DITA E ASHURES - MUSAI, Alejhi's Selam DHE
FARAONI
Falėnderimet dhe lavdėrimet i takojnė
vetėm Allahut ndėrsa pėrshėndetjet tona qofshin mbi krijesėn mė tė mirė,
zotėriun e njerėzimit, Muhammed Mustafanė, familjen, shokėt dhe mbare pasuesit e
tij!
Meqė Dita e Ashures, siē kemi pėrmendur ne
ligjėratėn tone pėrkitazi me te, shėnon edhe pėrvjetorin e dy ngjarjeve
historike, qe njėra ka lidhje te drejtpėrdrejtė me te, e qe ėshtė ky tregimi i
Musait, alejhi's selam, dhe tjetra qe rastisi te bie ne kėtė dite, ne me lejen e
Allahut, do te japim njė pėrshkrim pėrmbledhės te tregimit te pejgamberit te
Allahut, Musait, alejhi's selam me armikun e tij, Faraonin e mallkuar.
Ēfarė dobie kemi nga tregimet e
pejgamberve, alejhimu's selam?
Allahu tregimin e Musait, alejhi's selam e
ka pėrmendur ne shume vende ne Kur'an, aq sa thuhet se:
"كاد القرآن أن يكون كله موسى
موسى
Gati i tere Kur'ani
ėshtė Musa, Musa".
Sigurisht se qėllimi i pėrmendjes kaq te
shpeshte te kėtij tregimi ėshtė marrja mėsim prej tij. Thotė Allahu:
" لَقَدْ كَانَ
فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى
وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى
وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
Nė tregimet e tyre (tė dėrguarve dhe tė
Jusufit me vėllezėr) pati mėsime e pėrvojė pėr tė zotėt e mendjes. Ai (Kur'ani)
nuk ėshtė bisedė e trilluar, por vėrtetues i asaj qė ishte mė parė (librave tė
shenjtė) dhe sqarues i ēdo sendi, e edhe udhėrrėfyes e mėshirė pėr njė popull qė
beson". (Jusuf,
111)
" كَذَلِكَ مَا
أَتَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا قَالُوا سَاحِرٌ أَوْ
مَجْنُونٌ (52) أَتَوَاصَوْا بِهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ طَاغُونَ
Ja, ashtu pra, edhe atyre qė ishin mė parė
nuk u erdhi i dėrguar e qė nuk i thanė: "ثshtė magjistar ose ėshtė i ēmendur!. 53. A mos e
porositėn njėri-tjetrin me kėtė? Jo, por ata janė popull renegat". (Dharijat, 52-53)
Tregimi i Musait, alejhi's
selam
Musai ėshtė i biri Imranit, ka folur me
Allahun dhe ėshtė njeri prej pese pejgambereve me te dalluar, te cilėt thirren
"Ulul Azmi", pėr te cilėt thotė Allahu:
" اصْبِرْ كَمَا
صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ
يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ
بَلَاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ
Ti (Muhammed) duro, ashtu sikurse duruan
tė dėrguarit e vendosur dhe mos kėrko ngutjen e dėnimit pėr ta, sepse ditėn kur
do ta pėrjetojnė atė (dėnimin) qė u ėshtė premtuar, atyre u duket sikur nuk kanė
jetuar vetėm se nė njė moment tė shkurtėr tė ditės. Kumtesė e mjaftueshme! A mos
shkatėrrohet kush, pos popullit tė shfrenuar?". (Ahkaf, 35)
Kėta pese pejgamber janė te aluduar edhe
ne ajetin:
"
شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا
وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ
إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ
كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ
مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ
Ai ju pėrcaktoi juve pėr fé atė qė ia pat
pėrcaktuar Nuhut dhe atė qė Ne ta shpallėm ty dhe atė me ēka e patėm porositur
Ibrahimin, Musain dhe Isain. (I porositėm) Ta praktikoni fenė e drejtė e mos u
pėrēani nė tė. Pėr idhujtarėt ėshtė rėndė kjo nė ēka ju i thirrni ata. All-llahu
veēon pėr tė (pėr besim tė drejtė) atė qė do dhe e udhėzon nė tė atė qė i
drejtohet Atij". (Shura,
13)
Allahu i Madhėruar na e tregoi tregimin e
Musait ne shume ajete te Kur'anit, diku ne mėnyrė te pėrgjithshme e diku me te
shtjelluar dhe detajizuar. Ky tregim nuk ėshtė "hiqaje", nuk ėshtė histori qe
rrėfehet, por ėshtė tregim, qe me vete bart porosi, mesazhe dhe mėsime te shumta, siē tha Allahu pėr
kėtė dhe tregimet e pejgambereve tjerė, alejhimu's selam:
" لَقَدْ كَانَ
فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى
وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى
وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
Nė tregimet e tyre (tė dėrguarve dhe tė
Jusufit me vėllezėr) pati mėsime e pėrvojė pėr tė zotėt e mendjes. Ai (Kur'ani)
nuk ėshtė bisedė e trilluar, por vėrtetues i asaj qė ishte mė parė (librave tė
shenjtė) dhe sqarues i ēdo sendi, e edhe udhėrrėfyes e mėshirė pėr njė popull qė
beson". (Jusuf,
111)
"وَكُلا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ
أَنْبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ وَجَاءَكَ فِي هَذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ
120. Tė gjitha kėto qė t'i rrėfyem ty nga
lajmet e pejgamberėve, janė qė ta forcojnė zemrėn tėnde, dhe nė to tė ka ardhur
e vėrteta e kėshilla, si dhe pėrkujtime pėr besimtarėt". (Hud, 120)
Allahu na e tregoi tregimin e kėtij
pejgamberi prej momentit te lindjes, kur Faraoni po atė vit, kishte filluar te
mbyste te gjitha foshnjat meshkuj te izraeliteve, por jo edhe Musain, te cilin e
ruajti Allahu nga kurtha e tij, madje e beri qe te rritej dhe edukohej ne
pallatin e Faraonit.
Kur e lindi nena e vet, u mėrzit shume
ngase e dinte se ai do te vritej, por Allahu e frymėzoi atė:
"فَأَلْقِيهِ فِي
الْيَمِّ
hidhe nė
lumė". (Kasas,
7)
Ajo duhej t'i jepte gji, ta vendoste ne
njė sanduk dhe ta hidhte ne det dhe:
"وَلَا تَخَافِي
وَلَا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ
الْمُرْسَلِينَ
e mos u frikėso as mos u pikėllo, se Ne do
ta kthejmė atė ty dhe do ta bėjmė atė nga tė dėrguarit". (Kasas, 7)
Po, premtimi i Allahut ėshtė i vėrtetė.
Ajo i dha gji dhe e hodhi ne det qe:
"فَالْتَقَطَهُ
آَلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَحَزَنًا
E atė e gjeti familja faraonit, ashtu qė
nė fund ai t'u bėhet atyre armik e dėshpėrim". (Kasas, 8)
Por Allahu hodhi dashuri ne zemrėn e gruas
se Faraonit pėr te kėshtu qe ajo u be nene e dyte pėr Musain:
"قَالَتِ امْرَأَةُ
فِرْعَوْنَ قُرَّةُ عَيْنٍ لِي وَلَكَ لَا تَقْتُلُوهُ عَسَى أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ
نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
E gruaja e faraonit tha: "Shpresė gėzimi
pėr mua dhe pėr ty, mos e mbytni atė, ndoshta do tė na sjellė dobi ose do ta
adoptojmė si fėmijė". Pra ata nuk e dinin rrjedhimin". (Kasas, 9)
"وَاللَّهُ غَالِبٌ
عَلَى أَمْرِهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
All-llahu ėshtė mbizotėrues i punės sė
vet, por shumica e njerėzve nuk e dinė (fshehtėsinė e ēėshtjeve)". (Jusuf, 21)
U kėrkua pėr te njė gjidhėnėse por gjiri i
askujt nuk i pėrshtatej. Gruaja e Faraonit ishte shume kureshtare pėr jetėn e
tij, kėshtu qe urdhėroi te kėrkohej njė gjidhėnėse jashte pallatit dhe ja, motra
e Musait i lajmėroi pėr njė grua, qe mund t'i jep gji atij e ajo ishte vet nena
e Musait, duke u kėnaqur me realizimin e premtimit te Allahut se ai ėshtė ne
dore te sigurte dhe ne pėrkujdesje hyjnore. Madje ajo, krahas kėsaj, edhe
paguhej:
"وَأَصْبَحَ
فُؤَادُ أُمِّ مُوسَى فَارِغًا إِنْ كَادَتْ لَتُبْدِي بِهِ لَوْلَا أَنْ رَبَطْنَا
عَلَى قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ (10) وَقَالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّيهِ
فَبَصُرَتْ بِهِ عَنْ جُنُبٍ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ (11) وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ
الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ
يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ (12) فَرَدَدْنَاهُ إِلَى أُمِّهِ
كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ أَنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ
وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
10. E zemra e nėnės sė Musait agoi e
zbrazėt (kur kuptoi se ka rėnė nė duar tė faraonit) dhe gati ta zbulojė atė
(fėmijėn), sikur tė mos ia forconim Ne zemrėn asaj qė tė bėhet e bindur (nė
premtimin e All-llahut).
11. E ajo i tha motrės sė tij: "Gjurmoje
atė", kurse ajo e shikonte atė prej sė largu dhe ata nuk e hetonin (se ishte
motra e tij qė e pėrcjell).
12. Ndėrsa Ne ia patėm ndaluar atij mė
parė thithjen e gjinit, e ajo (motra e Musait) tha: "A doni t'ju tregoj pėr njė
familje qė do tė kujdeset pėr tė dhe qė do tė jenė tė sinqertė ndaj
tij?"
13. Dhe ashtu atė e kthyem te nėna e vet
qė ajo tė jetė e kėnaqur e jo e pikėlluar dhe qė ta kuptojė ajo se premtimi i
All-llahut ėshtė i vėrtetė e i sigurt, por shumica e tyre nuk e
dinė". (Kasas,
10-13)
Kur Musai u rrit:
"وَلَمَّا بَلَغَ
أَشُدَّهُ وَاسْتَوَى آَتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا وَكَذَلِكَ نَجْزِي
الْمُحْسِنِينَ
E pasi ai (Musai) e arriti moshėn madhore
dhe u bė i pjekur, Ne i dhamė urtėsi e dituri. Kėshtu Ne i shpėrblejmė
bamirėsit". (Kasas,
14)
Allahu e urdhėroi qe te shkoje tek faraoni
kryelarte, i cili veten e quante zot. Dhe ta thėrriste ne adhurimin pėr Allahun
dhe t'i lėrė te lire izraelitet. Allahu e pėrkrahi edhe me dėrgimin e Harunit,
vėllait te tij si pejgamber dhe shoqėrues te tij, duke e urdhėruar qe me butėsi
ta thėrrasin Faraonin ne fenė e drejte:
" فَقُولَا لَهُ
قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى
Atij i thuani fjalė tė buta, ndoshta ai
mendohet a frikėsohet".
(Taha, 44)
Kur ata u frikėsuan nga tirania e
Faraonit, Allahu iu tha:
"قَالَ لَا
تَخَافَا إِنَّنِي مَعَكُمَا أَسْمَعُ وَأَرَى
46. Ai (All-llahu) tha: "Mos u frikėsoni,
se Unė (me ndihmėn Time) jam me ju, dėgjoj (ē'do t'ju thotė) dhe shoh (ē'do tė
bėjė me ju)". (Taha,
46)
Shkoi Musai tek ai tiran, agresiv dhe i
pashpirt qe ta thėrras ne adhurim te sinqerte pėr Allahun dhe te largohej nga
besėtytnitė dhe humbja e tij. Ne vend qe Faraoni t'i nėnshtrohej se vėrtetės, ai
vetėm sa shtoi arrogancėn e tij, mundohej ta arsyetonte besėtytninė e tij dhe,
duke u tallur me Musain, pyeti:
"قَالَ فَمَنْ
رَبُّكُمَا يَا مُوسَى
49. Ai (faraoni) tha: "E kush ėshtė Zoti i
juve dyve, o Musa?".
(Taha, 49)
"قَالَ فِرْعَوْنُ
وَمَا رَبُّ الْعَالَمِينَ
23. (Faraoni) Tha: "E cili ėshtė ai zot i
botėve (qė ju dėrgoi)?".
(Shuara, 23)
Kjo pėr arsye se ai pretendoi se vet ishte
zot e tha:
" فَقَالَ أَنَا
رَبُّكُمُ الْأَعْلَى
24. E u tha: "Unė
jam zoti juaj mė i lartė!". (Naziat, 24)
" مَا عَلِمْتُ
لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرِي
O ju pari, unė nuk njoh ndonjė zot tjetėr
pėr ju pos meje". (Kasas,
38)
Hyjninė e tij fantazuare e arsyetoi edhe
me:
" وَنَادَى
فِرْعَوْنُ فِي قَوْمِهِ قَالَ يَا قَوْمِ أَلَيْسَ لِي مُلْكُ مِصْرَ وَهَذِهِ
الْأَنْهَارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي أَفَلَا تُبْصِرُونَ
51. Ndėrsa, faraoni thirri popullin e vet
e tha: "O popull imi, a nuk ėshtė imi pushteti i Egjiptit (i Misirit) dhe i
kėtyre lumenjve qė rrjedhin nėn pallatin tim, a nuk po shihni?". (Zuhruf, 51)
Allahu e di se faraoni ishte gėnjeshtar ne
atė qe pretendonte:
"وَجَحَدُوا بِهَا
وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ
عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ
14. Dhe, edhe pse bindshėm tė besueshėm nė
to (se ishin nga Zoti), i mohuan nė mėnyrė tė padrejtė e me mendjemadhėsi, pra
shikoje se ēfarė ishte fundi i shkatėrrimtarėve". (Neml, 14)
Ata e ftuan atė ne besim por ai polemizoi
dhe solli fakte e argumente te kota pėr dhunėn, tiraninė dhe skandalet e tij.
