VITI I RI HIXHRIJJ DHE LLOGARIA E BESIMTARIT

Falënderimet qofshin për Allahun ndërsa përshëndetjet për Muhammedin, alejhi's salatu ve's selam, familjen, shokët dhe tërë pasuesit e tij gjer në amshim!

Meqë Allahu i Madhëruar na mundësoi neve ta presim edhe këtë vit të ri hixhrijj apo themi më mirë islamik, ne, edhe kësaj radhe, vendosëm qe vëllezërve dhe motrave tona t'ua përkujtojmë disa gjera me rëndësi përkitazi me këtë vit te ri islam: A është ky sikur viti i ri "ndërkombëtar"? A duhet festuar këtë vit të ri me cakërrimin e gotave në orën 12, në mesnate? A duhet ta presim me këngë e muzike? Apo duhet ta presim me ndryshe?

Për këto dhe te tjera ne – me lejen e Allahut – do te mundohemi te japim disa përgjigje modeste por qe gjithsesi do te jene ne dobi te besimtarëve.

Vlera e muajit muharrem

Ø Është prej muajve te shenjte, ne te cilët ndalohet lufta dhe mëkatet.

Ø Agjërimi ka një tretman te veçante. Thotë Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam:

" أفضل الصّيامِ بعد رمضان شهرُ الله المحرَّم،

Agjërimi më i mirë pas Ramazanit, agjërimi ne muajin Muharrem te Allahut". (Muslimi) Mu për këtë kane thënë dijetaret se agjërimi fakultativ me i miri është ai i Muharremit.

Ø Në këtë muaj është edhe "Dita Ashures", e cila eshte dita e dhjete e këtij muaji. Për vlerën e agjërimit te kësaj dite Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thënë:

" إني أحتسِب على الله أن يكفِّرَ السّنةَ التي قبله

Shpresoj tek Allahu qe t'i fal mëkatet e vitit te kaluar". (Muslimi)

Festimi i vitit të ri islam

Në islam, edhe festat janë adhurime. Besimtari Allahun e Madhëruar e adhuron edhe ne dite gëzimi, madje assesi nuk duhet te mendoje se në ditët festive nuk duhet falur, nuk duhet bere mire, nuk duhet ndihmuar te varfrit, e kështu me radhe. Jo, tere jeta e njeriut është adhurim dhe mu për këtë, ai, as për një çast te vetëm, nuk duhet te dal jashtë këtij parimi. Për ta sqaruar me mire këtë, përgjigjen do ta fokusojmë ne pikat vijuese:

„ Muslimanët festat e tyre i kane te caktuara me fe, dhe për asnjë arsye apo qellim nuk duhet dalur jashtë programit fetar. Kur Muhammedi, alejhi's salatu ve's selam shkoi ne Medine, pikërisht me rastin e hixhretit, rreth te cilit ne shkëputëm një shkëndije, për ta ndriçuar atë dhe për te ndriçuar me te, kishte pare se muslimanët festonin dy dite, ne te cilat argëtoheshin. Kur i pyeti për urtësinë e atyre ditëve, ata i thane se ato ishin nga tradita e periudhës paraislame te tyre. Ai i ndaloi qe t'i festojnë ato ditë dhe iu tha shume qarte:

"إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَبْدَلَكُمْ بِهِمَا خَيْرًا مِنْهُمَا يَوْمَ الْأَضْحَى وَيَوْمَ الْفِطْرِ

Allahu ua ka ndërruar këto dy ditë me dy më të mira: Ditën e Fitër Bajramit dhe Ditën e Kurban Bajramit". ^([1])

Pra, bazuar ne këtë, viti i ri i muslimanëve nuk është feste, qe duhet shënuar me dëfrim e argëtim, siç janë dy bajramet.

Madje, edhe ne rast se ndonjë feste fetare ndërlidhet me ndonjë fe tjetër, prapëseprapë, ne kemi segmente, qe na bëjnë te dallohemi prej tyre. P.sh: Agjërimi i Ditës së Ashurës, edhe pse është feste, qe e shënojnë edhe çifutet, megjithatë, ata lozin, stolisen, zbukurohen, ndërsa ne vetëm agjërojmë. Kur Pejgamberit, [alejhi's salatu ve's selam] i thane se çifutet e shenjtërojnë këtë dite, e konsiderojnë si feste dhe stolisin gratë e tyre me stoli e inxhi, ai, duke shprehur segmentin, qe neve na bën te dallojmë prej tyre tha:

"صُومُوهُ أَنْتُمْ

Atëherë ju (mos bëni ashtu por) agjërojeni". (Buhariu dhe Muslimi)

„ Viti i ri i muslimanëve, në fakt, është adhurim. Mbaron dhe fillon me adhurim, madje ai, ne renditjen tabelore te muajve te vitit, bën pjese ne muajt e shenjte.

Pse thamë se ky muaj mbaron dhe fillon me adhurim?

Për arsye se fundi i tij përmbyllet me Kurban bajramin, i cili është Bajrami i madh, në të cilin Allahu shënon përmbylljen dhe përkryerjen e fesë sonë.

Ndërsa sa i përket fillimit te tij me adhurim, këtë e themi për arsye se agjërimi ne këtë muaj, siç thotë Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam, dhe për çka ne do te flasim me poshtë, nuk krahasohet me asnjë agjërim, përveç atij te Ramazanit. Gëzimi dhe dëfrimi janë pjese e natyrës se njeriut, te cilat asnjëherë Islami nuk i ka mohuar dhe nuk ka synuar këtë gjë, por tërë ajo qe Islami ka patur për qellim ka qene kontrolli mbi epshet, teket, kënaqësitë, dëfrimet dhe zbavitjet e njeriut. Sa bukur Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam kishte përshkruar ditët e bajramit:

" ألا و إن هذه الأيام أيام أكل و شرب و ذكرالله عز وجل

Ato janë dite ngrënie, pije dhe përmendje te Allahut te Madhëruar". ^([2])

Pra, krahas gëzimit dhe paralel me te, duhet te jete edhe përmendja dhe përkujtimi i Allahut. Andaj, vëllezër besimtar është mëkat qe njeriu ta prese mesnatën e pastaj, ne emër te fesë te thotë duke cakërruar gotat: "Urime viti iri islam". Po, është mëkat, dhe askush nuk guxon ta lejoje një gjë te tille. Ne nuk iu ngjasojmë te krishterëve. Këtë e kemi te ndaluar me fe: "Kush i ngjason një populli ai është prej tyre" – thoshte Muhammedi, alejhi's salatu ve's selam, dhe vëllait apo motrës qe kane festuar apo ngulin këmbë për këtë gjë, iu them: Thotë Pejgamberi,alejhi's salatu ve's selam:

" إِذَا مَضَى شَطْرُ اللَّيْلِ أَوْ ثُلُثَاهُ يَنْزِلُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ هَلْ مِنْ سَائِلٍ يُعْطَى هَلْ مِنْ دَاعٍ يُسْتَجَابُ لَهُ هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ يُغْفَرُ لَهُ حَتَّى يَنْفَجِرَ الصُّبْحُ

Kur te kaloja gjysma e natës apo te mbetet një e treta (1/3), zbret Allahu – ashtu siç i ka hije Madhërisë se Tij- ne qiellin e kësaj toke dhe thotë: A ka ndonjë kërkues, qe t'ia përmbush kërkesën, a ka ndonjë lutës qe t'ia përmbush lutjen, a ka ndonjë qe kërkon falje e t'ia fali mëkatet, dhe kështu derisa te shndrite agimi". (Muslimi)

Mendo vëlla dhe motër se ti në këto momente jo qe nuk kërkon falje për mëkatet, por ne xhirollogarinë famëkeqe te mëkateve t'i shton edhe dhjetëra sosh. Andaj le te jete kjo një përkujtim për ne.

Ne vend te kësaj do te ishte me mire për njeriun, qe argëtimin ta shndërrojë ne një llogari te tij dhe veprave te tij, te shikoje se çfarë ka bere për Allahun e çfarë nuk ka bere? Sa urdhrave iu është përgjigjur e sa obligimet ka lëshuar? Sa namaze ka falur, sa lëmoshë ka dhënë, sa jetimin e ke ndihmuar?

