ĒįųóŠöķäó åõćś Żöķ ÕóįĒŹöåöćś ĪóĒŌöŚõęäó * ęóĒįųóŠöķäó åõćś Śóäö ĒįįųóŪśęö ćõŚśŃöÖõęäó
1. Eshtė e sigurt se kanė shpėtuar besimtarėt: 2. Ata tė cilėt janė tė pėrulur dhe tė kujdesshėm gjatė faljes sė namazit, 3. Ata tė cilėt i shmangen tė kotės (fjalė a punė),. ([27])
Ndryshe vėlla, mos mė keqkupto, por ti do tė jesh HAJN, madje HAJNI ME I KEQ. Thotė Muhammedi, alejhis selam:
ĆÓęĆ ĒįäĒÓ ÓŃŽÉ ĒįŠķ ķÓŃŽ ćä ÕįĒŹå ŽĒįęĒ : ķĒ ŃÓęį Ēįįå : ßķŻ ķÓŃŽ ćä ÕįĒŹå æ ŽĒį : įĒ ķŹć ŃßęŚåĒ ęįĒ ÓĢęĻåĒ
Hajni mė i keq prej njerėzve ėshtė ai qė vjedh nė namazin e tij. Si mund tė vjedh njeriu nė namaz?- pyetėn disa. Tha: Nuk kryen siē duhet rukunė dhe sexhden e namazit . ([28])
Nėse ke prezantuar nė xhami pėr faljen e namzeve me xhemat dije se ai obligim mbetet aktual pėrherė. Allahu thotė:
ĶóĒŻöŁõęĒ Śóįóģ ĒįÕųóįóęóĒŹö ęóĒįÕųóįĒÉö ĒįśęõÓśŲóģ ęóŽõęćõęĒ įöįųóåö ŽóĒäöŹöķäó
238. Vazhdoni rregullisht namazet (faljet), e edhe atė namazin e mesėm, dhe ndaj All-llahut tė jeni respektues (nė namaze). ([29])
Muhammedi, alejhis selam ka thėnė:
ĆįĒ ĆĻįßć Śįģ ćĒ ķćĶę Ēįįå Čå ĒįĪŲĒķĒ ęķŃŻŚ ĒįĻŃĢĒŹæ ŽĒįęĒ: Čįģ ķĒ ŃÓęį Ēįįå” ŽĒį: ÅÓČĒŪ ĒįęÖęĮ Śįģ ĒįćßĒŃå” ęßĖŃÉ ĒįĪŲģ Åįģ ĒįćÓĒĢĻ” ęĒ䏣ĒŃ ĒįÕįĒÉ ČŚĻ ĒįÕįĒÉ” ŻŠįßć ĒįŃČĒŲ” ŻŠįßć ĒįŃČĒŲ!
A tiu rrėfej pėr diē qė Allahu me tė shlyen mėkatet dhe ngrit gradat? Po, gjithsesi, o i dėrguari i Allahut- thanė sahabet. Marrja e abdesit me pėrpikėri nė mot tė lig, hapat e shumtė deri nė xhami dhe pritja e namazit pas namazit. Kjo ėshtė lidhja e fortė, kjo ėshtė lidhja e fortė!- tha Muhammedi, alejhis selam. ([30])
ćä ŪĻĒ Åįģ ĒįćÓĢĻ Ćę ŃĒĶ ĆŚĻ Ēįįå įå äŅįĒš Żķ ĒįĢäÉ ßįćĒ ŪĻĒ Ćę ŃĒĶ
Kush shkon nė xhami apo kthehet prej saj Allahu ia pėrgatit njė gosti nė Xhennet sa herė qė tė shkojė apo kthehet. ([31])
ĆŃĆķŹć įę Ćä äåŃĒš Śįģ ČĒČ ĆĶĻßć ķŪŹÓį Żķå ßį ķęć ĪćÓ ćŃĒŹ” ĆķČŽģ ćä ĻŃäå ŌķĮæ ŽĒįęĒ: įĒ ķĒ ŃÓęį Ēįįå! ŽĒį: ŻŠįßć ćĖį ĒįÕįęĒŹ ĒįĪćÓ ķćĶę Ēįįå Čåä ĒįĪŲĒķĒ
Sikur ndokush prej jush tė kishte njė lum pranė dere qė do tė pastrohej nė tė pesė herė nė ditė a do tia linte kjo ndonjė papastėrti nė trup? Jo- u pėrgjigjėn. Ky ėshtė shembulli i pesė namazeve, Allahu fshin me to kėshtu mėkatet- tha Muhammedi, alejhis selam. ([32])
Nėse ke dhėnė Zekatin nė Ramazan dije se dhėnia e tij bėhet edhe jashtė Ramazanit ndryshe urdhri pėr luftimin e atyre qė nuk e japin zekatin mbetet valid dhe nė fuqi pėrherė. Po, Muhammedi, alejhis selam ka urdhėruar qė tė luftohen ata qė nuk e japin zekatin.
Nėse kemi qenė prej atyre qė e kemi lexuar Kuranin atėherė duhet ta dimė se obligimi pėr leximin, pasimin dhe veprimin sipas tij nuk ka rėnė, ai ėshtė valid deri nė amshim. Thotė Allahu:
Åöäųó åóŠóĒ ĒįśŽõŃśĀäó ķóåśĻöķ įöįųóŹöķ åöķó ĆóŽśęóćõ
Eshtė e vėrtetė se ky Kur'an udhėzon pėr atė rrugė qė ėshtė mė se e vėrteta.... ([33])
Muhammedi, alejhis selam ka thėnė pėr vlerėn e Kuranit:
ĒŽŃĮęĒ ĒįŽŃĀä ŻÅäå ķĆŹķ ķęć ĒįŽķĒćÉ ŌŻķŚĒš įĆÕĶĒČå
Lexojeni Kuranin ngase ai, nė Ditėn e Kijametit, do tė ndėrmjetėsojė pėr lexuesit e tij. ([34])
ćä ŽŃĆ ĶŃŻĒš ćä ߏĒČ Ēįįå Żįå Čå ĶÓäÉ” ęĒįĶÓäÉ ČŚŌŃ ĆćĖĒįåĒ” ĆćĒ Åäķ įĒ ĆŽęį (Ćįć) ĶŃŻ” ęįßä ĆįŻ ĶŃŻ” ęįĒć ĶŃŻ” ęćķć ĶŃŻ
Kush e lexon njė shkronjė prej librit tė Allahut do ta ketė pėr tė njė tė mirė, e njė e mirė nė fe shpėrblehet dhjetėfish. Unė nuk po them Elif Lam Mim njė shkronjė por Elif njė shkronjė, Lam njė shkronje dhe Mim njė shkronjė. ([35])
Megjithatė, sikur Allahu ia bėri me dije Muhammedit, alejhis selam se pasuesit e tij nuk do ta pasojnė Kuranin sa duhet dhe e pėrshkroi nė Kuran ankesėn e tij:
ęóŽóĒįó ĒįŃųóÓõęįõ ķóĒ ŃóČųö Åöäųó Žóęśćöķ ĒŹųóĪóŠõęĒ åóŠóĒ ĒįśŽõŃśĀäó ćóåśĢõęŃšĒ
E i dėrguari tha: "O Zot im, vėrtet populli im e konsideroi kėtė Kur'an si (diē) tė hedhur!. ([36])
Xhematlinjė tė nderuar!
Sa shpesh ua shihnim nė duar njerėzve tespihėt duke madhėruar Allahun. Sa shpesh shihje njerėzit tek lėviznin buzėt nė ndonjė qoshe tė xhamisė duke numėruar tespihėt. Vėrtet ishte atmosfere e kėndshme, atmosfere islame. Pėrse tė mos mbretėrojė edhe jashtė Ramazanit njė gjė e tillė? Pėrse tė mos e pėrkujtojmė Allahun edhe jashtė kėtij muaji? A nuk mjafton kjo premise kuranore pėr ata qė pėrkujtojnė Allahun:
ŻóĒŠśßõŃõęäöķ ĆóŠśßõŃśßõćś
152. Pra ju mė kujtoni Mua (me adhurime), Unė ju kujtoj juve (me shprėblim).... ([37])
Nėse gjatė Ramazanit ke pėrkujtuar Allahun atėherė dije se nėse ti pas kėtij muaji e braktisė kėtė gjė atėherė ti je i vdekur. Thotė Muhammedi, alejhis selam:
ćĖį ĒįŠķ ķŠßŃ ŃČå” ęĒįŠķ įĒ ķŠßŃ ŃČå ßćĖį ĒįĶķ ęĒįćķŹ
Shembulli i atij qė e pėrkujton Allahun dhe atij qė nuk e pėrkujton ėshtė sikurse shembulli i tė gjallit dhe tė vdekurit. ([38])
Nėse ka pėrfunduar koha e S. Fitrit, dera pėr dhėnie nė rrugėn e Allahut ėshtė hapur prapė. Mos ke frike varfėrinė. Ajo ėshtė cytje e djallit. Thotė Allahu:
ĒįŌųóķśŲóĒäõ ķóŚöĻõßõćõ ĒįśŻóŽśŃó ęóķóĆśćõŃõßõćś ČöĒįśŻóĶśŌóĒĮö ęóĒįįųóåõ ķóŚöĻõßõćś ćóŪśŻöŃóÉš ćöäśåõ ęóŻóÖśįšĒ ęóĒįįųóåõ ęóĒÓöŚń Śóįöķćń
268. Djalli ju frikėson nga varfėria dhe ju urdhėron pėr tė kėqija, e All-llahu ju garanton falje (mėkatesh) e begati; All-llahu ėshtė dhurues i madh, i dijshėm. ([39])
Njė njeri i pasur njė dite pa ca tė varfėr dhe nė xhep kishte para tė shumta por kėrkonte me dorė ato tė imtat. Njė dijetar e pa dhe tha se ai aq sa kėrkon tė jap sadaka nė xhepin e tij aq e ka vlerėn tek Allahu. E vėrtetė ngase Allahu thotė:
įóäś ŹóäóĒįõęĒ ĒįśČöŃųó ĶóŹųóģ Źõ䜯öŽõęĒ ćöćųóĒ ŹõĶöČųõęäó
92. Kurrė nuk do ta arrini sinqeritetin e plotė me besim (as kėnaqėsinė e lumtur nė xhennet) derisa tė mos e jepni mė tė dhembshmen (mė tė dashurėn) e pasurisė suaj. ([40])
Vėlla dhe motėr! Para se tė mendoni pėr lėmoshėn jashtė Ramazanit lexojeni kėtė hadith:
ćĒ ćäßć ćä ĆĶĻ ÅįĒ ęÓķßįćå ŃČå ķęć ĒįŽķĒćÉ” įķÓ Čķäå ęČķäå ŹŃĢćĒä” ŻķäŁŃ ĒįŚČĻ Ćķćä ćäå ŻįĒ ķŃģ ÅįĒ ćĒ ŽĻć ęķäŁŃ ĒįŚČĻ ĆŌĆć ćäå ŻįĒ ķŃģ ÅįĒ ćĒ ŽĻć ęķäŁŃ Čķä ķĻķå ŻįĒ ķŃģ ÅįĒ ĒįäĒŃ ŹįŽĒĮ ęĢåå” ŻĒŹŽęĒ ĒįäĒŃ ęįę ČŌŽ ŹćŃÉ
Nuk ka njeri qė Allahu nuk do ti flas pa ndėrmjetėsues nė Ditėn e Kijametit. Shikon njeriu nė anėn e djathtė e nuk sheh pėrveē asaj qė ka bėrė. Shikon nė anėn e majtė e nuk sheh gjė tjetėr pėrveē asaj qė ka bėrė. Shikon para vetes e nuk sheh tjetėr pėrveē zjarrit andaj tia keni frikėn Allahut qoftė edhe me njė gjysmė hurmeje. ([41])
Kush pėrfitoi prej Ramazanit
Thotė Muhammedi, alejhis selam:
ćä ÕĒć ŃćÖĒä ÅķćĒäĒš ęĒĶŹÓĒČĒš ŪŻŃ įå ćĒ ŹŽĻć ćä ŠäČå
Kush e agjėron Ramazanin me besim dhe vetllogari i falen mėkatet e mėparshme. ([42])
ćä ŽĒć ŃćÖĒä ÅķćĒäĒš ęĒĶŹÓĒČĒš ŪŻŃ įå ćĒ ŹŽĻć ćä ŠäČå
Kush falet nė Ramazan me besim dhe sinqeritet-vetlloga ri, atij i falen mėkatet e mėhershme. ([43])
ćä ŽĒć įķįÉ ĒįŽĻŃ ÅķćĒäĒš ęĒĶŹÓĒČĒš ŪŻŃ įå ćĒ ŹŽĻć ćä ŠäČå
Kush falet Natėn e Kadrit me besim dhe sinqeritet-vetlloga ri, atij i falen mėkatet e mėhershme. ([44])
Nė kėto tri hadithe u pėrmendėn tri gjėra qė falin mėkatet e mėparshme: Agjėrimi, teravitė dhe falja nė Natėn e Kadrit. Mė trego se si ėshtė puna jote. Pėrfitove apo jo? Nuk dua tė tė rėndoj shumė ngase qysh nė fillim tė fola pėr kėtė por dua tė tė pyes se a e di se si ėshtė shpėtimi. Nėse jo atėherė lexo dhe mėso!
Thotė Allahu:
Żóćóäś ŅõĶśŅöĶó Śóäö ĒįäųóĒŃö ęóĆõĻśĪöįó ĒįśĢóäųóÉó ŻóŽóĻś ŻóĒŅó
...e kush shmanget zjarrit e futet nė xhennet, ai ka arritur shpėtim.... ([45])
Ndryshe do te jesh prej atyre qė Muhammedi, alejhis selam u lut qė mėkatet tua tė mos falen. Hadithi pėr thėnien e Amin! nė tri shkallet e minberit ėshtė i njohur pėr ju. Nėse jo ja teksti:
ęóŃóŪöćó Ćó䜯õ ŃóĢõįņ ĻóĪóįó Śóįóķśåö ŃóćóÖóĒäõ Ėõćųó ĒäśÓóįóĪó ŽóČśįó Ćóäś ķõŪśŻóŃó įóåõ
I poshtėruar qoftė ai qė hyn Ramazan dhe del (vjen edhe shkon) ndėrsa kėtij nuk i falen mėkatet . ([46])
Pendimi pėr lėshimet nė adhurime dhe mos mashtrimi me atė qė kemi bėrė
Ndoshta tė shkon ndėrmend se nuk kam bėrė mėkate, unė kam agjėruar, kam falur namaz, kam dhėnė sadaka dhe nuk di pėrse tė pendohem?
Vėlla dhe motėr! Istigfar nuk duhet tė bėj vetėm ai qė ka bėrė mėkat, duhet tė bej edhe ai qė nuk ka bėrė mėkat dhe atė pėr dy shkaqe kryesore:
1. Moralisht, nėse ndalemi dhe shikojmė gjendjen e disa vepėrmirėve nė krye me Muhammed Mustafanė, alejhis selam, do tė bindemi pėr faktin se edhe ne, po them nė shumės, qė nuk kemi bėrė mėkate, kemi nevoje pėr kėrkim falje tė mėkateve.
Nga Egarr el-Muzennij r.a. transmetohet se Muhammedi, alejhis selam ka thėnė: Vėrtet mė vie nė zemrėn time mendimi dhe dėshira ashtu qė ēdo ditė nga njėqind herė i lutem All-llahut pėr falje. ([47])
ķĒ ĆķåĒ ĒįäĒÓ! ŹęČęĒ Åįģ Ēįįå ęĒÓŹŪŻŃęå” ŻÅäķ ĆÓŹŪŻŃ Ēįįå ęĆŹęČ Åįķå Żķ Ēįķęć ćĒĘÉ ćŃÉ
O ju njerėz, pendohuni tek Allahu dhe kėrkoni falje ngase unė kėrkoj falje dhe pendohem deri 100 herė gjatė ditės. ([48])
A mund tė thuash se je mė i mirė se sa Muhammedi, alejhis selam. Jo, e di se do tė thuash jo, por ndalu para se tė pėrgjigjesh e lexoje edhe kėtė hadith e pastaj me plot zemrėn pėrgjigju: JO. Thotė Muhammedi, alejhis selam:
įĒ ķĻĪį ĆĶĻ ćäßć Śćįå ĒįĢäÉ” ęįĒ ķĢķŃ ćä ĒįäĒŃ” ęįĒ ĆäĒ ÅįĒ ČŃĶćÉ Ēįįåž
Askėnd prej jush vepra e vet nuk do ta fus nė Xhennet dhe nuk do ta shpėtojė nga zjarri, madje as mua pėrveē me mėshirėn e Allahut. ([49])
Kur Muhammedit, alejhis selam i preferuan qė tė pushonte nga pak e tė mos falej shumė ngase Allahu ia ka falur tė gjitha mėkatet, dhe Xhennetin e ka tė sigurt, ai, alejhis selam, me modestinė dhe mirėnjohjen mė tė madhe tha:
ĆŻįĒ Ćßęä ŚČĻĒ ŌßęŃĒšæ
A tė mos jam rob falėnderues. ([50])
Si tė mos e thotė kėtė Muhammedi, alejhis selam kur Allahu mė parė e kishte mėsuar:
ęóįĒ Źóćśäõäś ŹóÓśŹóßśĖöŃõ
Dhe mos u mburr me atė qė jep e tė duket shumė!. ([51])
Pra mos thuaj se e dhashė kėtė apo atė, bėra kėtė apo atė, e bėra diē tė madhe. Qė tė mos mashtrohesh fare me atė qė ke bėrė, vėlla dhe motėr, dėgjojeni kėtė fjalė tė njė burri tė madh, Ebu Bekrit, imani i tė cilit peshonte mė shumė se sa besimi i tė gjithė njerėzimit. Ai kishte thėnė: Sikur njė kėmbė ta kisha brenda Xhennetit e tjetrėn jashtė saj nuk do tė isha i sigurt se do tė hyj nė tė.
A mund tė thuash se je mė i mirė se sa Ebu Bekri? A pretendon se ke bėrė ibadet mė shumė se sa Ebu Bekri? Nėse ke dėshirė tė dish pėr tė unė do tė shkėpus nga thesari i veprave dhe adhurimeve tė tij vetėm njė insert e ti mė pas krahasoje veten me tė. Muslimi transmeton nga Ebu Hurejre se Pejgamberi, alejhis selam njė (ditė) tha:
Kush prej jush u zgjua sot agjerueshėm?
Tha Ebu Bekri: Unė.
Tha: Kush prej jush pėrcolli sot ndonjė xhenaze?
Tha Ebu Bekri: Unė.
Tha: Kush ushqeu sot ndonjė tė varfėr?
Tha Ebu Bekri: Unė.
Tha: Kush vizitoi sot ndonjė tė sėmurė?
Tha Ebu Bekri: Unė.
Tha Pejgamberi, alejhis selam: Nuk bashkohen (nė dikė kėto cilėsi) e tė mos hyjė nė xhennet".
A thua vallė mund tia kalosh Ebu Bekrit? Unė nuk po tė pyes se kur ti bashkove kėto cilėsi brenda njė dite por po tė pyes se kur njė here gjatė jetės sate brenda njė jave ke bashkuar cilėsi tė tilla?
Pėr tia vėnė pikėn kėsaj ēėshtjeje dėgjoje kėtė hadith tė rangut hasen:
įę Ćä ŃĢįĒš ķĢŃ Śįģ ęĢåå ćä ķęć ęįĻ Åįģ ķęć ķćęŹ åŃćĒš Żķ ćŃÖĒŹ Ēįįå ŹŚĒįģ įĶŽŃå ķęć ĒįŽķĒćÉ
Sikur njė njeri qysh nga dita kur ka lindur e derisa tė vdes tė vrapoje me fytyrėn e vet pėr ta arritur kėnaqėsinė e Allahut, nesėr nė Ditėn e Kijametit prapė do ta llogarisė kėtė tė paktė.
2. Si tė mos kėrkosh falje kur edhe pejgamberėt e Allahut, krijesat mė tė zgjedhura kėrkuan falje pėr mėkatet e tyre. Ademi, alejhis selam thoshte:
ŃóČųóäóĒ ŁóįóćśäóĒ Ćó䜯õÓóäóĒ ęóÅöäś įóćś ŹóŪśŻöŃś įóäóĒ ęóŹóŃśĶóćśäóĒ įóäóßõęäóäųó ćöäó ĒįśĪóĒÓöŃöķäó
Zoti ynė, ne i bėmė tė padrejtė(i dėmtuam) vetvetes sonė, nė qoftė se nuk na falė dhe nuk na mėshiron, ne me siguri do tė jemi prej tė shkatėrruarve!. ([52])
Nuhu, alejhis selam ka thėnė:
ęóÅöįųóĒ ŹóŪśŻöŃś įöķ ęóŹóŃśĶóćśäöķ Ćóßõäś ćöäó ĒįśĪóĒÓöŃöķäó
...e nė qoftė se nuk mė fal mua dhe nuk mė mėshiron Ti, do tė jem i humbur!. ([53])
Ibrahimi, alejhis selam tha:
ęóĒįųóŠöķ ĆóŲśćóŚõ Ćóäś ķóŪśŻöŃó įöķ ĪóŲöķĘóŹöķ ķóęśćó ĒįĻųöķäö
Ai tek i cili kam shpresė se do t'i m'i falė mėkatet e mia nė ditėn e gjykimit. ([54])
Musai, alejhis selam u lut:
ŃóČųö Åöäųöķ Łóįó朏õ äóŻśÓöķ ŻóĒŪśŻöŃś įöķ
Ai tha: "Zoti im, unė e ngarkova veten e Ti mė fal mua!. ([55])
Junusi, alejhis selam kėrkoi falje duke thėnė:
įĒ Åöįóåó ÅöįųóĒ Ćó䜏ó ÓõČśĶóĒäóßó Åöäųöķ ßõ䜏õ ćöäó ĒįŁųóĒįöćöķäó
Nuk ka Zot pos Teje. Ti je i pastėr, nuk ke tė meta. Unė i bėra padrejtė vetes!. ([56])
Allahu pranon prej tė sinqertėve
Dije se pranimi i njė vepre ėshtė punė e madhe. Mendo, kaluan agjėrimi, teravitė, zekati, sadakaja, hatmeja, duaja, dhikri, iftarat pėr agjėrues, umreja, dhe tash ka mbetur pyetja: A mė janė pranuar veprat e mia? Thotė Allahu:
ÅöäųóćóĒ ķóŹóŽóČųóįõ Ēįįųóåõ ćöäó ĒįśćõŹųóŽöķäó
All-llahu pranon vetėm prej tė sinqertėve. ([57])
A je apo nuk je prej tyre? Kėta njerėz Allahu i ka pėrshkruar si:
ķÄŹęä ćĒ ĀŹęĒ ęŽįęČåć ęĢįÉ Ćäåć Åįģ ŃČåć ŃĒĢŚęä
Dhe, ata tė cilėt japin (sadaka-zeqatė ) nga ajo qė u ėshtė dhėnė, pse dinė se do tė kthehen te Zoti i tyre, andaj zemrat e tyre i kanė tė frikėsuara. ([58])
Aliu, Allahu qoftė i kėnaqur, nė natėn e fundit tė Ramazanit thėrriste:
ķĒįķŹ ŌŚŃķ ćä åŠĒ ĒįćŽČęį ćäųóĒ Żäåäķå ęćä åŠĒ ĒįćĶŃęć ŻäŚŅķå ” ĆķåĒ ĒįćŽČęį åäķĘĒš įß ” ĆķåĒ ĒįćŃĻęĻ ĢČŃ Ēįįå ćÕķČŹß
Ah sikur ta dija se kush ėshtė ai vepėrpranues e ta uronim dhe kush ėshtė ai qe i ėshtė mohuar vepra e ta ngushėllonim. O ti, qė vepra tė ėshtė pranuar, urime, urime! O ti vepra qė tė ėshtė refuzuar, Allahu ta lehtėsoftė fatkeqėsinė tėnde dhe ta ktheftė atė qė tė ka humbur (nė kėtė rast pranimin e veprės).
Nėse do ta dish se a tė ėshtė pranuar vepra apo jo atėherė shiko gjendjen tėnde. Nėse je ende nė adhurime e qetėsi shpirtėrore, adhurimi yt ėshtė pranuar ndryshe, nėse ke rėnė nė mėkate atėherė ty nuk tė ėshtė pranuar.
Njeri prej selefit duke folur pėr tė parėt kishte thėnė:
ßĒäęĒ įŽČęį ĒįŚćį ĆŌĻ ćäåć ĒåŹćĒćĒš ČĒįŚćį ŠĒŹå” Ćįć ŹÓćŚęĒ Žęį Ēįįå ŚŅ ęĢį: ÅöäųóćóĒ ķóŹóŽóČųóįõ Ēįįųóåõ ćöäó ĒįśćõŹųóŽöķäó
Tė parėt mė shumė interesoheshin pėr pranimin e veprės se sa pėr vet veprėn. A nuk keni dėgjuar tė ketė thėnė Allahu:
ÅöäųóćóĒ ķóŹóŽóČųóįõ Ēįįųóåõ ćöäó ĒįśćõŹųóŽöķäó
All-llahu pranon vetėm prej tė sinqertėve. ([59])
Fudale b. Abidi ka thėnė:
įĆä Ćßęä ĆŚįć Ćä Ēįįå ŽĻ ŹŽČį ćäķ ćĖŽĒį ĶČÉņ ćä ĪŃĻį” ĆĶČ Åįķųó ćä ĒįĻäķĒ ęćĒ ŻķåĒŗ įĆä Ēįįå ķŽęį: ÅöäųóćóĒ ķóŹóŽóČųóįõ Ēįįųóåõ ćöäó ĒįśćõŹųóŽöķäó
Sikur ta dija se Allahu ka pranuar prej meje qoftė ehde ndonjė vepėr sa grimca e atomit do tė kishte qenė pėr mua kjo mė e dashur se sa tėrė dynjaja dhe ēka ka nėt tė ngase Allahu thotė:
ÅöäųóćóĒ ķóŹóŽóČųóįõ Ēįįųóåõ ćöäó ĒįśćõŹųóŽöķäó
All-llahu pranon vetėm prej tė sinqertėve. ([60])
Abdul Aziz b. Revadi rrėfen:
ĆĻŃߏåć ķĢŹåĻęä Żķ ĒįŚćį ĒįÕĒįĶ” ŻÅŠĒ ŻŚįęå ꎌ Śįķåć Ēįåć ĆķŽČį ćäåć Ćć įĒæ!
I kam arritur tė parėt duke dhėnė mund pėr vepra tė mira e pastaj, kur bėnin ndonjė vepėr, brengoseshin se a ėshtė pranuar apo jo ajo vepėr.
Pėrkujtoje Hasan el Basriun, i cili iu tha tė rinjve Ditėn e Bajramit kur i pa duke qeshur: Cfarė keni qė qeshni? Nėse Allahu ua ka pranuar veprat a kėshtu e falėnderoni ndėrsa nėse Allahu nuk ua ka pranuar veprat a kėshtu ia keni friken Allahut?
Falėndero Allahun qė tė bėri prej atyre qė agjėruan
Sa njeriu u privua nga agjėrimi ndėrsa agjėrimi ėshtė prej veprave qė kanė shpėrblim pa llogari. A nuk ka thėnė Allahu nė hadithin kudsijj se:
ĒįÕųóęśćõ įöķ ęóĆóäóĒ ĆóĢśŅöķ Čöåö
Agjėrimi bėhet pėr Mua dhe vetėm Unė shpėrblej pėr tė. ([61])
Vėlla dhe motėr! Pėrkujtoni ata qė agjėruan me ne vitin e kaluar e kėtė Ramazan nuk ishin, pėrkujtoni ata qė iu tronditi lajmi pėr vdekjen e tyre gjatė kėtij Ramazani, pėrkujtoni se edhe nė mesin tonė, qė sot jemi tubuar pėr ta kurorėzuar Ramazanin me sukses, inshaAllah, nė Ramazanin e ardhshėm nuk do tė jenė prej agjėruesve, andaj pėrse tė mos e falėnderojmė Allahun pėr kėtė dhunti. Shih se ēka thotė poeti:
ķĒ ĆķåĒ ĒįäĒÓÜķ įķęć ŃĶķįÜå ĆŃĒß Śä ĒįćęŹ ĒįćŻŃŽ įĒåķÜĒ
ĆįĒ ŹŚŹČŃ ČĒįŃĒĶįķä Åįģ ĒįČÜįĒ ęŹŃßåć ĒįĻäķĒ ĢćķŚÜĒ ßćĒ åķÜĒ
ęįć ķĪŃĢęĒ ÅįĒ ČŽŲä ęĪŃŽÉ ęćĒ ŚćŃęĒ ćä ćäŅį Öį ĪĒįķĒ
ęĆäŹ ŪĻĒš Ćę ČŚĻå Żķ ĢęĒŃåć ęĶķĻĒš ŻŃķĻĒš Żķ ĒįćŽÜĒČŃ ĖĒęķÜĒ
O harrues i ditės sė udhėtimit tė vet
po tė shoh se vdekjen, qė nga tė afėrmit tė ndan, ke harruar
A nuk merr mėsim nga ata qė shkuan nė shkatėrrim
dhe lanė dynjanė ashtu siē ishte
Ata nuk dolėn me mė shumė se ca pambuk dhe njė pėlhurė
ndėrsa shtėpitė qė ndėrtuan iu mbetėn aty
Ti, nesėr apo pasnesėr, do tė jesh nė fqinjėsi tė tyre
i vetėm, pa askėnd, i vdekur nė varreza
Dėgjo se ēka thotė Allahu:
ßõįųõ ćóäś ŚóįóķśåóĒ ŻóĒäņ ęóķóČśŽóģ? ęóĢśåõ ŃóČųßó Šõę ?įśĢóįśÜ?įö ęó?įÅßśŃóĒćö
Cdo gjė qė ėshtė nė tė (nė tokė) ėshtė zhdukur. 27. E do tė mbetet vetėm Zoti yt qė ėshtė i madhėruar e i nderuar!. ([62])
ßõįųõ ŌóģśĮ åóĒįößń ÅöįĒųó ęóĢśåóåõ įóåõ ?įśĶõßśćõ ęóÅöįóķśåö ŹõŃśĢóŚõęäó
...Cdo send zhduket e Ai jo. Vetėm Atij i takon gjykimi dhe te Ai do tė ktheheni!. ([63])
Omer b. Abdul Azizi ka thėnė:
Åä Ēįįķį ęĒįäåĒŃ ķŚćįĒä Żķß ” ŻĒŚćį ĆäŹ ŻķåćĒ
Dita dhe nata punojnė nė ty (ta shkurtojnė jetėn) andaj puno edhe ti nė to.
Ibni Mesudi ka thėnė:
ćĒ äĻćŹ Śįģ ŌķĮ äĻćķ Śįģ ķęć ŪŃČŹ ŌćÓå äŽÕ Żķå ĆĢįķ ęįć ķŅĻ Żķå Śćįķ
Nuk kam ndie keqardhje pėr asgjė siē kam ndie pėr njė ditė nė tė cilėn ka perėnduar dielli ndėrsa jeta ime mė ėshtė shkurtuar e unė nuk kam pėrfituar asgjė prej saj.
Allahu paste pranuar agjėrimin tonė, Allahu na mundėsoftė pėrjetime tė shumė Ramazanave duke qenė adhurues tė sinqertė, Allahu na bėftė tė vdesim si muslimanė dhe na bashkoftė me vepėrmirėt!
Wes selamu alejkum ve rahmetullahi ve berekatuhu!
12 tetor 2007, e xhuma
Reinach, Aarau, Zvicėr
--------------------------------------------------------------------------------
[1] Ligjėratė e mbajtur para Namazit tė Fitėr Bajramit 2007 nė sallėn e madhe tė tenisit nė Reinach, Aarau, Zvicėr.
[2] el-Bekare, 183
[3] Buhariu & Muslimi
[4] Buhariu
[5] Transmetojnė Ibni Maxheh dhe Imam Ahmedi. Albani nė Sahihu ve daifu Suneni Ibni Maxheh, 1690, hadithin e cilėson hasen shih.
[6] Transmetim unanim
[7] esh-Shuara, 88-89
[8] Transmetim unanim
[9] http://www.al- yemen.org/ vb/showthread. php?t=5169
[10] en-Nisa, 82
[11] Muhammed, 24
[12] el-Hixhr, 99
[13] Transmeton Buhariu nė Sahihun e tij, nr. 6502
[14] Transmetim unanim
[15] Sahihu Muslim, pj. 6, f. 66
[16] el-Enam, 160
[17] Sahihu'l Buharijj, pj. 7, f. 98
[18] Sunenu't Tirmidhijj, pj. 3, f. 206. Albani kėtė hadith e ka vlerėsuar si autentik. Shih: Sahihu tahrixhil mishkah, recensimi i dytė (2056), et-Talik err-rregib (2/84) dhe el-Urva (949)
[19] Sahihu Muslim, pj.6, f. 55
[20] edh-Dharijat, 17
[21] es-Sexhde, 16
[22] el-Furkan, 64
[23] Transmeton Tirmidhiu ndėrsa Shejh Albani thotė se ky hadith nga Ebu Umame ka gradėn hasen derisa i njėjti hadith por me shtesat: Ve tekfirun lis sejjiat ve matredetun lid dai anil xhesed nga Bilalli ėshtė daif. Shih: Sahihu ve daifu sunenit Tirmidhijj, 3549
[24] Hadithi ėshtė autentik. Shih: Sahihu ve daifu sunenin Nesai, 1763
[25] Hadithi ėshtė hasen shih. Shih: Sahihu ve daifu suneni Ebi Davud, 1308
[26] Transmetim unanim
[27] el-Muminune, 1-3
[28] Ahmedi ndėrsa nė Sahihul xhamii, 988, hadithi ėshtė cilėsuar autentik.
[29] el-Bekare, 238
[30] Buhariu & Muslimi
[31] Buhariu & Muslimi
[32] Buhariu & Muslimi
[33] el-Isra, 9
[34] Muslimi
[35] Tirmidhiu me sened sahih
[36] el-Furkan, 30
[37] el-Bekare, 152
[38] Buhariu & Muslimi
[39] el-Bekare, 268
[40] Ali Imran, 92
[41] Buhariu & Muslimi
[42] Buhariu & Muslimi.
[43] Buhariu & Muslimi.
[44] Buhariu.
[45] Ali Imran, 185
[46] Hadithi ėshtė Hasen sahih. Shih: Sahihu ve daifu sunenit Tirmidhijj, 3545
[47] Muslimi
[48] Muslimi
[49] Kenzul ummal, 10384, http://www.al- eman.com/ islamlib/ viewchp.asp? BID=137&CID=152
[50] Buhariu
[51] el-Muddeth-thir, 6
[52] el-Arafe, 23
[53] Hud, 47
[54] esh-Shuara, 82
[55] el-Kasas, 16
[56] el-Enbija, 87
[57] el-Maide, 27
[58] el-Muminune, 60
[59] el-Maide, 27
[60] el-Maide, 27
[61] Buhariu dhe Muslimi
[62] err-Rrahman, 26-27
[63] el-Kasas, 88