DREJT BASHKIMIT
FETAR!
Falėnderimet dhe
lavdėrimet i takojnė Allahut ndėrsa pėrshėndetjet tona qofshin pėr zotėriun e
njerėzimit, Muhammedin, familjen, shokėt dhe mbare neve, pasuesit e tij, gjer nė
amshim!
Ndonėse dobėsia e
ummetit islam shihet qarte dhe nuk do asnjė koment ngase "fshati qe doket
kallauz nuk do" siē thotė populli, megjithatė shpresa pėr ringjalljen e tij
nuk guxon te shuhet. Mbase dihen shkaktaret e kėsaj dekadence, mbase dihen
shkaqet e prapambeturisė sonė, e qe padyshim jemi vet ne, qe gjejmė kohe pėr
pėrēarje, mashtrime, grupime, akuzime, mendoj se bashkimit vėllazėror nėn
flamurin "La ilahe il'la Allah Muhammedun resulull-llah", duhet t'i kushtohet
rėndėsi e madhe.
Nėse gjendja e keqe e
jomuslimanėve ka bashkuar ateistė e fetar, mjek e ushtare, pozitė e opozitė,
duke qene pėrherė te vetėdijshėm se nismat e tyre, thelbėsisht, nuk kane qene
aspak te pranuara pėr njė sistem te vėrtetė jete, ngase ne prapaskene kane
qėndruar motive e synime tinėzare dhe aspak humane, megjithatė ata ia kane
dalur. Dhe, pyes, nėse ata qenkan bashkuar pėrse ne te mos bashkohemi kur dimė
se jemi ithtarė te fesė se vetme te pranuar tek Allahu?!
Pėrse te mos shtrijmė
dorėn e bashkimit ne emėr te fesė dhe t'i leme anash synimet dytėsore? Perse te
mos i japim selam njeri tjetrit dhe ta konsiderojmė vėlla ne fe? Athua muslimani
mundet pa vėllezėr?! A mund ta zhvilloje fenė nėse rrethi i tij janė te prishur
dhe ai nuk pėrpiqet fare pėr udhėzimin e tyre?
I motivuar nga kjo
gjendje kritike e ummetit tone, me njė ligjėratė modeste, desha te kontribuoj
pėr mirėqenien e tij, pajtimin fetar dhe bashkimin islam. Jam i vetėdijshėm pėr
rėndėsinė dhe rolin e kėtij bashkimi kėshtu qe fjalėt nė vijim le te shėrbejnė
si njė kėshillė pėr vėllezėrit e mi dhe le te marrin
mėsim prej tyre ngase:
" فَإِنَّ
الذِّكْرَى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ
sepse kėshilla
besimtarėve u bėn dobi". (Dharijat,
55)
Vlera e muslimanit tė
mirė
Kushdo qe kryen
obligimet primare te Islamit, prej te cilave ėshtė edhe bashkimi, kryen ato
sekondare si dhe largohet nga ndalesat dhe gjerat e papėlqyera, ai veē ka
arritur njė grade te larte tek Zoti i vet. Respektivisht, ka arritur gradėn e
atyre qe nxitojnė ne kryerjen e obligimeve fetare pėr te cilėt ka thėnė Allahu:
"
وَالسَّابِقُونَ
السَّابِقُونَ أُوْلَئِكَ
الْمُقَرَّبُونَ فِي جَنَّاتِ
النَّعِيمِ ثُلَّةٌ مِنْ
الأَوَّلِينَ وَقَلِيلٌ مِنْ
الآخِرِينَ عَلَى سُرُرٍ
مَوْضُونَةٍ مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا
مُتَقَابِلِينَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ
وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ بِأَكْوَابٍ
وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ
لا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلا يُنزِفُونَ وَفَاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ وَلَحْمِ طَيْرٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ وَحُورٌ عِينٌ كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ
الْمَكْنُونِ جَزَاءً بِمَا كَانُوا
يَعْمَلُونَ
10. Ndėrsa tė
pėrparmit janė tė dalluar (janė nė ballė).
11. Ata pra, janė mė
tė afruarit (te Zoti).
12. Janė nė xhennetet
e begatshme.
13. (Ata janė) Shumė
prej (popujve) tė hershmėve.
14. E janė pak prej
tė mėvonshmėve.
15. Janė nė shtretėr
tė qėndisur me ar.
16. Tė mbėshtetur nė
to pėrballė njėri-tjetrit.
17. Atyre u shėrbejnė
djelmosha tė gjithmonshėm.
18. Me gastare, me
ibrigė dhe me gota tė mbushura plot prej burimit.
19. Prej sė cilės
pije (vere) as nuk u dhemb koka, as nuk dehen.
20. Edhe pemė sipas
dėshirės sė tyre.
21. Edhe mish
shpezėsh, cilin ta duan.
22. Dhe (gratė e tyre
janė) hyri symėdha.
23. Si tė ishin inxhi
tė ruajtura.
24. Shpėrblim pėr
atė, qė ata punuan". (Vakiah,
10-24)
Ndėrsa ata, qe
kryejnė obligimet kryesore si dhe kryejnė disa gjera te preferuara, ata do ta
kenė njė shpėrblim te madh por jo sikurse te paret. Kėta janė te cilėsuar si
"mesatare" dhe shpėrblimi i tyre ėshtė:
"
وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا
أَصْحَابُ الْيَمِينِ فِي سِدْرٍ
مَخْضُودٍ وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ وَظِلٍّ مَمْدُودٍ وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ لا مَقْطُوعَةٍ وَلا مَمْنُوعَةٍ وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ إِنَّا أَنشَأْنَاهُنَّ إِنشَاءً فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا عُرُبًا أَتْرَابًا لأَصْحَابِ الْيَمِينِ ثُلَّةٌ مِنْ الأَوَّلِينَ وَثُلَّةٌ مِنْ الآخِرِينَ
27. E pėr sa u pėrket
atyre tė djathtėve, ēka ėshtė gjendja e tė djathtėve?
28. Janė nėn drunj tė
pemėve pa therra (pa gjemba).
29. Tė bananeve me
fruta palė-palė.
30. Nėn hije tė
pėrhershme.
31. Pranė ujit
rrjedhės.
32. Edhe ndėr pemė
shumė llojesh.
33. Qė as nuk
ndėrprehen, as nuk janė tė ndaluara.
34. Edhe shtretėr tė
lartė (ose gra tė larta).
35. Ne i kemi krijuar
ato nė njė krijim tė ri (formė tė re).
36. Dhe ato i kemi
bėrė virgjėresha.
37. Tė dashuruara
(pėr burrat e vet), tė njė moshe.
38. (Ato janė) Pėr
ata tė djathtėt.
39. (tė djathtėt)
Janė shumė nga tė parėt (tė hershmit).
40. Janė shumė nga mė
tė vonshmit". (Vakiah,
27-40)
Ndėrsa ai qe plotėson
kushtet themelore te Islamit porse ka braktisur disa obligime dhe detyrime, te
cilat nuk pėrcaktojnė daljen e tij prej feje, ai ėshtė ne mėshirėn e Allahut;
nėse do e fal e nėse do e ndėshkon, siē thotė Allahu:
"
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ
أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ
48. S'ka dyshim se
All-llahu nuk falė (mėkatin) t'i pėrshkruhet Atij shok (idhujtarinė), e pėrpos
kėtij (mėkati) i falė kujt do. Kush pėrshkruan All-llahut shok, ai ka trilluar
njė mėkat tė madh". (Nisa,
48)
Allahu porosit pėr
zhvillim tė lidhjeve vėllazėrore nė baza besimi
Ndonėse islam pranon
lidhjen familjare, lidhjen e gjakut dhe miqėsisė, megjithatė, kur te jete ne
pyetje uniteti, lidhjes ne baze te besimit nuk mund t'i dale kundėr asgjė. Para
saj mposhten ēdo lidhje tjera te mbesin te varura prej saj.
Rėndėsia e lidhjeve
ne baza besimi
®
Ėshtė urdhėr hyjnor:
"
فَاتَّقُوا اللَّهَ
وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنتُمْ
مُؤْمِنِينَ
prandaj kini frikė
All-llahun, pėrmirėsoni gjendjen e unitetit tuaj dhe nėse jeni besimtarė,
respektojeni All-llahun dhe tė dėrguarin e Tij". (Enfal,
1)
®
Allahu sqaron se besimtarėt,
pamarre parasysh racėn, kombin, ngjyrėn, gjininė janė vėllezėr dhe motra
ndėrmjet vete. Nė kaptinėn Huxhurat, ajeti 10, qėndron:
"
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا
اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
S'ka dyshim se besimtarėt
janė vėllezėr, pra bėni pajtim ndėrmjet vėllezėrve tuaj dhe kini frikė
All-llahun, qė tė jeni tė mėshiruar (nga Zoti)".
Kėtė e ka sqaruar edhe
Muhammedi, alejhi's salatu ve's selam, i cili tha: "
المسلم أخو
المسلم
Muslimani ėshtė vėlla i
muslimanit".
Realizimi me i gjalle
i botėkuptimit te kėtij vėllazėrimi sigurisht se ka ndodhur ne kohen e
Muhammedit, alejhi's salatu ve's selam, i cili beri bashkimin e fiseve, te
njohura pėr luftėra dhjetėra vjeēare ndėrmjet vete, beri bashkimin e mekasve me
medinas, dhe atė ne baze te besimit. Kėshtu qe kur sheh se njeriu i ofronte
njeriut shtėpinė, kalin, devenė, pasurinė e ndanin pėrgjysmė, e madje, edhe nėse
kishte gra shume, e lėshonte ndonjėrėn prej tyre, vetėm e vetėm qe ta martonte
atė muslimani i ri, te cilin e konsideronte vėlla. A mund te me thuani se a ka
regjistruar historia ndonjėherė ndonjė vėllazėrim me te madh dhe me te shėndoshė
se sa ky? Thotė Allahu:
"
وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا
الدَّارَ وَالإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلا
يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلَى
أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ
فَأُوْلَئِكَ هُمْ الْمُفْلِحُونَ
Edhe ata qė
pėrgatitėn vendin (Medinen) dhe besimin para tyre, i duan ata qė shpėrnguleshin
tek ata dhe nuk ndiejnė nė gjoksat e tyre ndonjė nevojė (pėr zili a tjetėr) nga
ajo qė u jepej atyre (muhaxhirėve), madje edhe sikur tė kishin vetė nevojė pėr
te, ata u jepnin pėrparėsi atyre para vetvetes. Kush ėshtė i ruajtur prej
lakmisė sė vet, tė tillėt janė tė shpėtuar". (Hashr, 9)
Historianet tregojnė
se nė betejėn e Jermukut kane qene tre te plagosur prej muslimanėve, dhe kur njė
tjetėr iu ka ofruar ujė pėr te pire, secili i thoshte t'ia jepte vėllait te tij
musliman. Kur shkoj tek i treti, ai veē kishte vdekur kėshtu qe u kthye tek i
pari por pa se ai dhe i dyti kishin vdekur, duke e favorizuar vėllain ndaj njeri
tjetrit.
Ibni Omeri rrėfen se
njė shoku te Pejgamberit, alejhi's salatu ve's selam i ishte dhėnė njė koke
deleje por ai kishte vendosur t'ia dėrgonte njė njeriu, pėr te cilin tha se
ishte me nevojtar se vet ai. Ia dėrgoi por ky ia dėrgoi njė njeriu tjetėr, me te
varfėr se ky. Vazhdoi koka te sillej tek njerėzit duke ia dėrguar secili
tjetrit, duke menduar se ai ka me shume nevoje se ky derisa iu kthye njeriut te
pare, pasi qe me pare ishte endur tek shtate veta.
Ndoshta ky ėshtė
sekreti i lutjes se Pejgamberit, alejhi's salatu ve's selam pėr ensarėt dhe
muhaxhirėt, ne hadithin, qe e transmetojnė Buhariu, Muslimi dhe Nesaiu:
"
اللهم لا خير إلا خير الآخرة،
فاغفر للأنصار والمهاجـرة
O Allahu ynė! Nuk ka te mire
pėrveē te mirės se ahiretit kėshtu qe fali ensarėt dhe
muhaxhirėt".
®
Lidhja vėllazėrore ne baza te
besimit ėshtė prej gjerave qe te fusin ne Xhennet. Thotė Pejgamberi,alejhi's
salatu ve's selam:
" وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا
تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا وَلَا تُؤْمِنُوا حَتَّى تَحَابُّوا
أَفَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى أَمْرٍ إِذَا فَعَلْتُمُوهُ تَحَابَبْتُمْ أَفْشُوا
السَّلَامَ بَيْنَكُمْ
Pasha
Atė, ne dorėn e tė Cilit ėshtė shpirt im, nuk do te hyni ne Xhennet pėrderisa te
mos besoni dhe nuk do te besoni pėrderisa te mos duheni. A t'iu rrėfej pėr diē,
qe nėse e dini do tė duheni: Pėrhapeni selamin ne mesin tuaj".
([1])
®
Lidhja vėllazėrore largon
smirėn, mėrinė, intrigat dhe te gjitha te kėqijat nga zemra kėshtu qe muslimani
e donė muslimanin sinqerisht. Thotė Allahu:
"
وَنَزَعْنَا مَا فِي
صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ إِخْوَانًا عَلَى سُرُرٍ مُّتَقَابِلِينَ
47. Ne kemi hequr prej
zemrave tė tyre ēfarėdo urrejtje, e ata nė mbėshtetėse qėndrojnė ballė pėr ballė
njėri-tjetrit duke qenė tė vėllazėruar". (Hixhr,
47)
®
Besimtaret bėhen miq ndėrmjet
vete dhe kėtė fale besimit te tyre. Thotė Allahu:
"
وَالْمُؤْمِنُونَ
وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ
Besimtarėt dhe besimtaret
janė tė dashur pėr njėri-tjetrin". (Tewbe,
71)
Feja
bashkon
Feja islame qysh prej
momenteve te par atė saj ne skenėn e njerėzimit ka urdhėruar, nxitur, sqaruar e
rekomanduar pėr bashkim. Assesi dhe asnjėherė feja islame nuk ka bere pėrēarje,
ndarje, dallime, pėrveē kur ne pyetje ka qene e pavėrteta, e kota, pabesimi, dhe
te gjitha te kėqijat tjera, te cilave Islami iu ka shpallur lufte te
pėrjetshme.
Islami ėshtė dhunti,
e cila bashkon dhe nuk pėrēan, pėrkundrazi, urren, pėrbuz dhe injoron pėrēarjen.
Te shohim diē nga buqeta kur'anore pėr bashkimin, urrejtjen e pėrēarjes dhe
rolin e Islamit ne kėtė fushe:
Njerėzimi ishin armiq ndėrsa
Allahu nėpėrmjet fesė i bashkoi. Thotė Allahu:
"
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ
اللَّهِ جَمِيعًا وَلا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ
كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ
إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنْ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا
كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ
تَهْتَدُونَ
Dhe kapuni qė tė
gjithė ju pėr litarin (fenė dhe Kur'anin) e All-llahut, e mos u pėrēani!
Pėrkujtojeni nimetin e All-llahut ndaj jush, kur ju (para se ta pranonit fenė
islame) ishit tė armiqėsuar, e Ai i bashkoi zemrat tuaja dhe ashtu me dhuntinė e
Tij aguat tė jeni vėllezėr. Madje ishit nė buzė tė greminės sė xhehennemit, e Ai
ju shpėtoi prej tij. Po kėshtu All-llahu ua sqaron juve argumentet e veta qė ju
ta gjeni tė vėrtetėn e lumtur". (Ali imran,
103)
Shembull adekuat pėr
kėtė ke fiset Evs dhe Hazrexh, te cilat me pėrqafimin e Islamit, nga armiqėsia
kaluan ne vėllazėri.
Nėse njerėzimi janė te
krijuar prej njė njeriu dhe gruaje, babe e nene, atėherė nuk ka nevoje qe te
prishin marrėdhėniet e tyre. Allahu thotė:
"
ياأَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا
خَلَقْنَاكُم مّن ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَـاكُمْ شُعُوباً وَقَبَائِلَ
لِتَعَـارَفُواْ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عَندَ اللَّهِ أَتْقَـاكُمْ إِنَّ اللَّهَ
عَلِيمٌ خَبِيرٌ
13. O ju njerėz,
vėrtet Ne ju krijuam juve prej njė mashkulli dhe njė femre, ju bėmė popuj e fise
qė tė njiheni ndėrmjet vete, e s'ka dyshim se te All-llahu mė i ndershmi ndėr ju
ėshtė ai qė mė tepėr ėshtė ruajtur (kėqijat), e All-llahu ėshtė shumė i dijshėm
dhe hollėsisht i njohur pėr ēdo gjė". (Huxhurat, 13)
Pejgamberi, alejhi's
salatu ve's selam ka thėnė:
"
إنَّ ربكم واحد، وإن أباكم
واحد
Zoti juaj ėshtė Njė dhe babai
juaj (Ademi) ėshtė njė". ([2])
Do te thotė juve iu
ka krijuar njė Zot dhe keni rrjedhur prej njė njeriu, Ademit, qe konsiderohet
babai i njerėzimit.
Allahu nėpėrmjet fesė beri
bashkimin shpirtėror, qe asnjėherė dhe me asgjė nuk do tė mund te arrihej. Thotė
Allahu:
"
وَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ
لَوْ أَنفَقْتَ مَا فِي الأَرْضِ جَمِيعًا مَّا أَلَّفَتْ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ
وَلَكِنَّ اللّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
63. Dhe Ai ėshtė qė bashkoi
zemrat e tyre. Edhe sikur ta shpenzoshe gjithė atė qė ėshtė nė tokė, nuk do tė
mund t'i bashkoje zemrat e tyre, por All-llahu bėri bashkimin e tyre, pse Ai
ėshtė i gjithėfuqishėm, i urtė". (Enfal, 63)
Allahu dhe i
dėrguari i Tij urdhėrojnė bashkimin ne fe. El harith el Esh'arijju transmeton se
Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thėnė:
" وَأَنَا
آمُرُكُمْ بِخَمْسٍ اللَّهُ أَمَرَنِي بِهِنَّ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ وَالْجِهَادُ
وَالْهِجْرَةُ وَالْجَمَاعَةُ فَإِنَّهُ مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ قِيدَ شِبْرٍ
فَقَدْ خَلَعَ رِبْقَةَ الْإِسْلَامِ مِنْ عُنُقِهِ إِلَّا أَنْ يَرْجِعَ وَمَنْ
ادَّعَى دَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ فَإِنَّهُ مِنْ جُثَا جَهَنَّمَ فَقَالَ رَجُلٌ
يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنْ صَلَّى وَصَامَ قَالَ وَإِنْ صَلَّى وَصَامَ فَادْعُوا
بِدَعْوَى اللَّهِ الَّذِي سَمَّاكُمْ الْمُسْلِمِينَ الْمُؤْمِنِينَ عِبَادَ
اللَّهِ
Unė iu urdhėroj me
pese gjera, me te cilat me urdhėroi Allahu: dėgjimin, respektimin, xhihadin,
hixhretin, bashkimin (xhematin), ngase ēdo kush qe vetėm njė pėllėmbė i ndahet
kolektivit, ai ka hequr hallkėn islame prej veti derisa te kthehet nga ajo
gjendje. E kush pretendon pretendime injorante, ai do te jete prej viktimave te
Xhehennemit. Njė njeri tha: O i dėrguari i Allahut! A edhe nėse falet dhe
agjėron? Tha: Edhe nėse falet dhe agjėron. Ju lutuni me lutjen e Allahut, i Cili
iu quajti musliman besimtarė robėr te Allahut" ([3]).
Allahu sqaron se perse nuk ka
nevoje te ketė pėrēarje ne kėtė ummet ngase ne kemi njė Zot, kemi pejgamberėt e
njėjte, iu besojmė librave te njėjta dhe qe te gjithė besojmė ne caktimin e
Allahut dhe Ditėn e Llogarisė, kėshtu qe nuk mbetet vend pėr pėrēarje. Thotė
Allahu:
"
إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ
أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُون
92. Kjo fé ėshtė e juaja dhe
ėshtė e vetmja fé (e shpallur), kurse Unė jam Zoti juaj, pra mė adhuroni vetėm
Mua". (Enbija,
92),
"آمَنَ الرَّسُولُ
بِمَا أُنزِلَ إِلَيْهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللّهِ
وَمَلآئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِ
وَقَالُواْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ
الْمَصِير
I dėrguari i besoi
asaj qė iu shpall prej Zotit tė tij, e ashtu edhe besimtarėt. Secili i besoi
All-llahut, engjėjve tė Tij, shpalljeve tė Tij, tė dėrguarve tė Tij. Ne nuk
bėjmė dallim nė asnjėrin nga tė dėrguarit e Tij, dhe thanė: "Iu pėrgjigjėm
thirrjes dhe respektuam urdhėrin. Kėrkojmė faljen tėnde o Zoti ynė! Vetėm te Ti
ėshtė ardhmėria jonė". (Bekare,
285)
Ndėrsa Pejgamberi,
alejhi's salatu ve's selam kur e kishte shpjeguar termin Iman (besim) kishte
thėnė:
"
أن تؤمن بالله وملائكته وكتبه
ورسله واليوم الآخر، وتؤمن بالقدر خيره وشره
Tė besosh Allahun, melaiket,
librat dhe te dėrguarit e Allahut, te besosh ne Ditėn e Fundit dhe ne caktimin e
Allahut; nė tė mirėn dhe tė keqen e Tij". (Buhariu, Muslimi dhe tė
tjerėt)
Besimtaret dhe besimtaret
janė miq ndėrmjet vete kėshtu qe nuk ka mundėsi te pėrēahen derisa i pėrmbahen
kėsaj miqėsie me elementet e pėrmendura ne vijim:
"
وَالْمُؤْمِنُونَ
وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ
وَيَنْهَوْنَ عَنْ الْمُنكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ
وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُوْلَئِكَ سَيَرْحَمُهُمْ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ
عَزِيزٌ حَكِيمٌ
71. Besimtarėt dhe besimtaret
janė tė dashur pėr njėri-tjetrin, urdhėrojnė pėr tė mirė, e ndalojnė nga e
keqja, e falin namazin dhe japin zeqatin, respektojnė All-llahun dhe tė
dėrguarin e Tij. Tė tillėt do t'i mėshirojė All-llahu. All-llahu ėshtė
ngadhėnjyes, i urtė". (Tewbe,
71)
Derisa Allahu urdhėron pėr
bashkėpunim ne pune te ndėrsjella, Ai ndalon rreptėsishtė nga bashkėpunimi ne
pune te kėqija. Thotė Allahu:
"
وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ
وَالتَّقْوَى وَلا تَعَاوَنُوا عَلَى الإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ
Ndihmohuni mes vete me tė
mira dhe nė tė mbara, e mosni nė mėkate e armiqėsi". (Maide,
2)
Allahu pėrveē qe urdhėron
besimin, Ai edhe e do atė. Muslimi transmeton nga Ebu Hurejre se Pejgamberi,
alejhi's salatu ve's selam ka thėnė:
"
إن الله يرضى لكم ثلاثًا: أن
تعبدوه ولا تشركوا به شيئًا، وأن تعتصموا بحبل الله جميعًا ولا تفرقوا، وأن
تُناصحوا من ولاّه الله أمركم
Allahu ua dėshiron tri gjėra:
ta adhuroni dhe te mos i bėni shok ne asgjė, te mbaheni pėr fesė se Tij te
gjithė dhe te mos pėrēaheni si dhe tė kėshilloheni me parinė
tuaj".
Allahu tėrheq vėrejtjen qe te
mos jemi te ngjashėm me njerėzit e kėqij, qe u peruane ndėrmjet vete e thotė:
"
وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّذِينَ
تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْبَيّنَـاتُ وَأُوْلَـئِكَ
لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
E mos u bėni si ata qė u
ndanė dhe u pėrēanė pasi u patėn zbritur argumentet. Ata do tė pėsojnė njė dėnim
tė madh". (Ali Imran,
105)
Metodologjia e Pejgamberit,
alejhi's salatu ve's selam ėshtė metodologji e drejte, e cila fton ne bashkim e
jo nė pėrēarje. Thotė Allahu:
"
وَأَنَّ هَـاذَا صِراطِي
مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن
سَبِيلِهِ
Dhe se kjo ėshtė rruga (feja) Ime e
drejtė (qė e caktova pėr ju), pra pėrmbajuni kėsaj, e mos ndiqni rrugė tė tjera
e t'ju ndajnė nga rruga e Tij". (En'am,
153)
Mėshira dhe ndihma e Allahut
ėshtė me ata, qe janė bashke. Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thėnė:
"
يد الله مع
الجماعة
Dora e Allahut ėshtė me
kolektivin". (Sahihul xhamii,
3621)
Bashkimi ne fe konsiderohet
mė me vlere se disa ibadete kryesore, si namaze, agjėrimi, sadakaja. Ne hadith
qėndron:
"
أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ
دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ قَالُوا بَلَى قَالَ صَلَاحُ ذَاتِ
الْبَيْنِ فَإِنَّ فَسَادَ ذَاتِ الْبَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ قَالَ أَبُو عِيسَى
هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ هِيَ الْحَالِقَةُ لَا أَقُولُ تَحْلِقُ الشَّعَرَ
وَلَكِنْ تَحْلِقُ الدِّينَ
A t'iu rrėfej pėr
diē, qe ka vlere me shume se sa agjėrimi, namazi dhe lėmosha? Thane: Po,
gjithsesi.Tha: Pajtimi ndėrmjet jush ngase prishja ėshtė rruese. Tirmidhiu rrėfen se
Pejgamberi,alejhi's salatu ve's selam ka thėnė: Nuk po iu them rruese e
flokėve por rruese e fesė".
Pejgamberi,
alejhi's salatu ve's selam porositi pėr mbytje te atij qe pėrēan. Imam Muslimi
transmeton nga Arfexhe-ja se ai ka dėgjuar Pejgamberin, alejhi's salatu ve's
selam duke thėnė:
" مَنْ أَتَاكُمْ وَأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ عَلَى رَجُلٍ وَاحِدٍ يُرِيدُ
أَنْ يَشُقَّ عَصَاكُمْ أَوْ يُفَرِّقَ جَمَاعَتَكُمْ فَاقْتُلُوهُ
Nėse dikush iu vjen pasi qe
ju jeni tubuar rreth njė njeriu (si prijės i juaji) dhe dėshiron tua thyeje
thuprėn tuaj dhe t'iu pėrēajė, mbyteni".
Nėse Allahu urdhėroi
pabesimtarėt te bashkohen me besimtaret nen fjalėn e Allahut atėherė nuk ka
kuptim qe besimtari te mos bashkohet me besimtarin. Thotė Allahu:
"قُلْ يَا أَهْلَ
الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلاَّ
نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَلا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا
بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا
بِأَنَّا مُسْلِمُونَ
Thuaju (o i dėrguar):
"O ithtarė tė librit (Tevrat e Inxhil), ejani (tė bashkohemi) te njė fjalė qė
ėshtė e njėjtė (e drejtė) mes nesh dhe mes jush: Tė mos adhurojmė, pos
All-llahut, tė mos ia bėjmė Atij asnjė send shok, tė mos e konsiderojmė njėri -
tjetrin zotėr pos All-llahut"! E nė qoftė se ata refuzojnė, ju thoni: "Dėshmoni
pra, se ne jemi muslimanė (besuam njė Zot)". (Ali Imran,
64)
Frytet e kėsaj
lidhjeje vėllazėrore
² Tė mėshirshėm ndėrmjet vete
ndėrsa agresiv ndaj se keqės. Thotė Allahu:
"
مُحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ
وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ
رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي
وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ
وَمَثَلُهُمْ فِي الإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ
فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً
وَأَجْرًا عَظِيمًا
Muhammedi ėshtė i
dėrguar i All-llahut, e ata qė janė me tė (sahabėt) janė tė ashpėr kundėr
jobesimtarėve, janė tė mėshirshėm ndėrmjet vete, ti i sheh kah pėrulen (nė
rukuė), duke rėnė me fytyrė nė tokė (nė sexhde), e kėrkojnė prej All-llahut qė
tė ketė mėshirė dhe kėnaqėsinė e Tij ndaj tyre. Nė fytyrat e tyre shihen shenjat
e gjurmės sė sexhdes. Pėrshkrimi i cilėsive tė tyre ėshtė nė Tevrat dhe po ky
pėrshkrim ėshtė edhe nė Inxhil. Ata janė si njė farė e mbjellė ku mbin filizi i
vet, e ai trashet, pėrforcohet dhe qėndron nė trungun e vet, ajo e mahnit
mbjellėsin. (All-llahu i shumoi). Pėr t'ua shtuar me ta mllefin jobesimtarėve.
All-llahu atyre qė besuan dhe bėnė vepra tė mira u premtoi falje tė mėkateve dhe
shpėrblim tė madh". (Fet'h,
29)
² Pozita te mira saqė edhe
pejgamberėt dhe dėshmorėt ua kane lakmi. Thotė Pejgamberi, alejhi's salatu ve's
selam:
"إن لله عبادًا ليسوا
بأنبياءَ ولا شهداءَ، يَغْبِطُهم النبيون والشهداءُ لقُربهم ومقعدهم من الله يوم
القيامة، فقال أعرابي: حدِّثْنَا يا رسول الله من هم؟ فقال: ((هم عباد من عباد
الله، من بلدانٍ شتَّى وقبائلَ شتَّى، لم يكن بينهم أرحامٌ يتواصلون بها، ولا دنيا
يتباذلون بها، يتحابُّون بروح الله، يجعل الله وجُوهَهُم نورًا، وتُجعلُ لهم منابرُ
من نور، قُدَّامَ عرش الرحمن، يفزَع الناس ولا يفزَعون، ويخافُ الناس ولا
يخافون
Vėrtet, Allahu ka
robėr, qe nuk janė as pejgamber dhe as dėshmorė por qe pozitėn e tyre e kane
lakmi edhe pejgamberet e edhe dėshmorėt, dhe kėtė pėr faktin se ata do te jene
shume afėr Allahut ne Ditėn e Kiametit. Njė malėsor pyeti: Na trego se kush janė
ata o i dėrguari i Allahut? Tha: Ata janė robėr prej robėrve te Allahut, janė
nga vende dhe fise te ndryshme, nuk kane lidhje familjare, nuk kane lidhje
komerciale, ata duhen pėr hire te Allahut e Allahu fytyrat ua bėn drite, iu bėn
minbere nga nuri pėrballė Arshit te Allahut. Njerėzit frikėsohen ndėrsa ata
jo".
([4])
² Allahu pėr hire te dashurisė
se tyre ndėrmjet vete i do ata. Kjo ėshtė shume qarte e shprehur ne hadithin e
hijes nėn Arsh, ku thotė Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam:
" إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ يَوْمَ
الْقِيَامَةِ أَيْنَ الْمُتَحَابُّونَ بِجَلَالِي الْيَوْمَ أُظِلُّهُمْ فِي ظِلِّي
يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلِّي
Allahu thotė ne Ditėn e
Kiametit: Ku janė ata qe pėr hire te Madhėrisė Sime janė dashur ndėrmjet vete?
Sot to t'i fus nen hijen Time (te Arshit Tim), ku nuk do te ketė hije pėrveē
hijes Time".
(Muslimi)
Ebu Hurejre
transmeton nga Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam se:
" أَنَّ رَجُلًا
زَارَ أَخًا لَهُ فِي قَرْيَةٍ أُخْرَى فَأَرْصَدَ اللَّهُ لَهُ عَلَى مَدْرَجَتِهِ
مَلَكًا فَلَمَّا أَتَى عَلَيْهِ قَالَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ أُرِيدُ أَخًا لِي فِي
هَذِهِ الْقَرْيَةِ قَالَ هَلْ لَكَ عَلَيْهِ مِنْ نِعْمَةٍ تَرُبُّهَا قَالَ لَا
غَيْرَ أَنِّي أَحْبَبْتُهُ فِي اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَإِنِّي رَسُولُ
اللَّهِ إِلَيْكَ بِأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَبَّكَ كَمَا أَحْبَبْتَهُ
فِيهِ
Njė njeri kishte
vendosur ta vizitonte njė vėlla nė fe nė njė vend tjetėr kėshtu qe Allahu ne
rrugė ia dėrgoi njė melek, i cili e pyeti: Kah ia ke mėrsyer? Tha: Dua ta
vizitoj njė vėlla ne kėtė vend. A ke ndonjė te mire, qe shpreson ta arrish tek
ai? Tha: Jo, pėrveē qe unė e dua pėr hire te Allahut te Madhėruar. Meleku
atėherė i tregoi dhe i tha: Unė jam i dėrguar i Allahut tek ti pėr te treguar se
Allahu te do ty ashtu siē ti e deshe vėllain tėnd pėr hire te
Tij".
(Muslimi)