Faraoni kėrkoi mrekulli prej Musait. Ne kohen e tij, ne trevat e Faraonit ishte
e pėrhapur magjia shume kėshtu qe Allahu beri qe mrekullia e Musait te jete
pikėrisht e kėsaj natyre, jo magji, por diē, qe do ta zhvleftėsonte magjinė, qe
edhe vet magjistaret do t'i bėnte t'i besonin Musait. Faraoni kėrkoi mrekulli
prej Musait ndėrsa ai e futi dorėn ne xhep kur ja ajo doli e bardhe, qe garonte
diellin ne shkėlqim dhe fuqi, e hodhi shkopin kur ja ai shndėrrua ne gjarpėr, qe
ecte. Allahu i Madhėruar ia dha Musait nėntė mrekulli, siē thotė:
" وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى تِسْعَ آيَاتٍ
بَيِّنَاتٍ
101. Ne i patėm dhėnė Musait nėntė
argumente (mrekulli) tė qarta". (Isra, 101)
" وَأَدْخِلْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ
سُوءٍ فِي تِسْعِ آيَاتٍ إِلَى فِرْعَوْنَ وَقَوْمِهِ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا
فَاسِقِينَ
12. Fute dorėn tėnde nė xhepin tėnd, e ajo
do tė dalė e bardhė pa kurrfarė tė keqe, e kėto janė ndėr nėntė argumentet pėr
tė (vajtur) te faraoni dhe populli i tij, se me tė vėrtetė ata janė popull i
prishur". (Neml,
12)
Kėto nėntė mrekulli
janė te sqaruara ne kaptinėn A'raf, ajetet 133-135: " فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ
وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ آَيَاتٍ مُفَصَّلَاتٍ فَاسْتَكْبَرُوا وَكَانُوا قَوْمًا
مُجْرِمِينَ (133) وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَا مُوسَى ادْعُ
لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ
لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ (134) فَلَمَّا
كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلَى أَجَلٍ هُمْ بَالِغُوهُ إِذَا هُمْ يَنْكُثُونَ
(135)
133. Atėherė (pėr shkak tė mohimit) Ne
lėshuam kundėr tyre: vėrshimin, karkalecat, rriqėrat (insekte dėmtuese),
bretkosat dhe gjakun, fakte tė qarta njėra pas tjetrės, po ata mbanin
kokėfortėsi sepse ishin popull mėkatarė.
134. Pasi qė i gjeti belaja (me ato masa
dėnim) ata thanė: "O Musa, lute pėr ne Zotin tėnd me atė meritė qė ke (si
pejgamber), nėse na e largon dėnimin ne do tė pranojmė ty (si tė dėrguar) dhe do
t'i lejojmė beni israilėt bashkė me ty (tė shkoni ku tė
doni)".
135. E kur e larguam nga ata dėnimin (me
lutjen e Musait) pėr deri nė njė afat qė do tė arrinin, ata e thyen
besėn".
Ibni Abbasi ka thėnė se kėto nėntė
mrekulli janė: shkopi, dora, vitet e thatėsisė, deti, tufani, karkalecat,
morrat, bretkosat, gjaku.
Muhammed b. Ka'bi ka thėnė se ato nėntė
mrekulli janė: dora, shkopi, pese mrekullitė e pėrmendura ne suren A'raf,
shkatėrrimi i pasurive te tyre dhe gri (prej te cilit gufoi uji).
Ibni Abbasi, Muxhahidi, Ikrime, Sha'biu
dhe Katadeja kane thėnė: Ato janė: Dora, shkopi, vitet e thatėsisė, pakėsimi i
frutave, tufani, karkalecat, morrat, bretkosat dhe gjaku.
Hasan Basriu vitet e thatėsisė dhe
pakėsimin e frutave e konsideroi njė ndėrsa te nėntėn e shtoi: Shkopi i Musait
gėlltiti gjarpėrinjtė e rreme te magjistareve. ([1])
Faraoni u frikėsua dhe u turpėrua, e diti
se ėshtė e vėrtete kjo por kur njeriun ta mund e kota, ai behet i pavlere.
"قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي
السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا تُغْنِي الْآَيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا
يُؤْمِنُونَ
". (Junus, 101)
Te shohim se bashku njė insert nga
polemika ne mes Musait dhe Faraonit:
" قَالَ
فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ الْعَالَمِينَ (23) قَالَ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
وَمَا بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ (24) قَالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَلَا
تَسْتَمِعُونَ (25) قَالَ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آَبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ (26) قَالَ
إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ (27) قَالَ رَبُّ
الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ (28) قَالَ
لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلَهًا غَيْرِي لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ (29)
قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ (30) قَالَ فَأْتِ بِهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ
الصَّادِقِينَ (31) فَأَلْقَى عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُبِينٌ (32)
وَنَزَعَ يَدَهُ فَإِذَا هِيَ بَيْضَاءُ لِلنَّاظِرِينَ (33) قَالَ لِلْمَلَإِ
حَوْلَهُ إِنَّ هَذَا لَسَاحِرٌ عَلِيمٌ (34) يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ
أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ (35) قَالُوا أَرْجِهْ وَأَخَاهُ
وَابْعَثْ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ (36) يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ
(37) فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ (38) وَقِيلَ لِلنَّاسِ
هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ (39)
23. (Faraoni) Tha: "E cili ėshtė ai zot i
botėve (qė ju dėrgoi)?"
24. Ai i tha: "Zoti i qiejve dhe i tokės
dhe ē'ka ndėrmjet tyre, nėse bindeni!"
25. Ai (faraoni) atyre qė ishin pėrreth, u
tha: "A nuk e dėgjoni?!"
26. Ai (Musai) tha: "Zoti juaj dhe i
prindėrve tuaj tė parė!"
27. (Faraoni) Tha: "Vėrtet, i dėrguari
juaj qė u ėshtė dėrguar juve, me siguri ėshtė i
ēmendur!"
28. (Musai) Tha: "Zot i lindjes dhe i
perėndimit dhe ē'ka ndėrmjet tyre, po qe se kuptoni!"
29. (Faraoni) Tha: "Nėse ti beson zot
tjetėr pos meje, do tė gjendesh nė mesin e tė
burgosurve!"
30. (Musai) Tha: "A edhe nėse tė sjell
ndonjė argument tė qartė!"
31. Ai tha: "Sille pra, nėse thua tė
vėrtetėn?"
32. Atėherė, (Musai) e hodhi shkopin e
vet, i cili u shndėrrua nė gjarpėr tė vėrtetė.
33. Nxori dorėn prej xhepit, kur qe, ajo
nė sy tė shikuesve flakėronte nga bardhėsia.
34. (Faraoni) Parisė qė e rrethonin, u
tha: "Vėrtet, ky qenka magjistar shumė i aftė!
35. Qė me magjinė e vet dėshiron t'ju
dėbojė nga toka juaj, e ē'mė propozoni mua?"
36. (Paria) Shtyje atė dhe vėllain e tij
(ēėshtjen e tyre) pėr mė vonė, e ti dėrgo nėpėr qytete
tubues.
37. Qė t'i sjellin tė gjithė magjistarėt e
dijshėm kėtu.
38. Dhe, magjistarėt u tubuan nė kohėn e
ditės sė caktuar.
39. Edhe popullit iu tha: "Ejani e
tubohuni". (Shuara,
23-39)
Faraoni si i krisur mendonte ta sfidonte
Musain me pushtetin e tij, qe sipas tij- mund te arrinte edhe deri tek Zoti i
Musait.
"
فَأَوْقِدْ لِي يَا هَامَانُ عَلَى
الطِّينِ فَاجْعَلْ لِي صَرْحًا لَعَلِّي أَطَّلِعُ إِلَى إِلَهِ مُوسَى وَإِنِّي
لَأَظُنُّهُ مِنَ الْكَاذِبِينَ َ
andaj ti o Haman, m'i pjek (tullat) nga
dheu e mė ndėrto njė kullė tė lartė, ndoshta do tė arrijė ta shoh zotin e
Musait, sepse unė mendoj se vėrtet ai ėshtė gėnjeshtar". (Kasas, 38)
Musai vazhdoi ta ftonte faraonin dhe ta
pėrhapte fenė e tij duke iu sjellur njerėzve fakte, mesime, kėshilla, qe me te
vėrtet njerėzit bindeshin se ajo, qe kumton Musain ėshtė e vėrtet. Faraoni
kuptoi se vazhdimi i Musait me kėtė dinamike do ta shkatėrroje atė dhe pasuesit
e tij kėshtu qe kėrkoi prej Musait duel, qe te dukej e "vėrteta" e tij dhe e
"kota" e Musait. Ai madje iu kėrcėnua Musait:
"
قَالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلَهًا
غَيْرِي لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ
29. (Faraoni) Tha: "Nėse ti beson zot
tjetėr pos meje, do tė gjendesh nė mesin e tė burgosurve!". (Shuara, 29)
Ai urdhėroi qe te tubohen ne njė dite
feste, ku Musai do t'i sfidonte magjistaret e tij, te cilėt paraprakisht ia
kushtėzuan Faraonit njė shpėrblim te madh nėse ata do te dilnin fitimtare.
Filloi gara dhe lugina e mbush me shkopinj, qe para syve te njerėzve shiheshin
si gjarpėrinj ndėrsa ne te vėrtetė nuk ishin asgjė pėrveē se njė trillimi dhe
mashtrimi pėr sy. Musai ne fillim u frikėsua por Allahu e qetėsoi dhe e urdhėroi
qe ta hidhte shkopin, i cili u shndėrrua ne gjarpėr te vėrtet, qe gėlltiti
gjarpėrinjtė e fantazuar te tyre, dhe si rezultat, aktoret e kėtyre skenave panė
te vėrtetėn dhe kaluan ne anėn e Musait, duke u larguar nga magjia dhe nga
shpėrblimet e faraonit pa asnjė hezitim. Thuhet se atė dite kane qene 30.000
magjistare. Faraoni i kėrcėnoi por ata nuk ia vunė veshin dhe hynė ne Xhennet,
duke mos bere ndonjė vepėr me pėrjashtim te njė sexhdeje pėr Allahun, me te
cilėn pėrfunduan veprat e tyre ndėrsa Faraoni i vrau qe te gjithė.:
"
قَالُوا يَا مُوسَى إِمَّا أَنْ
تُلْقِيَ وَإِمَّا أَنْ نَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقَى (65) قَالَ بَلْ أَلْقُوا
فَإِذَا حِبَالُهُمْ وَعِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّهَا
تَسْعَى (66) فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسَى (67) قُلْنَا لَا تَخَفْ
إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعْلَى (68) وَأَلْقِ مَا فِي يَمِينِكَ تَلْقَفْ مَا صَنَعُوا
إِنَّمَا صَنَعُوا كَيْدُ سَاحِرٍ وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُ حَيْثُ أَتَى (69)
فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سُجَّدًا قَالُوا آَمَنَّا بِرَبِّ هَارُونَ وَمُوسَى (70)
قَالَ آَمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آَذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي
عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلَافٍ
وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ وَلَتَعْلَمُنَّ أَيُّنَا أَشَدُّ
عَذَابًا وَأَبْقَى (71) قَالُوا لَنْ نُؤْثِرَكَ عَلَى مَا جَاءَنَا مِنَ
الْبَيِّنَاتِ وَالَّذِي فَطَرَنَا فَاقْضِ مَا أَنْتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِي
هَذِهِ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا (72) إِنَّا آَمَنَّا بِرَبِّنَا لِيَغْفِرَ لَنَا
خَطَايَانَا وَمَا أَكْرَهْتَنَا عَلَيْهِ مِنَ السِّحْرِ وَاللَّهُ خَيْرٌ
وَأَبْقَى
65. Ata thanė: "O Musa, do tė hedhėsh ti
apo ne po hedhim tė parėt?"
66. Ai (Musai) tha: "Jo, hidhni ju!" Kur
ja, atij iu duk se nga ajo magji e tyre litarėt dhe shkopinjtė lėviznin (si
gjarpėrinj).
67. E Musai ndjeu nė vete njėfarė
frike.
68. Ne i thamė atij: "Mos kr frikė, ėshtė
mė se e sigurt se ti do tė jesh triumfues!"
69. Tani hidhe atė qė e ke nė dorėn tėnde
tė djathtė (shkopin), qė t'i gėlltisė ato qė i bėnė ata, sepse ajo qė bėnė ata
nuk ėshtė asgjė tjetėr pos mashtrim magjistari, e magjistari nuk do tė ketė
sukses kudo qoftė.
70. Atėherė (kur shkopi i Musait i
gėlltiti) magjistarėt u hodhėn nė sexhde e thanė: "Ne i besuam Zotit tė Harunit
dhe tė Musait!"
71. Ai (faraoni) tha: "A i besuat atij
para se t'u japė unė leje? Ai (Musai) ėshtė prijės i juaj, i cili ua mėsoi
magjinė, unė do t'ua pres duart e kėmbėt tėrthorazi e do t'u var nė trungujt e
hurmave, e atėherė ju do ta kuptoni se cili prej nesh ka dėnim mė tė ashpėr e mė
tė vazhdueshėm?"
72. Ata thanė: "Pasha Atė qė na krijoi,
nuk tė japim pėrparėsi ty ndaj argumenteve qė na erdhėn, e ti bėje atė qė mendon
ta bėsh, dhe mund ta zbatosh vetėm atė qė i takon jetės sė kėsaj
bote!"
73. Ne i besuam Zotit tonė qė Ai tė na i
falė gabimet dhe magjinė, me tė cilėn ti na detyrove. All-llahu ėshtė mė i miri
(nė tė shpėrblyerit) dhe mė i pėrjetshmi (nė tė dėnuar)!". (Taha, 65-73)
Faraoni nuk u ndal me kaq, ai vazhdoi ta
luftonte haptazi Musain dhe pasuesit e tij. Musai vendosi ta lėshonte shtėpinė e
Faraonit dhe u nis ne drejtim te detit.
" وَأَوْحَيْنَا
إِلَى مُوسَى أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ
52. Ne e urdhėruam (pėrmes shpalljes)
Musain: "Tė udhėtosh natėn me robėrit e Mi dhe se ju do tė ndiqeni (prej
faraonit)". (Shuara,
52)
Faraoni arsyetonte idenė e tij pėr mbytjen
e Musait me faktin se ai kinse po ua ndėrronte fenė e tyre e iu tha:
" وَقَالَ
فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسَى وَلْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ
يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسَادَ
26. Faraoni tha: "Mė lini mua ta mbys
Musain, e ai le ta thėrrasė Zotin e vet, pse unė kam frikė se po ua ndryshon
fenė tuaj, ose po nxit trazira nė vend!". (Gafir, 26)
Kėshtu qe, Faraoni iu vu pas me ushtri, qe
t'i mbyste dhe t'i qėronte hesapet me ta.
" فَأَرْسَلَ
فِرْعَوْنُ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ (53) إِنَّ هَؤُلَاءِ لَشِرْذِمَةٌ
قَلِيلُونَ (54) وَإِنَّهُمْ لَنَا لَغَائِظُونَ (55) وَإِنَّا لَجَمِيعٌ
حَاذِرُونَ (56) فَأَخْرَجْنَاهُمْ مِنْ جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ (57) وَكُنُوزٍ
وَمَقَامٍ كَرِيمٍ (58) كَذَلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا بَنِي إِسْرَائِيلَ (59)
فَأَتْبَعُوهُمْ مُشْرِقِينَ (60)
53. E faraoni dėrgoi nėpėr qytete pėr tė
tubuar njerėz,
54. (Duke u thėnė se) Ata janė njė grup i
vogėl (tė cilėt ikėn me Musain).
55. Dhe se me tė vėrtetė ata na kanė
zemėruar (dhe ikėn pa lejen tonė).
56. E me tė vėrtetė, ne duhet tė jemi
syēelė.
57. Dhe Ne (u mbushėm mendjen e) i nxorėm
prej kopshteve e burimeve,
58. Prej pasurisė nė depo dhe prej
vendbanimeve tė bukura.
59. Ja ashtu, Ne ua bėmė atė trashėgim
beni israilėve.
60. E ata (tė faraonit) i arritėn (beni
israilėt) nė kohėn e lindjes sė diellit". (Shuara, 53-60 )
Kur Musai iu afrua detit, populli i thane:
" فَلَمَّا
تَرَاءَى الْجَمْعَانِ قَالَ أَصْحَابُ مُوسَى إِنَّا لَمُدْرَكُونَ (61) قَالَ
كَلَّا إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ (62) فَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنِ
اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ
الْعَظِيمِ (63)
61. Dhe kur u panė dy
grupet, shokėt e Musait thanė: "Me siguri na zunė!"
62. Ai (Musai) tha:
"Kurrsesi, me mua ėshtė Zoti im, Ai do tė mė
udhėzojė".
63. Ndėrsa Ne Musait i
thamė: "Me shkopin tėnd bjeri detit". Deti u nda dhe ēdo pjesė u bė si kodėr e
madhe".
(Shuara, 61-63)
Musai e goditi detin me
shkop dhe ai u nda ne 12-te rruge, siē thotė Allahu:
" وَلَقَدْ
أَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقًا فِي
الْبَحْرِ يَبَسًا لَا تَخَافُ دَرَكًا وَلَا تَخْشَى
77. Ne i kumtuam Musait:
"Udhėto natėn me robtė e Mi, hapju atyre rrugė tė terur nė det, e mos ki frikė
se do tė zėnė, a do tė fundosesh". (Taha, 77)
Faraoni i pa kėto mrekulli
dhe mendoi se edhe ai do te ngadhėnjejė por:
وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الْآَخَرِينَ
(64) وَأَنْجَيْنَا مُوسَى وَمَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ (65) ثُمَّ أَغْرَقْنَا
الْآَخَرِينَ (66) إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآَيَةً
64. E Ne i afruam atje tė tjerėt (ata tė
faraonit).
65. Dhe Ne e shpėtuam Musain dhe tė gjithė
ata qė ishin me tė.
66. Kurse tė tjerėt i pėrmbytėm nė
ujė". (Shuara,
64-66)
" فَأَتْبَعَهُمْ
فِرْعَوْنُ بِجُنُودِهِ فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ مَا غَشِيَهُمْ (78) وَأَضَلَّ
فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَمَا هَدَى
78. Atyre iu vu prapa faraoni me ushtrinė
e vet, po ata pėsuan nė det ashtu si pėsuan.
79. Faraoni e humbi popullin e vet, e nuk
e udhėzoi". (Taha,
78-79)
Faraoni besoi por:
" وَجَاوَزْنَا
بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْيًا
وَعَدْوًا حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آَمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ
إِلَّا الَّذِي آَمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ (90)
آَلْآَنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ (91) فَالْيَوْمَ
نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آَيَةً وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ
النَّاسِ عَنْ آَيَاتِنَا لَغَافِلُونَ
90. Ne i kapėrcyem beni israilėt pėrtej
detit, e faraoni dhe ushtria e tij i ndoqi mizorisht dhe armiqėsisht derisa e
pėrfshiu atė pėrmbysja, e ai tha: "Besova se nuk ka zot tjetėr pos Atij qė i
besuan beni israilėt, edhe unė jam nga muslimanėt! 91. Ti tani beson, ndėrsa mė
parė kundėrshtove dhe ishe njėri prej shkatėrruesve! 92. Sot po tė shpėtojmė ty
(po tė nxjerrim prej detit) me trupin tėnd (tė vdekur), qė tė shėrbesh si
argument pėr ata qė vijnė pas teje. Vėrtet, ekziston njė shumicė njerėzish qė
nuk hulumtojnė argumentet Tona". (Junus, 90-92)
Ēka pėrfitojmė nga ky
tregim?
Ų
Migrimi pėr Allahun dhe braktisja e ēdokujt, qe
nuk e respekton Allahun,
Ų
Fjala e vėrtetė tek sulltani
tiran,
Ų
Dialogu me jomusliman me butėsi. Kur njė besimtar
kishte kėshilluar njėrin nga halifet e muslimanėve, por ishte treguar paksa i
ashpėr, ai ia kishte kthyer: Ke kujdes! Behu i bute me mua ngase Allahu e
urdhėroi njė njeri me te mire se ti (Musain) qe te jete i bute dhe transparent
me njė njeri me te keq se unė (Faraonin).,
Ų
Pranimi i te vėrtetės prej kujto
qofte,
Ų
Ndihma e Allahut pėrherė me besimtaret, Allahu e
shpėtoi Musain nga deti. Thotė Allahu:
"وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِنْ
قَبْلِكَ رُسُلًا إِلَى قَوْمِهِمْ فَجَاءُوهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَانْتَقَمْنَا
مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا وَكَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ
الْمُؤْمِنِينَ
47. Ne edhe para teje popujve tė tyre u
dėrguam pejgamberė dhe ata u erdhėn atyre me argumente tė qarta, e kundėr atyre
qė bėn krim, Ne ndėrmorėm masa ndėshkuese. Obligim Yni ishte tė ndihmojmė
besimtarėt". (Rrum, 47),
"وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا
لِعِبَادِنَا الْمُرْسَلِينَ (171) إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ (172) وَإِنَّ
جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ
171. E tashmė fjala (premtimi) e jonė u
ėshtė dhėnė mė parė robėrve tanė tė dėrguar,172. Se ata, pa dyshim do tė jenė tė
ndihmuar.173. Dhe se ushtria jonė do tė jenė ata ngadhėnjyesit". (Saffat, 171-173),
"يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ (7) وَالَّذِينَ كَفَرُوا فَتَعْسًا لَهُمْ وَأَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ (8) ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ (9) أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظ