SI TE FALESH NE RAMAZAN DUKE QENE I GEZUAR


Abdurrahman Abdulhalik
Falėnderimet i takojnė Allahut ndėrsa pėrshėndetjet qofshin mbi Muhammedin, alejhi’s selam, familjen, shokėt dhe tė gjithė pasuesit e tij!
Ka thėnė Muhammedi, alejhi’s selam:
„ ćä ŽĒć ŃćÖĒä ÅķćĒäĒš ęĒĶŹÓĒČĒš ŪŻŃ įå ćĒ ŹŽĻć ćä ŠäČå
Kush falet nė Ramazan me besim dhe sinqeritet (vetllogari) i falen mėkatet e mėparshme“.
Ky, vėrtetė, ėshtė njė shpėrblim i madh, ngase kush nuk ka mėkate ai nuk ka as dėnim te Allahu, dhe vetėm njeriu i tillė ėshtė njeri i lumtur. Thotė Allahu:
“Żćä ŅĶŅĶ Śä ĒįäĒŃ ęĆĻĪį ĒįĢäÉ ŻŽĻ ŻĒŅ
...e kush shmanget zjarrit e futet nė xhennet, ai ka arritur shpėtim...”.
(Ali Imran, 185)
Meqė namazi i natės dhe ai fakultativ janė prej namazeve mė tė vėshtira dhe me mė sė shumti shpėrblim, nė kėtė artikull pėrmblodha disa rekomandime, tė cilat lehtėsojnė kėtė namaz, madje edhe tė bėjnė tė falesh duke qenė i lumtur, i gėzuar dhe me vullnet.
1. Pėrkujto se ti je nė fqinjėsi tė Allahut
Kur tė falesh pėrkujto se ti je nė fqinjėsi tė Allahut; flet me Tė e Ai fol me ty, tė pėrmend kur ta pėrmendėsh, madje namazin e ka ndarė nė mes teje dhe Tij.
Kur tė thotė njeriu:
„ĒįĶćĻ įįå ŃČ ĒįŚĒįćķä
Falėnderimi i takon All-llahut, Zotit tė botėve!“
...thotė Allahu: Mė falėnderoi robi Im.
Kur tė thotė falėsi:
„ĒįŃĶćä ĒįŃĶķć
Mėshiruesit, Mėshirėbėrėsit!“,
Allahu thotė: Mė lėvdoi robi Im.
Kur tė thotė falėsi:
„ćĒįß ķęć ĒįĻķä
Sunduesit tė Ditės sė Gjykimit (pėrgjegjėsisė- shpėrblimit) !“,
...thotė Allahu: Mė madhėroi robi Im.
Kur tė thotė namazliu:
„ÅķĒß äŚČĻ ęÅķĒß äÓŹŚķä
Vetėm Ty tė adhurojmė dhe vetėm te Ty kėrkojmė ndihmė!“,
..thotė Allahu: Kjo ėshtė nė mes Meje dhe robit Tim, atij do t’i jap ēka kėrkon.
Kur tė thotė:
„ĒåĻäĒ ĒįÕŃĒŲ ĒįćÓŹŽķć ÕŃĒŲ ĒįŠķä ĆäŚćŹ Śįķåć ŪķŃ ĒįćŪÖęČ Śįķåć ęįĒ ĒįÖĒįķä
Udhėzona (pėrforcona) nė rrugėn e drejtė! Nė rrugėn e atyre, tė cilėt i begatove me tė mira, jo nė tė atyre qė kundėr veti tėrhoqėn hidhėrimin, e as nė tė atyre qė e humbėn veten!“,
...thotė Allahu: Kjo ėshtė pėr robin Tim, atij do t’i jap ēka kėrkoi.
Kur ta pėrkujtosh Allahun dije se edhe Ai tė pėrkujton ty ashtu siē ti e pėrkujton Atė por mos harro se vendi mė i mirė pėr kėtė ėshtė sexhdja. Kur ta kuptosh ti kėtė do tė bindesh se je afėr Allahut, je afėr vendit ku zbresin mėshira dhe begatia, andaj mė thuaj, a nuk ėshtė kjo njė lumturi pėr atė qė pėrjeton me ndjenja kėto ēaste.
2. Namazi ėshtė vepra jote mė e mirė
Njeriu, pas besimit, nuk kryen ndonjė vepėr mė tė mirė se sa namazi. Thotė Muhammedi, alejhi’s selam:
„ĒįÕįĒÉ ĪķŃ ćęÖęŚ
Namazi ėshtė tema mė e mirė (e ligjėsuar)“.
Llogarit sikur ti nė kėtė botė tė fitoje pėr dhjetė minuta njė milion euro, prapėseprapė, dy rekate namaz pėr ty do tė ishin mė tė mira se sa ai njė milion eurosh. Hasan el-Basriu kishte kaluar me njė njeri pranė varrezave dhe pėr ta mėsuar pėr vlerėn e kėtyre dy rekateve, e kishte pyetur: „A thua sikur ky njeri tė zgjohej nga varri ēfarė do tė kishte dėshiruar tė bėnte nė kėtė dynja?“ Tė pinte ujė, ngase atje nxehtėsia ėshtė shumė e madhe. Tė hante bukė ngase ėshtė uritur? Tė fliste me tė afėrmit e tij, qė vite me radhė nuk i ka parė? Jo, pėr Zotin, ai do tė dėshironte diēka tjetėr. „Ai do tė dėshironte t’i falte dy rekate“-iu pėrgjigj njeriu. „Bėje ti kėtė para se tė gjejė ty ajo qė e ka gjetur kėtė njeri“- i rekomandoi Hasani.
3. Lodhja nė namaz
Lodhja nė namaz ėshtė njė gjė e synuar nga namazi dhe ėshtė diē e dashur tek Allahu, jo me kuptim tė lodhjes fizike, por me kuptim tė qėndrimit sa mė tė gjatė nė kijam (lexim tė Kur’anit), ruku dhe sexhde. Kur Allahu e urdhėroi Muhammedin, alejhi’s selam me namaz nate i tha:
„ ÅäĒ ÓäįŽķ Śįķß ŽęįĒš ĖŽķįĒš” Åä äĒŌĘÉ Ēįįķį åķ ĆŌĻ ęŲĘĒš ęĆŽęć ŽķįĒš
5. Ne do tė shpallim ty fjalė tė rėndė (tė madhe). 6. E s'ka dyshim se aktiviteti i natės ėshtė fuqizues dhe fjalė mė e qartė“.
(el-Muzzemmil, 5-6)
Falja dhe braktisja e gjumit janė tė vėshtira porse janė tė dashura tek Allahu, siē thotė:
“ ŻÅŠĒ ŻŃŪŹ ŻĒäÕČ
7. E kur ta kryesh (obligimin), atėbotė mundohu me adhurim (All-llahut)”.
(el-Inshirah, 7),
...qė d.t.th.: kur t’i kryesh punėt e pėrditshmėrisė sė dunjase, veēohu me adhurim pėr Allahun. Mu pėr kėtė Muhammedi, alejhi’s selam falej aq shume saqė i ishin ēarė kėmbėt. Kėtė shumė bukur e kishte kuptuare dhe njė sahabij i Muhammedit, alejhi’s selam, tregimin e tė cilit do ta keni nė vijim:
Omeri, Allahu qoftė i kėnaqur me tė, iu shkroi banorėve tė Himsit njė letėr, nė tė cilėn i urdhėroi t'ia shkruanin emrat e fukarave tė tyre nė mėnyrė qė t'ua epte hisen e tyre prej arkės sė shtetit. Ia shkruan njė listė tė gjatė nė mesin e tė cilėve figuronte edhe emri i guvernatorit tė tyre, Seid Bin Amirit. Kur e pa Omeri u ēudit se si ka mundėsi guvernatori i tij tė jetė nė mesin e fukarave. Kėrkoi sqarime prej tyre pėr kėtė ndėrsa ata Thanė: Ai tėrė rrogėn  e tij e shpenzon pėr tė varfrit dhe tė ngratit dhe thotė: Cfarė tė bėj kur unė jam pėrgjegjės pėr ta para Allahut, subhanehu ve teala?! Omeri i pyeti pėr sjelljet e tij se mos kishin vėrejtje ne diē?
Thanė: Ne kemi vėrejtje nė katėr gjėra. Tha: Cilat janė ato? Thanė: Ai nuk del nga shtėpia pėrveē se nė kohėn e Duhasė (para drekės), kurrė nuk e shohim natėn, njė ditė tė plotė gjatė javės nuk e shohim fare dhe herė pas here i bie tė fikėt. Omeri e pyeti Seidin pėr kėto tė meta dhe motivin e tyre?
Tha Seidi: Tėrė kjo qė e thanė ėshtė e vėrtet o prijėsi i besimtarėve. Sa i pėrket asaj se unė nuk dal pėrveē se nė kohėn e duhasė (para drekės), unė nuk dal derisa t'i kryej shėrbimet nė familje sepse gruaja ime ėshtė e sėmurė dhe unė nuk kam shėrbėtore. Sa i pėrket mos daljes sime natėn, unė ditėn ia kam kushtuar kėrkesave tė tyre ndėrsa natėn e kam bėrė adhurim pėr Zotin tim. Sa i pėrket ditės, nė tė cilėn nuk dal fare gjatė javės, unė i laj rrobat e mia, qė nuk kam tjera pėrveē tyre. Ndėrsa sa i pėrket alivanosjes sime kohė pas kohe, unė sa herė qė pėrkujtoj Habib Bin Adijj dhe atė qė i ndodhi nė Mekke nga pabesimtarėt, ku atėbotė njė prej tyre isha edhe unė, mė kap dėshpėrimi dhe pendimi se pėrse nuk i ndihmoja, pėrse nuk e mbroja dhe pėrse nuk e shpėtoja nga ajo qė pėrjetoi ai? Dėshiroj qė sikur tė isha atė botė mysliman dhe ose ta shpėtoja atė ose tė vdisja me tė.
4. Kur tė ngrihesh pėr namaz pėrkujto njė model
Pėrkujto Muhammedin, alejhi’s selam i cili falej aq gjatė saqė edhe kėmbėt i ishin ēarė. Pėrkujto sahabet, qė pėr tri e deri nė shtatė ditė bėnin hatme tėrė Kur’anin nė namaz. Allahu kėshtu i pėrshkroi nė Kur’an:
“ßĒäęĒ ŽįķįĒš ćä Ēįįķį ćĒ ķåĢŚęä ęČĒįĆÓĶĒŃ åć ķÓŹŪŻŃęä
17. Ata qenė tė cilėt pak flinin natėn. 18. Dhe nė syfyr (kah mbarimi i natės) ata kėrkonin falje pėr mėkatet”.
(edh-Dharijat, 17-18)
“ŹŹĢĒŻģ ĢäęČåć Śä ĒįćÖĒĢŚ ķĻŚęä ŃČåć ĪęŻĒš ęŲćŚĒ
16. I heqin trupat e tyre prej dyshekėve, duke e lutur Zotin e tyre nga frika dhe nga shpresa dhe nga ajo qė Ne ua kemi dhėnė (pasuria) atyre, ata japin”.
(es-Sexhdeh, 16)
5. Mendo nė atė qė kėndon
Kur tė falesh falu me zemėr dhe medito atė qė kėndon apo qė dėgjon. Muhammedi, alejhi’s selam sa herė qė kalonte pranė ndonjė ajeti tė mėshirės ndalej dhe e luste Allahun pėr mėshirė ndėrsa sa herė qė kalonte pranė ndonjė ajeti tė ndėshkimit a dėnimit, ndalej dhe kėrkonte mbrojtje tek Allahu. Meditoji domethėniet e tesbihit, tahmidit, tekbirit, fjalėt qė madhėrojnė dhe lėvdojnė Allahun, Krijuesin e botėve.
Krahasoje veten me kėtė pemė, e cila kur ka dėgjuar Kur’anin i ka rėnė Allahut nė sexhde. Njė njeri kishte ardhur tek Muhammedi, alejhi’s selam e kishte thėnė:
“ķĒ ŃÓęį Ēįįå !ŃĆķŹ ßĆä ŃĢįĒ ķßŹČ ĒįŽŃĀä ę ŌĢŃÉ ĶŠĒĮå ” ŻįćĒ ćŃ ČćęÖŚ ĒįÓĢĻÉ ĒįŹķ Żķ * Õ* ÓĢĻŹ ” ę ŽĒįŹ : " Ēįįåć ĆĶĻĖ įķ ČåĒ ŌßŃĒ ” ę ĆŚŁć įķ ČåĒ ĆĢŃĒ ” ę ĒĶŲŲ ČåĒ ęŅŃĒ
O i dėrguari i Allahut, kam parė nė ėndėrr sikur njė njeri shkruante Kur’anin ndėrsa njė pemė ishte pas tij. Kur kaloi pranė ajetit tė sexhdes nė kaptinen Sad, ajo bėri sexhde dhe tha: O Allahu im, me shkruaj me tė falėnderim, ma rrit me tė shpėrblimin dhe ma largo me tė barrėn”.
Muhammedi, alejhi’s selam i tha:
“ŻäĶä ĆĶŽ ćä ĒįŌĢŃÉ
Po ne kemi mė shumė tė drejtė se sa pema”.
Ngjashem me kėtė transmetohet dhe nga Ebu Seid el-Hudrijji se ai kishte pare njė ėndėrr duke shkruar kaptinėn Sad dhe kur kishte arritur tek ajeti i sexhdes, kishte parė kallamarin (shishen e bojės sė shkrimit), lapsin dhe ēdo gjė tjetėr duke bėrė sexhde. Ia tregoi kėtė Muhammedit, alejhi’s selam ndėrsa ai ēdoherė bėnte sexhde (pas kėtij rasti) tek ai ajet”. ([1])
Edhe xhinėt madje kur kanė dėgjuar Kur’anin janė magjepsur dhe janė ndalur ta dėgjojnė atė. Ja se si na rrėfen Allahu pėr punėn e tyre:
“Žõįś ĆõęĶöķó Åöįóķųó Ćóäųóåõ ĒÓśŹóćóŚó äóŻóŃń ćöäó ĒįśĢöäųö ŻóŽóĒįõęĒ ÅöäųóĒ ÓóćöŚśäóĒ ŽõŃśĀóäšĒ ŚóĢóČšĒ (1) ķóåśĻöķ Åöįóģ ĒįŃųõŌśĻö ŻóĀóćóäųóĒ Čöåö ęóįóäś äõŌśŃößó ČöŃóČųöäóĒ ĆóĶóĻšĒ
1. Thuaj: "Mua mė ėshtė shpallur se njė grup i vogėl nga xhinėt i vuri veshin dhe dėgjoi (Kur'anin) dhe (kur u kthyen te tė vetėt) thanė: "Ne kemi dėgjuar njė Kur'an qė mahnit, 2. Qė udhėzon nė tė vėrtetėn, andaj ne i besuam atij dhe Zotit tonė, kurrsesi nuk do t'ia shoqėrojmė mė askė”.
(el-Xhinn, 1-2)
Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė:
“įŽĻ ŽŃĆŹåĒ Śįģ ĒįĢä įķįÉ ĒįĢä ŻßĒäęĒ ĆĶÓä ćŃĻęĻĒ ćäßć ßäŹ ßįćĒ ĆŹķŹ Śįģ Žęįå { ŻČĆķ ĀįĒĮ ŃČßćĒ ŹßŠČĒä } ŽĒįęĒ : ę įĒ ČŌķĮ ćä äŚćß ŃČäĒ äßŠČ Żįß ĒįĶćĻ
Ua kam kėnduar xhinėve kaptinėn err-Rrahman dhe ata pėrgjigjeshin mė mirė se ju. Sa herė qė lexoja ajetin: A cilat tė mira tė Zotit tuaj po i mohoni, ata thoshin: Asnjė tė mirė-dhunti Tėnden o Zoti jonė nuk e pėrgėnjeshtrojnė , Ty tė takon falėnderimi”. ([2])
6. Shpeshtoji duatė
Derisa je nė fqinjėsi tė Allahut dhe ke mundėsi tė kėrkosh vet pa ndėrmjetėsimin e askujt kėrko dhe shfrytėzoje rastin ndryshe ai tė humb. Nėse ke dėshirė ta dishte cili ėshtė rasti mė i mirė atėherė ktheju kėtij hadithi. Thotė Muhammedi, alejhi’s selam:
„ĆóŽśŃóČõ ćóĒ ķóßõęäõ ĒįśŚóČśĻõ ćöäś ŃóČųöåö ęóåõęó ÓóĒĢöĻń ŻóĆóßśĖöŃõęĒ ĒįĻųõŚóĒĮó
Njeriu mė sė afėrmi Zotit tė vet ėshtė kur ėshtė nė sexhde andaj shpeshtoni duatė“. ([3])
Njeriu kur tė marrė ndonjė udhėtim me tren apo aeroplan vie nė stacion/aeroport, pret radhėn dhe hip nė mjetin pėrkatės tė udhėtimit. Cfarė mendoni sikur ky njeri tė kalonte pranė aeroportit apo stacionit shpejtė e pastaj tė dilte jashtė nė autostrade apo fushė dhe derisa treni ėshtė duke ecur me shpejtėsi tė madhe apo aeroplani nė qiell t’ia vė dorėn pėrpara: „Ndal, ke edhe njė udhėtar“, a do t’ia ndalnin? Natyrisht se jo. Edhe me sexhden ėshtė kėshtu puna. Nėse dėshiron tė hipėsh nė aeroplanin e mėshirės ėshtė kusht stacioni i sexhdes. Nėse sexhden e kryen shpejtė dhe kalimthi ti do tė jesh sikur ai udhėtari jashtė stacionit, i cili bėn me dorė shumė por nuk e sheh askush.
Edhe diē. A e di se sexhde i bėjnė Allahut ēka ka nė tokė e nė det e nė tėrė gjithėsinė. Thotė Allahu:
„ęóįöįųóåö ķóÓśĢõĻõ ćóĒ Żöķ ĒįÓųóćóĒęóĒŹö ęóćóĒ Żöķ ĒįśĆóŃśÖö ćöäś ĻóĒČųóÉņ ęóĒįśćóįĒĘößóÉõ ęóåõćś įĒ ķóÓśŹóßśČöŃõęäó
49. Vetėm All-llahut i bėn sexhde ēdo gjallesė qė ėshtė nė qiej e qė ėshtė nė tokė, e edhe engjėjt, ata nuk bėjnė kryelartėsi“.
(en-Nahl, 49)
„ęóįöįųóåö ķóÓśĢõĻõ ćóäś Żöķ ĒįÓųóćóĒęóĒŹö ęóĒįśĆóŃśÖö Ųó꜌Ēš ęóßóŃśåĒš ęóŁöįĒįõåõćś ČöĒįśŪõĻõęųö ęóĒįśĀÕóĒįö
15. Gjithēka qė ka nė qiej e nė tokė i bėn sexhde vetėm All-llahut me dėshirė ose me dhunė, (i bėjnė sexhde) edhe hijet e tyre nė mėngjes e mbrėmje“.
(err-Rra’du, 15)
„Ćóįóćś ŹóŃó Ćóäųó Ēįįųóåó ķóÓśĢõĻõ įóåõ ćóäś Żöķ ĒįÓųóćóĒęóĒŹö ęóćóäś Żöķ ĒįśĆóŃśÖö ęóĒįŌųóćśÓõ ęóĒįśŽóćóŃõ ęóĒįäųõĢõęćõ ęóĒįśĢöČóĒįõ ęóĒįŌųóĢóŃõ ęóĒįĻųóęõĒČųõ ęóßóĖöķŃń ćöäó ĒįäųóĒÓö ęóßóĖöķŃń ĶóŽųó Śóįóķśåö ĒįśŚóŠóĒČõ ęóćóäś ķõåöäö Ēįįųóåõ ŻóćóĒ įóåõ ćöäś ćõßśŃöćņ Åöäųó Ēįįųóåó ķ󯜌óįõ ćóĒ ķóŌóĒĮõ
18. A nuk e di pėr All-llahun se Atij i nėnshtrohet (i bėn sexhde) kush ėshtė nė qiej dhe kush ėshtė nė tokė, edhe dielli, edhe hėna, edhe kodrat, edhe bimėt, edhe shtazėt, e edhe shumė njerėz, po shumė janė qė dėnimi ėshtė meritė e tyre. Atė qė e poshtėron All-llahu nuk ka kush qė mund ta bėjė tė ndershėm. All-llahu punon atė qė dėshiron“.
(el-Haxh-xhu, 18)
7. Mos prit fundin e sures e as rukunė
Jeto me Kur’an, gjallėrohu me Kur’an, dije se si ka shpėrblim pėr lexim po ashtu ka edhe pėr dėgjim dhe se sa kohe qė ti qėndron duke dėgjuar Kur’an shiu i mėshirės vazhdimisht bie nė fushėn e zemrės sate. Thotė Allahu:
“ęóÅöŠóĒ ŽõŃöĘó ĒįśŽõŃśĀäõ ŻóĒÓśŹóćöŚõęĒ įóåõ ęóĆóäśÕöŹõęĒ įóŚóįųóßõćś ŹõŃśĶóćõęäó
204. Kur lexohet Kur'ani, ju dėgjojeni atė (me vėmendje) dhe heshtni, nė mėnyrė qė tė fitoni mėshirė”.
(el-A’rafė, 204)
Vėlla! Zemrat tona janė tharė pėr mėshirė ashtu siē toka ėshtė thare pėr shi. Me thuaj nėse do tė mbretėronte njė verė me vapė tė madhe, thatėsi qė shkatėrron bereqetet, mė thuaj cili prej nesh nuk do ta luste Allahun pėr shi, apo cili prej nesh do tė dėshironte qė njė shi i begatshėm tė mos binte. Mendo, mos gatishmėria pėr tė qėndruar nė namaz ėshtė sikur dėshira pėr tė mos rėnė shi nė verėn e thatė.
8. Mos mendo pėr diē jashtė namazit
Kur tė falesh, zemrėn tėnde mbushe vetėm me namaz dhe sa herė qė djalli mundohet tė tė preokupojė me diē jashtė namazit, atėherė ti mos e dėgjo por kėrko mbrojtje tek Allahu e ai nuk mund tė tė bėj dėm. Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė se djalli kur ta dėgjojė ezanin dhe ikametin ik e pastaj pasi qė tė fillojmė me namaz ai vie dhe mundohet ta pengojė njeriun, sidomos nga gjėja qė ai nga kryelartėsia nuk e kreu atė: Sexhdeja. Thotė Allahu:
“ęóįóŽóĻś ĪóįóŽśäóĒßõćś Ėõćųó ÕóęųóŃśäóĒßõćś Ėõćųó ŽõįśäóĒ įöįśćóįĒĘößóÉö ĒÓśĢõĻõęĒ įöĀĻóćó ŻóÓóĢóĻõęĒ ÅöįųóĒ ÅöČśįöķÓó įóćś ķóßõäś ćöäó ĒįÓųóĒĢöĻöķäó
11. Ne ju krijuam pastaj ju dhamė formėn, e mandej engjėjve u thamė: "Bėni sexhde pėr Ademin". Ata i bėnė sexhde pos Iblisit. Ai nuk qe prej atyre qė bėnė sexhde”.
(el-A’rafė, 11)
Pėrkujto se nėse ti kėrkon mbrojtje tek Allahut, ai djalli ik prej teje dhe kur ti e bėn njė gjė tė tillė, jo vetėm qė shpėton prej tij por edhe e mundė atė dhe ia pėrkujton devijimin e madh tė tij. Ai vet thotė: U urdhėrova tė bėja sexhde por nuk bėra ndėrsa njeriu u urdhėrua dhe e bėri atė.
9. Pastroje gojėn, rrobat dhe parfymosu e vishu bukur
Pastroje gojėn nė mėnyrė qė tė mos i shqetėsosh besimtarėt dhe melaiket me erėra tė kėqija. Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė:
ćä Ćßį ćä åŠå ĒįŌĢŃÉ ĒįĪČķĖÉ ŌķĘĒš ŻįĒ ķŽŃČäĒ Żķ ĒįćÓĢĻ ķÄŠķäĒ ČŃĒĘĶŹå ŻÅä ĒįćįĒĘßÉ ķŹĆŠęä ććĒ ķŹĆŠģ ćäå ĒįÅäÓ
Kush han qepė apo hudhėr apo perime qė kanė erė tė rėndė le tė mos vijė nė xhami e tė na shqetėsojė me erėn e tij ngase melaiket gėrditen nga ajo qė gėrditeni edhe ju“.
Vishi rrobat e bukura. Thotė Allahu:
„ķóĒ Čóäöķ ĀóĻóćó ĪõŠõęĒ ŅöķäóŹóßõćś ŚöäśĻó ßõįųö ćóÓśĢöĻņ
31. O bijtė e Ademit, vishuni bukur pėr ēdo namaz (lutje), ...“.
(el-A’rafe, 31)
Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė:
“ÅŠĒ Õįģ ĆĶĻßć ŻįķįČÓ ĖęČķå ” ŻÅä Ēįįå ĆĶŽ ćä ŹŅķä įå
Kur tė falet dikush prej jush le tė vesh dy rrobat e tij ngase Allahu ėshtė mė meritori pėr tu zbukuruar pėr Tė”. ([4])
Selefi vishnin rrobat mė tė mira qė kishin, madje nė dhjetėshin e fundit tė Ramazanit, ata kishin rroba tė veēanta pėr ato dhjetė ditė.
Ndėrsa sa i pėrket erės sė bukur, Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė:
“ĶČČ Åįķ ćä ĻäķĒßć : ĒįäÓĒĮ ę ĒįŲķČ ę ĢŚįŹ ŽŃÉ Śķäķ Żķ ĒįÕįĒÉ
Mė janė bėrė tė dashura prej dunjasė suaj tri gjėra: gratė, era e bukur, dhe kėnaqėsia shpirtėrore mė ėshtė bėrė nė namaz”. ([5])
10. Mos u fal duke qenė i uritur
Nėse ke uri dhe buka ėshtė gati apo ėshtė shtruar nė tryeze mos  u fal qė mendja tė jetė vazhdimisht aty, jo, ha e pastaj falu. Ka thėnė Muhammedi, alejhi’s selam:
“įĒ ÕįĒÉ ČĶÖŃÉ ŲŚĒć ęįĒ ęåę ķĻĒŻŚå ĒįĆĪČĖĒä
Nuk ka namaz kur tė shtrohet buka dhe as kur tė mundojnė dy tė kėqijat (nevoja fiziologjike e vogėl dhe e madhe)”.
Po kėshtu, nėse je shumė i lodhur fli, pusho, e pastaj ngrihu e falu. Muhammedi, alejhi’s selam kishte shkuar nė xhami natėn dhe kishte parė njė litar. Cka ėshtė ky?- pyeti. Thane: Ummu Selemeja vjen dhe falet, kur ta kaploje gjumi ajo mbahet pėr tij qė tė mos flejė por tė falet. Muhammedi, alejhi’s selam tha: Faluni aq sa jeni tė kthjelltė e kur t’iu merr gjumi flini.
Ibni Tejmije e kishte zakon qė kur binte tė flinte, flinte me nijjet-qėllim tė pėrforcimit fizik pėr adhurimet pas gjumit.
11. Pėrulu nė namazin tėnd
Pėrulja nė namaz d.t.th.: qė zemra jote dhe gjymtyrėt tua tė pushojnė nė namaz. Burgose zemrėn tėnde nė namaz, gjymtyrėt tua prangoi nė namaz. Duart tua le tė shtrihen ashtu siē tė mėsoi Muhammedi, alejhi’s selam, shikimi yt le tė jetė ashtu siē tė mėsoi Muhammedi, alejhi’s selam, dhe mos u lako gjatė namazit qė tė konsiderohesh hajn i namazit. Po, hajn, siē thotė Muhammed Mustafaja, alejhi’s selam:
„ĆÓęĆ ĒįäĒÓ ÓŃŽÉ ĒįŠķ ķÓŃŽ ćä ÕįĒŹå  ŽĒįęĒ : ķĒ ŃÓęį Ēįįå : ßķŻ ķÓŃŽ ćä ÕįĒŹå æ ŽĒį : įĒ ķŹć ŃßęŚåĒ ęįĒ ÓĢęĻåĒ
Hajni mė i keq prej njerėzve ėshtė ai qė vjedh nė namazin e tij. Si mund tė vjedh njeriu nė namaz?- pyetėn disa. Tha: Nuk kryen siē duhet rukunė dhe sexhden e namazit “. ([6])
12. Lexoje Kur’anin bukur dhe falu pas ndonjė imami qė lexon bukur
Allahu e ka urdhėruar Muhammedin, alejhi’s selam:
„ķĆķåĒ ĒįćŅćį Žć Ēįįķį ÅįĒ ŽįķįĒš äÕŻå Ćę ĒäŽÕ ćäå ŽįķįĒš Ćę ŅĻ Śįķå ęŃŹį ĒįŽŃĀä ŹŃŹķįĒš
1. O ti i mbėshtjellur! 2. Ngrihu pėr falje natėn, pėrveē njė pjese tė vogėl tė saj. 3. Gjysmėn e saj ose diē mė pak se gjysmėn. 4. Ose shto diē prej saj dhe Kur'anin lexoje me vėmendje“.
(el-Muzzemmil, 1-4)
Tertil d.t.th.: kėndimi i Kur’anit me zė tė bukur dhe me rregulla. Ka thėnė Muhammedi, alejhi’s selam:
“ćä įć ķŹŪä ČĒįŽŃĀä ŻįķÓ ćäĒ
Kush nuk e reciton Kur’anin me zė tė bukur ai nuk ėshtė prej nesh”.
“ĒįÕęŹ ĒįĶÓä ķŅķĻ ĒįŽŃĀä ĶÓäĒš
Zėri i bukur Kur’anit ia shton bukurinė”.
13. Bėje veprėn tėnde vetėm pėr Allahun
Kur tė falesh falu vetėm pėr Allahun, jo qė njerėzit tė shohin, ndryshe nuk do tė fitosh nga namazi yt asgjė pėrveē lodhjes. Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė:
“ę ŃČ ŽĒĘć įķÓ įå ćä ŽķĒćå ÅįĒ ĒįÓåŃ
Ndonjė falės nga namazi i tij nuk pėrfiton asgjė mė shumė se sa pagjumėsia”. ([7])
„ ķĒ ĆķåĒ ĒįäĒÓ ! ĆŻŌęĒ ĒįÓįĒć ę ĆŲŚćęĒ ĒįŲŚĒć ę ÕįęĒ ĒįĆŃĶĒć ę ÕįęĒ ČĒįįķį ę ĒįäĒÓ äķĒć ŹĻĪįę ĒįĢäÉ ČÓįĒć
O njerėz, pėrhapeni selamin, jepni ushqim, mbani lidhjet familjare dhe faluni gjersa njerėzit flenė qė tė hyni nė Xhennet me selam (paqe, mirėdashje)“. ([8])
15. Nata e Kadrit shans jetėsor
Falja nė Natėn e Kadrit ėshtė mė e mirė se sa falja nė netėt e njė mijė muajve tjerė. Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė:
„ćóäś ŽóĒćó ŃóćóÖóĒäó ÅöķćóĒäšĒ ęóĒĶśŹöÓóĒČšĒ ŪõŻöŃó įóåõ ćóĒ ŹóŽóĻųóćó ćöäś ŠóäśČöåö
Kush falet nė Ramazan me besim dhe vetllogari i falen mėkatet e mėparshme“. ([9])
Por meqė Nata e Kadrit nuk ėshtė e caktuar, ajo mund tė bijė nė njėrėn prej dhjetė ditėve tė fundit, atėherė adhurimi duhet tė jetė gjatė tėrė kėtyre dhjetė ditėve nė intensitet. Mos e humb kėtė shans pėr qė Allahu tė t’i fali tė gjitha mėkatet. 
16. Falu sikur mė nuk do tė falesh
Vėlla sa here kemi thėnė se vdekja ėshtė e fshehtė, dhe sikur ti ta dije se pas namazit tė jacisė do tė vdisje, jam i bindur se tėrė kohėn vetėm nė sexhde do tė qėndroje. As nuk do tė doje tė pėrshėndeteshe me askėnd, as tė flisje me askėnd, as tė lije testament, por do tė doje tė vdisje nė sexhde. Mendo se ndoshta Allahu pas kėtij namazi ta ka caktuar vdekjen dhe falu nė kėtė mėnyrė. Muhammedi, alejhi’s selam ka thėnė:
“Õį ÕįĒÉ ćęĻŚ ßĆäß ŹŃĒå
Fal namaz pėrshėndetės (sikur tė atij qė ndahet nga bota) sikur ti po e sheh atė”.
17. Falu ashtu si tė vie mė lehtė
Ka thėnė Muhammedi, alejhi’s selam:
“Õį ŽĒĘćĒš ŻÅä įć ŹÓŹŲŚ ŻŽĒŚĻĒš ŻÅä įć ŹÓŹŲŚ ŻŚįģ ĢäČß
Falu nė kėmbė, nėse nuk mundesh atėherė ulur, nėse nuk mundesh atėherė nė krahun tėnd”.
18. Nė namazet nafile falu edhe ulur
Edhe nėse ke force, por dėshiron tė falesh ulur, atėherė falu ulur por shpėrblimin e ke 50% mė pak. Ka thėnė Muhammedi, alejhi’s selam:
“ćä Õįģ ŽĒĘćĒš Żåę ĆŻÖį ęćä Õįģ ŽĒŚĻĒš Żįå äÕŻ ĆĢŃ ĒįŽĒĘć” ęćä Õįģ äĒĘćĒš Żįå äÕŻ ĆĢŃ ĒįŽĒŚĻ
Kush falet nė kėmbė ėshtė mė mirė por kush falet ulur ai ka gjysmėn e shpėrblimit tė atij qė falet nė kėmbė ndėrsa kush falet i shtrirė ai ka gjysmėn e shpėrblimit tė atij qė falet ulur”. ([10])
19. Mos u turpėro tė falesh ulur
Me turp ėshtė tė mos falesh apo falesh shpejt se sa tė falesh ulur dhe bukur ashtu siē duhet.
20. Qėndro nė xhami
Nėse nuk ke mundėsi fare tė falesh, as ulur, as i shtrirė por mendjen e ke tė kthjelltė, atėherė prezanto nė xhami dhe dėgjo ligjėratėn, dėgjo Kur’anin dhe lutu qė lutja jote tė pranohet.
Burimi: wwww.saaid.net
Pėrshtati nė shqip: Sedat G. ISLAMI
25-9-2007, e marte (13 Ramazan 1428)
Reinach, Aarau, Zvicėr
P.S. Pėr shkak se tema ėshtė pėrgatitur pėr ligjėratė xhamie, diku-diku, ia kam shtuar edhe disa komente te vogla.


--------------------------------------------------------------------------------

[1] Tė dy hadithet kane senede autentike. Shih: Es-Silsiletu’ s sahihah, 6/470
[2] Hadithi ėshtė hasen. Shih: Sahihu’l xhamii, 5138
[3] Muslimi
[4] Albani e ka vlerėsuar kėtė hadith autentik sipas kushtit tė Buhariut dhe Muslimit. Shih: Silsiletu’s sahihah, 3/356
[5] Sahihul’xhamii, 3124
[6] Ahmedi
[7] Hadithi ėshtė autentik. Shih: Sahihu’l xhamii, 3488
[8] Hadithi ėshtė autentik. Shih: Silsiletu’s sahihah, 2/109.
[9] Buhariu
[10] Sahihu’l xhamii, 6239

RAMAZANI...