Dispozita e urimit të festës

Sa i përket festimit ne vetëm folëm me pare por këtu duam te ndalemi tek urimi:

A lejohet që muslimani t'ia uroj muslimanit vitin e ri?

Kur Shejh Muhammed Salih Uthejmini ishte pyetur për këtë gjë kishte thënë:

"Nëse dikush ta uron ti ktheja uratën por mos ia paraprij askujt me këtë. Kjo është forma e qëlluar ne këtë mes'ele -problematike-. Nëse dikush te thotë: Ua urojme këtë vit te ri!, thuaji ti: Allahu te uroftë me hajr dhe ta befte vit te hajrit e bereqetit, por mos ua uro ti i pari, ngase ne nuk dimë ndonjë prej dijetareve te pare te ketë bere diç si kjo. Madje, te paret, vitin e ri nuk e llogarisnin nga muaji muharrem. Kjo është bere ne kohen e Omerit, Allahu qofte i kënaqur me te". ^([3])

Viti i ri argument se dynjaja është kalimtare

Vëllezër besimtare! Ndërrimi i motmoteve është shenje e pleqërisë së kësaj bote, e cila i është afruar aq shume fundit te saj, saqë është bere sikur një plakë, që ka humbur fuqinë dhe asgjë tjetër përveç vdekjes nuk prêt.

Çudi me njeriun, e di realitetin e dunjase ndërsa prape mashtrohet me te. Babai, nëna, gjyshërit, dajallarët, te paret e tij, qe te gjithë kane vdekur, e ndoshta edhe janë harruar, ndërsa ky mendon se nuk do te vdesë. Për te mos u mashtruar me këtë shprese te rreme, me këtë dëshirë te kote, ne do te vejmë ne pah kotësinë e kësaj dunjaje, me shprese qe vëllai dhe motra te mos mashtrohen.

Thotë Allahu:

" يَا قَوْمِ إِنَّمَا هَذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا مَتَاعٌ وَإِنَّ الآخِرَةَ هِيَ دَارُ الْقَرَارِ

39. O populli im, kjo jetë e kësaj bote nuk është tjetër vetëm se një përjetim i përkohshëm, ndërsa bota tjetër është ajo e përhershmja". (Gafir, 39)

"وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنزَلْنَاهُ مِنْ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيمًا تَذْرُوهُ الرِّيَاحُ وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِرًا

45. E ti (Muhammed) paraqitjau atyre shembullin e kësaj bote që është si një ujë (shi) që Ne e lëshojmë nga qielli, e prej tij bima e tokës zhvillohet e shpeshtohet saqë përzihet mes vete, e pas pak ajo bëhet byk (pas tharjes) që e shpërndajnë erërat. All-llahu ka fuqi për çdo send". (Kehf, 45)

" كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلاَّ سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ

atyre u duket sikur nuk kanë jetuar vetëm se në një moment të shkurtër të ditës". (Ahkaf, 35)

" قَالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ قَالُوا لَبِثْنَا يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ فَاسْأَلْ الْعَادِّينَ قَالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاَّ قَلِيلاً لَوْ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ

112. Ai thotë: "E sa vjet keni kaluar në tokë?"

113. Ata thonë: "Kemi qëndruar një ditë ose një pjesë të ditës, pyeti ata që dinë numërimin!"

114. Ai thotë: "Mirë e keni, sikur ta dishit, njëmend pak keni qëndruar!". (Mu'minun, 112-114)

"يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ وَنَحْشُرُ الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ زُرْقًا يَتَخَافَتُونَ بَيْنَهُمْ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاَّ عَشْرًا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاَّ يَوْمًا

102. Ditën kur i fryhet surit (bririt), atë ditë Ne i tubojmë mëkatarët symavijosur (të verbër, të shëmtuar).

103. E ata pëshpërisin mes vete: Nuk qëndruat (në Dunja) më shumë se nja dhjetë ditë.

104. Ne më së miri e dimë se çka flasin ata, e edhe atë kur më i mençuri prej tyre u tha: "Nuk qëndruat më shumë se një ditë!". (Taha, 102-104)

Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thënë:

" إنّ الدنيا حلوةٌ خضِرة، وإن اللهَ مستخلِفُكم فيها فينظُر كيف تَعملون، فاتّقوا الدنيا واتّقوا النساء، فإنَّ أوّلَ فِتنةِ بني إسرائيل في النساء

Dynjaja është sikurse një ëmbëlsire e gjelbër. Allahu iu ka caktuar udhëheqës ne te andaj shikon se si punoni. Keni frike dynjanë dhe keni frike gratë ngase sprova e para e çifuteve ishte gruaja".

Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ligjëroi një dite kur dielli ishte mbi kodra dhe afër perëndimit e tha:

" إنه لم يبق من الدنيا فيما مضى إلا كما بقي من يومكم هذا فيما مضى منه

Vërtet, dunjase nuk i ka mbetur jete me shume se sa qe i ka mbetur ditës suaj".

Enes b. Maliku transmeton se Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thënë:

" يُؤْتَى بِأَنْعَمِ أَهْلِ الدُّنْيَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُصْبَغُ فِي النَّارِ صَبْغَةً ثُمَّ يُقَالُ يَا ابْنَ آدَمَ هَلْ رَأَيْتَ خَيْرًا قَطُّ هَلْ مَرَّ بِكَ نَعِيمٌ قَطُّ فَيَقُولُ لَا وَاللَّهِ يَا رَبِّ وَيُؤْتَى بِأَشَدِّ النَّاسِ بُؤْسًا فِي الدُّنْيَا مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيُصْبَغُ صَبْغَةً فِي الْجَنَّةِ فَيُقَالُ لَهُ يَا ابْنَ آدَمَ هَلْ رَأَيْتَ بُؤْسًا قَطُّ هَلْ مَرَّ بِكَ شِدَّةٌ قَطُّ فَيَقُولُ لَا وَاللَّهِ يَا رَبِّ مَا مَرَّ بِي بُؤْسٌ قَطُّ وَلَا رَأَيْتُ شِدَّةً قَطُّ

Në Ditën e Kiametit, nga Xhehennemi thirret njeriu qe ishte dëfryer me se shumti ne dynja dhe zhytet një here ne zjarre e i thuhet: O njeri! A ke pare ndonjë te mire ndonjëherë? A ke kaluar pranë ndonjë te mire ndonjëherë? Thotë: Jo, pasha Allahun, o Zot, (nuk kam pare te mirë ne dynja).

Pastaj sillet njeriu prej Xhennetit, qe kishte vuajtur me se shumti ne dynja dhe zhytet njëherë ne Xhennet e pastaj i thuhet O njeri! A ke pare ndonjë te lige ndonjëherë? A te ka goditur ndonjë vështirësi ndonjëherë? Thotë: Jo, pasha Allahu, o Zot, kurrë nuk me ka goditur fatkeqësi dhe as nuk kam pare te lige (keqe) kurrë". (Muslimi)

Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thënë:

" أترون هذه الشاة هيّنة على أهلها؟)) قالوا: من هوانها ألقوها، قال: ((والذي نفسي بيده، للدنيا أهون على الله من هذه الشاة على أهلها، ولو كانت الدنيا تعدل عند الله جناح بعوضة ما سقى منها كافرًا شربة ماء

A është kjo dele (e ngordhur) e pavlere për pronaret e saj?

Për shkak se ishte e pavlere, e gjuajtën pronaret e saj –thane.

Pasha Atë, në dorën e të Cilit është shpirti im! Dynjaja për Allahun është me e pavlere sesa kjo dele (e ngordhur) për pronaret e saj, dhe sikur dynjaja te vlente tek Allahu vetëm sa një krah milingone, atëherë asnjë pabesimtari (qe nuk e beson Allahun) nuk do t'i jepte asnjë gëllënkë ujë për ta pire". (Ahmedi dhe te tjerët)

Pas tere kësaj qe dëgjove për dynjanë te porosis siç porositi Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam:

" كن في الدنيا كأنك غريب أو عابر سبيل

Bëhu në dunja sikur i huaj apo udhëtar".

Llogaria dhe rëndësia e saj

Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam një dite ligjëroi e tha:

"أيها الناس، إن لكم معالم فانتهوا إلى معالمكم، وإن لكم نهاية فانتهوا إلى نهايتكم، إن المؤمن بين مخافتين: أجلٍ قد مضى لا يدري ما الله صانع فيه، وأجلٍ قد بقي لا يدري ما الله قاضٍ فيه، فليأخذ العبد من نفسه لنفسه، ومن دنياه لآخرته، ومن الشبيبة قبل الهرم، ومن الحياة قبل الموت

O ju njerëz! Ju keni norma andaj mjaftoni me normat tuaja, ju keni nje cak (shteg përmbyllës) andaj përfundoni te caku juaj. Besimtari është ne mes dy frikëve: Exhelit (caktimit) qe k shkuar, qe nuk di se çfarë ka bere Allahu ne te, dhe exhelit, qe nuk di se çfarë do te bej Allahu ne te. Andaj le te përgatitet njeriu nga vetja për veten, nga dynjaja për ahiretin, nga rinia për pleqërinë dhe nga jeta për vdekjen".

Omeri, Allahu qofte i kënaqur me te, ka thënë:

" حاسبوا أنفسكم قبل أن تحاسبوا، وزنوها قبل أن توزنوا، وتأهبوا للعرض الأكبر على الله

Llogariteni veten para se te llogariteni, peshoni (veprat tuaja) para se te peshohen dhe përgatituni për paraqitjen e madhe (para Allahut)", ngase:

" يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لاَ تَخْفَىٰ مِنكُمْ خَافِيَةٌ

Atë ditë ju do të ekspozoheni (para Zotit), duke mos mbetur fshehtë asnjë sekret juaji". (Hakkah, 18)".

Ka thënë Aliu, Allahu qofte i kënaqur me te, :

"Dunjaja është nisur për te shkruar ndërsa Ahireti është nisur për te ardhur. Qe te dyja kanë ithtarë andaj bëhuni prej ithtarëve te ahiretit e mos u bëni prej ithtarëve te dunjasë ngase sot ka pune e nuk ka llogari ndërsa nesër, ne ahiret, ka llogari e nuk ka pune".

Ka thënë Hasan Basriu:

" إنّ العبدَ لا يزال بخيرٍ ما كان له واعظٌ من نفسِه وكانت المحاسبةُ من هِمَّته

Njeriu vazhdon ne te mbare përderisa ka një këshilltar prej vetvetes dhe përderisa llogaria e vetvetes është prioritet i tij".

" المؤمِنُ قوّام على نفسه لله، وإنما يخفُّ الحساب يومَ القيامة على قومٍ حاسبوا أنفسَهم في هذه الدنيا

Besimtari, për hire te Allahut, është mbizotërues mbi veten (epshin e tij dhe është i vetëpërmbajtur). Ne Ditën e Kiametit, llogaria i lehtësohet vetëm atyre, qe kane llogaritur veten ne këtë dunja".

Mejmun b. Mihrani ka thënë:

" إنّ التّقيَّ أشدُّ محاسبةً لنفسِه من سلطانٍ قاضٍ ومِن شريكٍ شَحيح

Njeriu i devotshme e llogarit veten e tij me shume se një udhëheqës gjykues apo bashkëpunëtor lakmitar".

Omer b. Abdul Azizi ka thënë:

"أيّها الناس، لكلِّ سَفَرٍ زادٌ، فتزوَّدوا لسفَرِكم من الدّنيا إلى الآخرة بالتّقوى، وكونوا كمَن عايَنَ ما أعدَّ الله له من العَذاب، فترَغَّبوا وترهَّبوا، ولا يطولَنَّ فيكم الأمَد فتقسوَ قلوبكم وتنقادوا لعدوِّكم، فإنّه والله ما بُسِط أمَلُ من لا يدرِي لعلّه لا يمسي بعدَ صباحِه ولا يصبِح بعد مسائه

O njerëz! Çdo rruge ka furnizim kështu qe furnizohuni me devotshmëri për udhëtimin tuaj nga dynjaja ne ahiret. Bëhuni sikur keni pare ndëshkimin e përgatitur nga Allahu kështu qe frikësohuni. Le te mos iu kaloje kohe pa bere këtë ngase me pas ndodhe te vrazhdësohen zemrat tuaja dhe t'i nënshtroheni armikut tuaj. Për Zotin, nuk shpreson shume ai, qe nuk e di se a ngryset pas mëngjesit te tij dhe e gdhihet pas mbrëmjes se tij".

Njeriu duhet ta llogarisë veten e tij para se te vije dita kur do te pendohet dhe do te dëshiroje kthim mbrapa por assesi nuk do te ketë mundësi.

Thotë Allahu:

" حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ (99) لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

99. E kur ndonjërit prej tyre i vjen vdekja, ai thotë: "O Zoti im, më kthe,

100. Që të bëj vepra të mira e ta kompensoj atë që lëshova!" Kurrsesi, (kthim nuk ka) e kjo është vetëm fjalë që e thotë ai, e ata kanë para tyre një perde (distancë periodike) deri në ditën kur ringjallen". (Mu'minun, 99-100)

" رَبِّ لَوْلا أَخَّرْتَنِي إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُنْ مِنْ الصَّالِحِينَ وَلَنْ يُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْسًا إِذَا جَاءَ أَجَلُهَا وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

10. Dhe jepni nga ajo që Ne u kemi dhënë juve, para se ndonjërit prej jush t'i vijë vdekja, e atëherë të thotë: "O Zoti im, përse nuk më shtyve edhe pak afatin (e vdekjes), që të jepja lëmoshë e të bëhesha prej të mirëve!"

11. Po, All-llahu kurrsesi askë nuk e shtyn për më vonë, kur atij t'i vijë afati i vet. All-llahu hollësisht është i njohur me atë që ju punoni". (Munafikun, 10-11)

" وَأَنِيبُوا إِلَى رَبِّكُمْ وَأَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنْصَرُونَ (54) وَاتَّبِعُوا أَحْسَنَ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ بَغْتَةً وَأَنْتُمْ لَا تَشْعُرُونَ (55) أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يَا حَسْرَتَا عَلَى مَا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ وَإِنْ كُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ وْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ هَدَانِي لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِينَ (57) أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذَابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ (58) بَلَى قَدْ جَاءَتْكَ آَيَاتِي فَكَذَّبْتَ بِهَا وَاسْتَكْبَرْتَ وَكُنْتَ مِنَ الْكَافِرِينَ (59) وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْمُتَكَبِّرِينَ (60) وَيُنَجِّي اللَّهُ الَّذِينَ اتَّقَوْا بِمَفَازَتِهِمْ لَا يَمَسُّهُمُ السُّوءُ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

54. Dhe, kthehuni te Zoti juaj dhe përuljuni Atij para se t'u vijë dënimi, se pastaj nuk do të ketë kush t'ju ndihmojë.

55. Dhe përmbajuni asaj më të mirës që u është shpallur nga Zoti juaj, para se t'ju vijë dënimi befas e ju të mos dini.

56. Dhe të mos thotë ndokush: "O i mjeri unë që kam lënë mangu respektimin ndaj All-llahut dhe që kam qenë prej atyre që talleshin!"

57. Ose të mos thotë: "Ah, sikur të më kishte udhëzuar All-llahu (në rrugë të drejtë) e të kisha qenë prej atyre që janë të ruajtur!"

58. Apo, kur ta shohë dënimin të thotë: "Sikur të isha kthyer edhe një herë e të isha bërë prej atyre bamirësve!"

59. Jo, ty të patën ardhur argumentet e Mia, e ti i përgënjeshtrove ato, u bëre kryeneç dhe ishe prej atyre që nuk besuan.

60. E ata që bënë gënjeshtër ndaj All-llahut, do t'i shohësh në ditën e kijametit, fytyrat e tyre të nxira. A nuk është në xhehennem vendi i arrogantëve?

61. Ndërsa All-llahu do t'i shpëtojë me atë suksesin e tyre ata që kishin qenë të ruajtur. Ata nuk do t'i kapë e keqja e as nuk do të jenë të shqetësuar". (Zumer, 54-61)

Llogaria është e pashmangshme andaj njeriu duhet te përgatitët për te.

Pejgamberi, alejhi's salatu ve's selam ka thënë:

" لا تزال قدَما عبدٍ يوم القيامة حتى يُسأَل عن عمره: فيم أفناه؟ وعن شبابه: فيم أبلاه؟ وعن ماله: من أين اكتسبه؟ وفيم أنفقه؟ وعن عمره: ما عمل فيه؟

Njeriu nuk do te kaloje ne Ditën e Kiametit për pa u pyetur për jetën e tij se ne çfarë e kaloi, rininë e tij ne çka e treti, pasurinë e tij si e fitoi dhe në çka e shpenzoi dhe për jetën e tij se çka punoi ne te". ^([4])

" اغتنم خمسا قبل خمس: شبابك قبل هرمك، وصحتك قبل سقمك، وغناك قبل فقرك، وفراغك قبل شغلك، وحياتك قبل موتك

Shfrytëzoji pese gjera para se te vijnë pese te tjera: Rininë para pleqërisë, shëndetin para sëmurjes, pasurinë para varfërisë, kohen e lire para se te bëhesh i zënë, dhe jetën para vdekjes". ^([5])

Mu për këtë thotë Allahu:

" وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى

Dhe përgatituni me furnizim (për rrugë), e furnizimi më i mirë është devotshmëria, e ju të zotët e mendjes kini dronë Time". (Bekare, 197)

Vlera e llogarisë

R Kush e llogarit veten e tij shpëton, siç thotë Allahu:

" وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبّهِ وَنَهَى ٱلنَّفْسَ عَنِ ٱلْهَوَىٰ فَإِنَّ ٱلْجَنَّةَ هِىَ ٱلْمَأْوَىٰ

40. E kush iu frikësua paraqitjes para Zotit të vet dhe ndaloi veten prej epsheve, 41. Xhenneti është vendi i tij". (Naziat, 40-41)

R Kush nuk e llogarit veten ai ka humbur, siç thotë Allahu i Madhëruar:

"فَأَمَّا مَن طَغَىٰ وَءاثَرَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا فَإِنَّ ٱلْجَحِيمَ هِىَ ٱلْمَأْوَىٰ

37. E për sa i përket atij që ka tepruar. 38. Dhe i dha përparësi jetës së kësaj bote, 39. Xhehennemi do të jetë vendi i tij". (Naziat, 37-39),

" وَلاَ تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا وَٱتَّبَعَ هَوَاهُ وَكَانَ أَمْرُهُ فُرُطًا

dhe mos iu bind atij që ia kemi shmangur zemrën e tij prej përkujtimit ndaj Nesh dhe i është dhënë epshit të vet, pse puna e tij ka mbaruar". (Kehf, 28),

" وَمَا كُنتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَن يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلاَ أَبْصَـٰرُكُمْ وَلاَ جُلُودُكُمْ وَلَـٰكِن ظَنَنتُمْ أَنَّ ٱللَّهَ لاَ يَعْلَمُ كَثِيرًا مّمَّا تَعْمَلُونَ وَذَلِكُمْ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِى ظَنَنتُم بِرَبّكُمْ أَرْدَاكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مّنَ ٱلُخَـٰسِرِينَ فَإِن يَصْبِرُواْ فَٱلنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ وَإِن يَسْتَعْتِبُواْ فَمَا هُم مّنَ ٱلْمُعْتَبِينَ

22. Ju nuk fshiheshit (kur bënit mëkate) se do të dëshmojnë kundër jush të dëgjuarit tuaj, të pamurit tuaj dhe lëkurat tuaja, bile ju menduat se All-llahu nuk di për shumë gjëra që ju i bënit. 23. Mendimi juaj i gabuar, të cilin e patët ndaj Zotit tuaj, është ai që ju shkatërroi dhe tani jeni më të dëshpëruarit. 24. Nëse bëjnë durim, zjarri është vend i tyre, e nëse kërkojnë të kthehen në atë që e dëshirojnë (në kënaqësinë e Zotit), atë nuk do ta arrijnë". (Fussilet, 22-24)

R Llogaria është anije shpëtimi, siç thotë Allahu:

" يٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

18. O ju që besuat, kini parasysh frikën ndaj All-llahut dhe le të shikojë njeriu se çka ka bërë për nesër, dhe kini frikë All-llahun, e s'ka dyshim se All-llahu është që e di në detaje atë që punoni!". (Hashr, 18)

R Llogaria mençuri ngase, siç thotë Enesi, Allahu qofte i kënaqur me te:

" إنكم لتعملون أعمالاً هي أدقّ في أعيُنكم من الشعر كنّا نعدُّها على عهد رسول الله من الكبائر

Ju do te bëni ca vepra, qe për ju janë me te vogla se sa qimja e flokut ndërsa ne, ne kohen e Pejgamberit, alejhi's salatu ve's selam, i llogarisnim si mëkate te mëdha". ^([6])

R Ata, qe nuk mendojnë se do te japin llogari janë:

" إِنَّهُمْ كَانُواْ لاَ يَرْجُونَ حِسَاباً وَكَذَّبُواْ بِـئَايَـٰتِنَا كِذَّاباً

27. Ata ishin që nuk pritnin se do të japin llogari. 28. Dhe argumentet Tona i përgënjeshtruan me këmbëngulje". (Nebe', 27-28)

R Njeriu mëson te metat e veta dhe siç thotë Ebu Derda:

" لا يفقه الرجل كلّ الفقه حتى يمقت الناس في جنب الله، ثم يرجع إلى نفسه فيكون لها أشدَّ مقتاً

Njeriu nuk është i mençur derisa te mos urreje njerëzit për hire te Allahut (për shkak te veprave te tyre te këqija), e pastaj te kthehet dhe ta urreje veten e tij edhe me shume".

Malik b. Dinari thoshte:

" رحم الله عبداً قال لنفسه: ألستِ صاحبة كذا؟ ألستِ صاحبة كذا؟ ثم ذمّها، ثم خطمها، ثم ألزمها كتاب الله ـ عز وجل ـ فكان لها قائداً

Allahu e mëshiroftë njeriun, qe i drejtohet shpirtit te vet: A nuk ke bere këtë? A nuk ke bere këtë?, e pastaj e përbuze dhe nënçmon atë, e vë nën kontrollin e tij dhe e detyron ta praktikoje Kur'anin, kështu qe behet udhëheqës i tij (shpirtit –epsheve- dhe kështu shpëton)".

R Pastrimi i shpirtit, për çka thotë Allahu i Madhëruar:

" قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّـٰهَا وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّـٰهَا

Pra, ka shpëtuar ai që e pastroi vetveten. 10. E ka dështuar ai që e poshtëroi vetveten". (Shems, 9-10)

R Besimtar i mençur është ai, qe llogarit veten duke konsideruar harresën për këtë gjë si lufte prej djallit, siç thotë Allahu:

" إنَّ الَذِينَ اتَّقَوْا إذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإذَا هُم مُّبْصِرُونَ

201. Vërtet, ata që janë të ruajtur, kur i prek ndonjë iluzion nga djalli, ata përkujtojnë (All-llahun), dhe atëherë shohin (të vërtetën)". (A'raf, 201)

Njeriu duhet ta llogarisë veten e tij ngase:

Ü Allahu urdhëron te kujdesemi për veten tone, e thotë:

" يٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءامَنُواْ عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ

O ju që besuat, ruajeni veten tuaj!". (Maide, 105),

" يٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

18. O ju që besuat, kini parasysh frikën ndaj All-llahut dhe le të shikojë njeriu se çka ka bërë për nesër, dhe kini frikë All-llahun, e s'ka dyshim se All-llahu është që e di në detaje atë që punoni!". (Hashr, 18)

Ü Allahu do te tuboje njerëzit për llogari, gjë për te cilën nuk ka dyshim, siç thotë:

" رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لا رَيْبَ فِيهِ إِنَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ

Zoti ynë Ti je ai që në një ditë do t'i tubosh njerëzit, ditë që për të cilën nuk ka dyshim. All-llahu nuk e shkelë premtimin e vet". (Ali Imran, 9)

Ü Ahireti është vendshpërblim: